Γραφείο Προϋπολογισμού: Πολεμικά “απόνερα” σε ανάπτυξη, χρέος και πληθωρισμό

Επιπτώσεις στην οικονομία, εναλλακτικά σενάρια, “σημεία τρωτότητας”, αλλά και ισχυρά “χαρτιά” σταθμίζει στο φόντο του πολέμου στη Μέση Ανατολή το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή (ΓΠΚΒ) στην τριμηνιαία έκθεσή του (Δεκέμβριος 2025) που δημοσιεύτηκε χθες (31/3).

Έτσι, προβλέπει μια μικρή αναθεώρηση, προς τα κάτω, του ΑΕΠ για το 2026, ενώ στο φόντο των πολεμικών συγκρούσεων και της νέας ενεργειακής “αναταραχής”  εκτιμά ότι ο πληθωρισμός θα πάρει την ανιούσα, λόγω των πιέσεων στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.

Το ΑΕΠ

Αναλυτικά, στην τριμηνιαία Έκθεση που παρουσιάστηκε την Τρίτη, από τον επικεφαλής του Γραφείου καθηγητή Γιάννη Τσουκαλά, ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ το 2026 τοποθετείται στο 2% (με εύρος πρόβλεψης 1,7% έως 2,4%), έναντι 2,1% που ήταν η εκτίμηση στην Έκθεση του Δεκεμβρίου 2025.

Ολόκληρο το εύρος της αναθεωρημένης πρόβλεψης ενσωματώνει την υπόθεση της διατήρησης της τιμής πετρελαίου τύπου Brent στα 90 δολάρια το βαρέλι, κατά μέσο όρο, για όλο το 2026.

Ο πληθωρισμός

Την ίδια ώρα, ο πληθωρισμός σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ ανήλθε τον Φεβρουάριο του 2026 στο 3,1% και εξακολουθεί να βρίσκεται αρκετά πάνω από τον μέσο πληθωρισμό στην Ευρωζώνη (1,9%), γεγονός που δυσχεραίνει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα έναντι των εταίρων μας.

Επομένως, προκειμένου να μετριασθούν και οι δευτερογενείς επιπτώσεις του νέου ενεργειακού σοκ, είναι κρίσιμης σημασίας η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των μέτρων συγκράτησης των τιμών με την χρήση ψηφιακής τεχνολογίας για την άμεση ενημέρωση από τις επιχειρήσεις προς την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή των παραμέτρων κόστους και τιμών σε κάθε στάδιο της (εφοδιαστικής) αλυσίδας των προϊόντων.

Με αυτό τον τρόπο ενισχύεται η άμεση παρακολούθηση του μεικτού περιθωρίου κέρδους σε κάθε στάδιο, επιτυγχάνεται ο γρήγορος εντοπισμός φαινομένων αύξησης τιμών μη-αιτιολογημένων από ανάλογη αύξηση του κόστους, τόσο σε ενδιάμεσα στάδια όσο και στο τελικό στάδιο.

Η ψηφιακή συλλογή των παραμέτρων κόστους και τιμών διευκολύνει την επεξεργασία τους με εφαρμογή στατιστικών μεθόδων και μεθόδων μηχανικής μάθησης “εντάσεως δεδομένων” (data-driven methods), και έχουν χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό πραγματικών περιπτώσεων τέτοιων φαινομένων. Τέλος, η αυστηρή εφαρμογή της ψηφιακής ενημέρωσης των παραμέτρων κόστους και τιμών ενδεχόμενα να λειτουργήσει και αποτρεπτικά στην επιβολή μη-αιτιολογημένα αυξημένων τιμών.

Ανθεκτική προς ώρας

Στο μεταξύ, όπως αναφέρει το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να καταγράφει ανθεκτικές μακροοικονομικές επιδόσεις, παρότι το διεθνές περιβάλλον καθίσταται ολοένα πιο αβέβαιο εξαιτίας της γεωπολιτικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.

