Δημόσιο: Επιχείρηση “διακόπτης” για εξοικονόμηση ενέργειας ante portas

Ανασύρει το δημόσιο από τα συρτάρια του τα σχέδια εξοικονόμησης ενέργειας και τους συνδεόμενους δείκτες απόδοσης, που είχαν θεσπιστεί το Σεπτέμβρη του 2022, στο φόντο της συνεχιζόμενης ενεργειακής κρίσης και κυρίως του κλίματος αβεβαιότητας, που κυριαρχεί ένεκα των γεωπολιτικών αναταράξεων.

Δεν είναι τυχαίες οι αναφορές, που έκανε τόσο ο Υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κ. Αθανάσιος Πετραλιάς, όσο και η Γενική Διευθύντρια Δημοσιονομικής Πολιτικής και Προϋπολογισμού κα Ιουλία Αρμάγου, ημερίδα που διοργάνωσε την Παρασκευή το πρωί, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους στην Εθνική Πινακοθήκη, κατά την οποία παρουσιάστηκε, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, σχετική έκθεση του ΟΟΣΑ για την επισκόπηση δαπανών και την ενσωμάτωση της πράσινης διάστασης στον προϋπολογισμό.

Η Κομισιόν

Ήδη, τον τόνο τον έχει δώσει η Κομισιόν, καθώς ο Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν σε συνέντευξη στους Financial Times, την Παρασκευή, τόνισε ότι η ΕΕ αξιολογεί “όλες τις πιθανότητες“, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής δελτίου στα καύσιμα και της αποδέσμευσης περισσότερου πετρελαίου από τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης, καθώς προετοιμάζεται για ένα “μακροχρόνιο” ενεργειακό σοκ από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.

“Αυτή θα είναι μια μακρά κρίση… οι τιμές της ενέργειας θα είναι υψηλότερες για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα”, δήλωσε ο Νταν Γιόργκενσεν στους FT, λέγοντας ότι για ορισμένα πιο “κρίσιμα” προϊόντα “αναμένουμε η κατάσταση να είναι ακόμη χειρότερη τις επόμενες εβδομάδες”.

“Η ρητορική που χρησιμοποιούμε και τα λόγια που χρησιμοποιούμε τώρα είναι πιο σοβαρά απ’ ό,τι ήταν νωρίτερα στην κρίση”, ανέφερε ο Επίτροπος, προσθέτοντας: “Σίγουρα η ανάλυσή μας είναι ότι αυτή θα είναι μια παρατεταμένη κατάσταση και οι χώρες θα πρέπει να είναι σίγουρες ότι διαθέτουν ό,τι χρειάζονται”.

Παρόλο που η ΕΕ “δεν βρίσκεται ακόμη σε κρίση ασφάλειας εφοδιασμού”, ο Επίτροπος σημείωσε ότι οι Βρυξέλλες σχεδιάζουν μέτρα για την αντιμετώπιση των “διαρθρωτικών, μακροχρόνιων επιπτώσεων” της σύγκρουσης.

Αυτό περιλαμβάνει την “προετοιμασία για τα χειρότερα σενάρια”, όπως η πιθανή επιβολή δελτίου στο ντίζελ ή στα καύσιμα των αεροπλάνων.

“Καλύτερα να είσαι προετοιμασμένος παρά να το μετανιώνεις”, πρόσθεσε.

Η Ελλάδα

Στο μεταξύ μπορεί η Ελλάδα, σήμερα, να απέχει παρασάγγας από την εικόνα τιμών ρεύματος του Σεπτεμβριου του 2022, οπότε η τιμή χονδρικής ανά μεγαβατώρα ήταν ακόμη και πάνω από 400 ευρώ, ωστόσο η επαγρύπνηση είναι δεδομένη, ειδικά σε σχέση με τα καύσιμα.

Ανάχωμα οι ΑΠΕ

Προφανώς η ανάπτυξη των ΑΠΕ, που π.χ. για σήμερα Σάββατο δίνουν μαζί με τα υδροηλεκτρικά πάνω από το 72% του εθνικού μίγματος με τιμές στα 70 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έχει στήσει το “σχετικό” ανάχωμα, αλλά εν όψει καλοκαιριού οπότε και οι ανάγκες μεγαλώνουν δεν υπάρχουν περιθώρια για “αγρανάπαυση”.

Έτσι, κατά τη διάρκεια της ημερίδας, ο Υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κ. Αθανάσιος Πετραλιάς, αφού τόνισε ότι τα “τελευταία χρόνια αντιμετωπίζουμε συνέχεια σημαντικές προκλήσεις, όπως την πανδημία και την αύξηση της υγειονομικής δαπάνης, τις γεωπολιτικές εξελίξεις και την ενεργειακή κρίση με τη συνεπακόλουθη αύξηση του κόστους ενέργειας”, υπογράμμισε ότι “για την άσκηση δημοσιονομικής πολιτικής, τόσο σε περιόδους κρίσης όσο και σε περιόδους κανονικότητας είναι ιδιαίτερα σημαντικό να έχουμε στα χέρια μας εργαλεία που ενισχύουν την ανθεκτικότητά μας και υποστηρίζουν την ουσιαστική αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των δημοσίων δαπανών και τη λήψη αποφάσεων ορθής κατανομής ή και ανακατανομής των διαθέσιμων πόρων.”

Στο “σκάνερ” η εξοικονόμηση

“Για τον τομέα της Ενέργειας, παρακολουθούμε τόσο την προώθηση των ΑΠΕ στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, όσο και τον εθνικό σωρευτικό στόχο εξοικονόμησης ενέργειας στην τελική χρήση” τόνισε ο κ, Πετραλιάς κατά την εισαγωγική του ομιλία ενώ έκανε λόγο για “επισκοπήσεις δαπανών με περιβαλλοντικό πρόσημο” “Ως Υπουργείο πρωτοστατήσαμε ήδη από την ενεργειακή κρίση του 2022 για τη συγκράτηση της ενεργειακής δαπάνης και μάλιστα δημιουργήσαμε, σε συνεργασία καταρχήν με το Υπουργείο Περιβάλλοντος, τότε με τον Θόδωρο Σκυλακάκη- αλλά και τα Υπουργεία Εσωτερικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ένα σταθερό πλαίσιο παρακολούθησης του ενεργειακού κόστους και του τρόπου περιορισμού του, κάτι που σήμερα αποδεικνύεται και πάλι επίκαιρο” “Ξέρουμε τι δαπανά το κάθε δημόσιο κτίριο αυτή τη στιγμή, σε ενέργεια, ρεύμα” τόνισε.

Μοντέλο εξοικονόμησης

Επίσης ο κ. Πετραλιάς ανέφερε “ότι η έκθεση του ΟΟΣΑ αναδεικνύει την πρόοδο που έχει συντελεστεί στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, σε ό,τι αφορά τις μεταρρυθμίσεις που σχετίζονται με την ουσιαστική αξιολόγηση των δημοσίων δαπανών: τον προϋπολογισμό επιδόσεων, τις επισκοπήσεις δαπανών και εσόδων και την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στον προϋπολογισμό.

Ο κ. Πετραλιάς τόνισε ότι για την άσκηση δημοσιονομικής πολιτικής, τόσο σε περιόδους κρίσης όσο και σε περιόδους κανονικότητας είναι ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει αναπτύξει εργαλεία που ενισχύουν την ανθεκτικότητα της χώρας και υποστηρίζουν την ουσιαστική αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των δημοσίων δαπανών και τη λήψη αποφάσεων ορθής κατανομής ή και ανακατανομής των διαθέσιμων πόρων. Στο ίδιο πλαίσιο, τονίστηκε και η σημασία της διενέργειας από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους επισκοπήσεων δαπανών και εσόδων και η τεχνογνωσία που έχει αναπτυχθεί τόσο για καθολικές, όσο και για περιβαλλοντικές επισκοπήσεις.”

“Παρά πόδα” το σχέδιο

Στην ίδια ημερίδα, η Γενική Διευθύντρια Δημοσιονομικής Πολιτικής και Προϋπολογισμού κα Ιουλία Αρμάγου, ανέφερε ότι: “Στην ενεργειακή κρίση του 2022 φτιάχτηκε μια πλατφόρμα, η Public Energy Savings Gov.gr στην οποία απέκτησαν πρόσβαση όλοι οι φορείς της γενικής κυβέρνησης με τους ενεργειακούς υπεύθυνους σε κάθε φορέα και τέθηκαν στόχοι εξοικονόμησης της ενεργειακής κατανάλωσης. Ελπίζω κύριε υπουργέ να μην πρέπει να ενεργοποιήσουμε πάλι πιο δραστικά την πλατφόρμα – γιατί λίγο είχε ατονίσει η χρησιμοποίηση – αν συνεχίσουν οι εχθροπραξίες που είναι σε εξέλιξη”

Επίσης τόνισε ότι όπως επισημαίνεται και από τον ΟΟΣΑ, “η χώρα μας σήμερα συγκαταλέγεται μεταξύ των πλέον προχωρημένων σε αυτούς τους τομείς και ο τρόπος με τον οποίο προχωρά στην υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων παρουσιάζεται ως καλή πρακτική σε άλλες χώρες αλλά και σε συνεδριάσεις του ΟΟΣΑ, ενώ καλούμαστε να παρέχουμε τεχνογνωσία όχι μόνο στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ, αλλά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Αυστρία, Τσεχία, Κύπρος, Πορτογαλία, Εσθονία, Μαυροβούνιο, Κορέα κ.ά.).’