Η όξυνση της σύγκρουσης επιδρά αρνητικά στις διεθνείς μακροοικονομικές προοπτικές, ενισχύοντας τους κινδύνους για τις αγορές ενέργειας, το διεθνές εμπόριο, την οικονομική ανάπτυξη και τον πληθωρισμό. Η έκταση των επιπτώσεων για την ευρωπαϊκή και την ελληνική οικονομία θα εξαρτηθεί πρωτίστως από τη διάρκεια της σύγκρουσης και από το εάν οι διαταραχές στις ροές ενέργειας αποκτήσουν πιο μόνιμα χαρακτηριστικά.

Το ισοζύγιο

Ωστόσο, η δυσχέρεια στη διεθνή ανταγωνιστικότητα έναντι των εταίρων μας εξακολουθεί να απεικονίζεται στο Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών το οποίο, παρά τη μείωση του ελλείμματός του, το 2025, στο 5,7% του ΑΕΠ (έναντι ελλείμματος 7,2% το 2024 και 6,8% το 2023), παραμένει σημαντικά ελλειμματικό. Αυτό ενδέχεται να αποτελεί εμπόδιο για την περαιτέρω αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας από διεθνείς οίκους αξιολόγησης.
Ελληνική οικονομία: Το σενάριο με τις αρνητικές προοπτικές

Με βάση το ΓΠΚΒ, υπάρχει ένα εναλλακτικό δυσμενές σενάριο σε σχέση με τον πόλεμο. Έτσι, όπως αναφέρει, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αυξάνει τον κίνδυνο διαταραχών στις διεθνείς ενεργειακές αγορές και στην εφοδιαστική αλυσίδα, ιδίως εάν παραμείνουν δυσχέρειες στη θαλάσσια διακίνηση ενεργειακών φορτίων μέσω των στενών του Ορμούζ. ΄Ενα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να οδηγήσει σε παρατεταμένη άνοδο των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, να τροφοδοτήσει εκ νέου τον πληθωρισμό και να περιορίσει, έστω προσωρινά, την ανάπτυξη της οικονομίας.

Ορατός είναι ο κίνδυνος, με βάση το Γραφείο, στην περίπτωση παράτασης των συγκρούσεων, για πιέσεις στις τιμές των λιπασμάτων, παρά την υψηλή παραγωγή τους στην Ευρωπαϊκή ΄Ενωση. Προκειμένου να αποφευχθούν μελλοντικές συνέπειες στο κόστος της γεωργικής παραγωγής καθίσταται αναγκαία η ενεργοποίηση ευρωπαϊκών μηχανισμών στήριξης.

Προστατευτισμός και αβεβαιότητα

Παράλληλα, όπως αναφέρει, η άνοδος του εμπορικού προστατευτισμού και η αυξημένη διεθνής αβεβαιότητα συνιστούν πιο ορατό κίνδυνο για την ελληνική οικονομία, καθώς ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά την ανάπτυξη της Ευρωζώνης, τις εξαγωγές, τις επενδύσεις και τις χρηματοδοτικές συνθήκες.

Καμπανάκι για το ΠΔΕ

Η υστέρηση στην εκτέλεση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων στην αρχή του έτους αποτελεί βραχυχρόνιο αναπτυξιακό κίνδυνο, καθώς οι επενδυτικές δαπάνες στο δίμηνο Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου 2026 ήταν κατά 906 εκατ. ευρώ χαμηλότερες του στόχου και κατά 464 εκατ. ευρώ χαμηλότερες από την αντίστοιχη περίοδο του 2025.

Το χρέος

Παράλληλα, το Γραφείο αναφέρει ότι το γεγονός πως η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει υψηλό δημόσιο χρέος, την καθιστά ευάλωτη σε γεωπολιτικές κρίσεις, οι οποίες αυξάνουν συγκριτικά περισσότερο τις αποδόσεις των τίτλων των κρατών με δημοσιονομικές ευπάθειες.

Οπως, δε, είχε αναδειχθεί και σε προηγούμενες εκθέσεις (Οκτώβριος 2025, Δεκέμβριος 2025), η περαιτέρω αποκλιμάκωση του δημοσίου χρέους είναι απαραίτητη προϋπόθεση και για σχετική προστασία σε μελλοντικές κρίσεις.