Η πλατφόρμα

Να σημειωθεί ότι Μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας: publicenergysavings.gov.gr παρακολουθείται η υλοποίηση των δράσεων εξοικονόμησης ενέργειας, καθώς και η πορεία των καταναλώσεων ηλεκτρικής ενέργειας για την επίτευξη του ετήσιου στόχου εξοικονόμησης ενέργειας για τους φορείς του δημοσίου τομέα.

Συγκεκριμένα για το έτος 2023 τέθηκε στόχος μείωσης της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, για κάθε φορέα του δημοσίου τομέα, κατά τουλάχιστον 3%, σε σχέση με την κατανάλωση του έτους 2022.

Η διαδικασία

Η σύνδεση, κατά την αρχική πιστοποίηση εισόδου στην εφαρμογή, γίνεται από τον υπεύθυνο ενεργειακών υποδομών/εγκαταστάσεων του φορέα. Για τον σκοπό αυτόν, αξιοποιούνται οι μοναδικοί κωδικοί – διαπιστευτήρια (taxisnet) της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, που αφορούν στον Α.Φ.Μ. κάθε φορέα.

Μετά την αρχική πιστοποίηση, η είσοδος κάθε φορέα στην εφαρμογή πραγματοποιείται από τους διοικητικούς υπευθύνους (για το σύνολο των εγκαταστάσεων κάθε φορέα ορίζονται ένας ή περισσότεροι). Σε αυτήν την περίπτωση, η σύνδεση γίνεται με τη χρήση των «Κωδικών Δημόσιας Διοίκησης» της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Η ηλεκτρονική διασταύρωση των απαραίτητων στοιχείων για την παρακολούθηση της υλοποίησης των δράσεων εξοικονόμησης ενέργειας στο Δημόσιο και της πορείας των καταναλώσεων ηλεκτρικής ενέργειας πραγματοποιείται μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης.

Ο “πήχης”

Αναλυτικά με βάση Απόφαση με ημερομηνία 9/5/24 Αριθμ. ΥΠΕΝ/Δ ΕΠΕΑ/48362/558, για τους φορείς αυτούς για το έτος 2023 τίθεται στόχος μείωσης της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατά τουλάχιστον 3% σε σχέση με τις καταναλώσεις του έτους 2022. Για τα επόμενα έτη ο στόχος θα επαναπροσδιοριστεί, ανέφερε η τότε απόφαση.

Η διαδικασία

Όπως αναφέρει η Απόφαση, εντός του πρώτου τριμήνου εκάστου έτους από την ειδική ηλεκτρονική εφαρμογή του άρθρου 2 εξάγεται για κάθε φορέα που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας ετήσια αναφορά κατανάλωσης ενέργειας και υλοποίησης των δράσεων του άρθρου 3.

Από την αναφορά αυτή προκύπτει εάν την 31η Δεκεμβρίου του έτους αναφοράς ο φορέας έχει υλοποιήσει τα προβλεπόμενα στα άρθρα 1, 3, 4 και 5 ήτοι την υλοποίηση των προβλεπόμενων δράσεων και το στοχευόμενο ποσοστό μείωσης κατανάλωσης ενέργειας.

2. Η συγκεντρωτική ετήσια αναφορά της προηγούμενης παραγράφου για τις Υπηρεσίες και τους φορείς αρμοδιότητας/εποπτείας κάθε Υπουργείου εξάγεται από την ηλεκτρονική εφαρμογή, διαβιβάζεται στην αρμόδια Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών κάθε Υπουργείου και Αποκεντρωμένης Διοίκησης και συνοδευόμενη από βεβαίωση της Γ.Δ.Ο.Υ. διαβιβάζεται στη Γενική Διεύθυνση Δημοσιονομικής Πολιτικής και Προϋπολογισμού του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους.

Η Βουλή των Ελλήνων, η Προεδρία της Δημοκρατίας, η Προεδρία της Κυβέρνησης και οι ΑΔΑ που δεν ανήκουν στην κεντρική διοίκηση ως ειδικοί φορείς του τακτικού προϋπολογισμού εξάγουν από την εφαρμογή και διαβιβάζουν την ανωτέρω αναφορά με την αντίστοιχη βεβαίωση απευθείας στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους».