Για τον λόγο αυτόν, σε σχέση με την ελληνική οικονομία, η σταθερή και διατηρήσιμη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους πρέπει να αποτελεί κεντρική προτεραιότητα της οικονομικής πολιτικής, ώστε η χώρα να απομακρυνθεί σταδιακά από τη θέση της ως η πλέον επιβαρυμένη οικονομία της Ευρωζώνης.

Την ανάγκη αυτή, όπως αναφέρει το ΓΠΚΒ, έχει επισημάνει και σε προηγούμενες εκθέσεις (Δεκέμβριος 2025 και Οκτώβριος 2025), υπογραμμίζοντας ότι η περαιτέρω αποκλιμάκωση του δημοσίου χρέους και η συνεπαγόμενη επιπλέον ενίσχυση της εμπιστοσύνης των αγορών αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση ευνοϊκών όρων χρηματοδότησης και την ενίσχυση της αναπτυξιακής δυναμικής της οικονομίας.

Η διεθνής εικόνα στην ενεργειακή αγορά

Στο μεταξύ, όπως αναφέρει το ΓΠΚΒ, η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή αυξάνει τον κίνδυνο παρατεταμένων αναταράξεων στις διεθνείς αγορές ενέργειας και εντείνει την αβεβαιότητα ως προς τις παγκόσμιες μακροοικονομικές προοπτικές. Οι διαταραχές στις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Κόλπο οδηγούν σε άνοδο του ενεργειακού κόστους, αναζωπύρωση των πληθωριστικών πιέσεων και επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας.

Αρνητικές επιπτώσεις, επίσης, αναμένονται στο κόστος γεωργικής παραγωγής λόγω πιέσεων στις διεθνείς αγορές λιπασμάτων. Παρότι η διεθνής οικονομία εμφανίζεται σήμερα πιο ανθεκτική απέναντι σε ενεργειακές διαταραχές σε σύγκριση με το παρελθόν, η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τη σημασία της ενεργειακής διαφοροποίησης, της αποτροπής δευτερογενών πληθωριστικών επιδράσεων και της παροχής στοχευμένης στήριξης των νοικοκυριών και επιχειρήσεων που πλήττονται περισσότερο.

Παράλληλα, αναφέρει ότι οι πρόσφατες εξελίξεις στην αγορά κρατικών ομολόγων της Ευρωζώνης αναδεικνύουν με σαφήνεια τη σημασία της δημοσιονομικής αξιοπιστίας. Τις τελευταίες εβδομάδες, μετά την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, παρατηρείται αύξηση των αποδόσεων και διεύρυνση των spreads, καθώς οι επενδυτές ζητούν υψηλότερο risk premium για να διακρατήσουν κρατικό χρέος, ιδίως χωρών με αυξημένες δημοσιονομικές ευπάθειες. Είναι εύλογο ότι κράτη με συγκριτικά υψηλότερο λόγο χρέους ως προς το ΑΕΠ, όπως είναι η Ελλάδα, παραμένουν περισσότερο εκτεθειμένα σε ένα τέτοιο περιβάλλον αυξημένης διεθνούς αβεβαιότητας.

Οι εξελίξεις σε τιμές στην ΕΕ

Στο μεταξύ, όπως αναφέρει το Γραφείο, οι βασικές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (EKT) (Μάρτιος 2026) στηρίζονται στις υποθέσεις για την εξέλιξη των προθεσμιακών τιμών της ενεργειακών εμπορευμάτων, όπως αυτές διαμορφώνονταν κατά την 11η Μαρτίου 2026.

Σύμφωνα με αυτές, οι μέσες τριμηνιαίες τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα κορυφωθούν γύρω στα 90 δολάρια ανά βαρέλι και 50 ευρώ ανά MWh αντίστοιχα, το δεύτερο τρίμηνο  του 2026, και στη συνέχεια θα υποχωρήσουν τα επόμενα τρίμηνα.