Τα μέτρα

Μάλιστα έχουν καταγραφεί μια σειρά από άμεσα και μεσοπρόθεσμα μέτρα, όπως:

α. Άμεσα Μέτρα (i) Συντήρηση συστημάτων θέρμανσης και ψύξης συμπεριλαμβανομένων των κλιματιστικών μονάδων τουλάχιστον μία φορά κατ’ έτος. Για κάθε έτος ισχύος της παρούσας, η προληπτική συντήρηση για τα συστήματα ψύξης πρέπει να έχει ολοκληρωθεί μέχρι τις 31 Ιουλίου και για τα συστήματα θέρμανσης μέχρι τις 31 Οκτωβρίου. Μετά την ολοκλήρωση κάθε συντήρησης, συμπληρώνεται και υπογράφεται από τον Διοικητικό Υπεύθυνο το “Φύλλο συντήρησης και ρύθμισης του συστήματος κλιματισμού (θέρμανση/ψύξη)” του Παραρτήματος I της παρούσας.

(ii) Καθορισμός εσωτερικής θερμοκρασίας (μέγιστης/ ελάχιστης) τόσο σε θερμαινόμενα/κλιματιζόμενα όσο και σε μη κτίρια βάσει των προδιαγραφών του προτύπου ΕΛΟΤ EN 16798-1:2019. Η εσωτερική θερμοκρασία των κτιρίων γραφείων του δημόσιου και του ευρύτερου δημοσίου τομέα, κατά την θερινή περίοδο τηρείται στους 27ο C και κατά την χειμερινή στους 19ο C.

(iii) Απενεργοποίηση ψύξης/θέρμανσης σε χώρους και ώρες που δεν υπάρχουν εργαζόμενοι.

(iv) Απενεργοποίηση εξοπλισμού γραφείου σε χώρους και ώρες που δεν υπάρχουν εργαζόμενοι.

(v) Χρήση του νυχτερινού αερισμού των κτιρίων, όπου αυτό είναι δυνατό.

(vi) Σκίαση του κτιρίου προς βελτίωση της ενεργειακής του συμπεριφοράς, εφόσον αυτό δεν μειώνει σε μη ανεκτό επίπεδο τον φυσικό φωτισμό των εσωτερικών χώρων.

(vii) Μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης κατά 5% τουλάχιστον, ενδεικτικά μέσω βελτιστοποίησης του χρονοπρογραμματισμού του οδοφωτισμού και εξορθολογισμού του καλλωπιστικού/διακοσμητικού φωτισμού.

(viii) Δράσεις για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας των αντλιοστασίων (π.χ. τοποθέτηση inverter).

β. Μεσοπρόθεσμα Μέτρα

(i) Αναβάθμιση των υφιστάμενων συστημάτων φωτισμού με τη χρήση ενεργειακά αποδοτικών λαμπτήρων συγκεκριμένου τύπου και διατάξεων αυτοματισμού για τον έλεγχο της σβέσης ή/και μείωσης της φωτεινότητάς τους.

(ii) Προμήθεια συσκευών υψηλής ενεργειακής απόδοσης βάσει του πλαισίου ενεργειακής σήμανσης και των προδιαγραφών EnergyStar.

(iii) Διατάξεις ανάκτησης θερμότητας από τα καυσαέρια λεβήτων.

(iv) Εγκατάσταση συστήματος ενεργειακής διαχείρισης, το οποίο θα διευκολύνει τη μέτρηση, παρακολούθηση, καταγραφή, επεξεργασία και επιτόπια και διαδικτυακή προβολή των λειτουργικών στοιχείων και αποτελεσμάτων τόσο των επιμέρους ενεργειακών συστημάτων του κτιρίου, όσο και συστημάτων Building Energy Management Systems (ΒEMS) συμπεριλαμβανομένης της παρουσίασης δεδομένων και αποτελεσμάτων

(v) Εγκατάσταση συστήματος αντιστάθμισης.

(vi) Εγκατάσταση συστήματος ελέγχου θερμότητας (θερμοστάτες, είτε συμβατικοί είτε έξυπνοι, και ελεγκτές θερμοστατικών βαλβίδων θερμαντικών σωμάτων.

Η ιστορία

Υπενθυμίζεται ότι στις 8/9/22 ανακοινώθηκαν “σόφτες” στις επιδοτήσεις που λαμβάνουν οι ενεργειακά “σπάταλοι” δήμοι αλλά και κίνητρα για την εξοικονόμηση ενέργειας στο πλαίσιο, τότε, κοινής συνέντευξης Τύπου ΄που έκαναν οι τότε υπουργός Εσωτερικών, Μάκης Βορίδης, υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κώστας Σκρέκας και ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, Θόδωρος Σκυλακάκης.

Όπως είχε αναφέρει ο κ. Βορίδης οι φορείς του δημοσίου θα πρέπει να δηλώσουν στην πλατφόρμα ποιος θα είναι ο ενεργειακός υπεύθυνος για κάθε δημόσια δομή. Οι, δε, φορείς του δημοσίου που θα πετύχαιναν τους στόχους, θα επιβραβεύονταν μέσω ενίσχυσης του λογαριασμού τους. Πάντως, κυρώσεις, δεν υπήρξαν ενώ κάτι έγινε και με την εξοικονόμηση…