Γιατί η Μελόνι έβαλε στον “πάγο” τον Νετανιάχου – Πόσο θα πληγεί το Ισραήλ

Η Ιταλία αποφάσισε, το μεσημέρι της Τρίτης (14/4), να αναστείλει την αμυντική συμφωνία με το Ισραήλ, η οποία αφορά την ανταλλαγή στρατιωτικού εξοπλισμού και την έρευνα στον τομέα της τεχνολογίας. Κίνηση που έρχεται σε συνέχεια αντίστοιχων αποφάσεων αρκετών ευρωπαϊκών χωρών.

«Λαμβάνοντας υπόψη την τρέχουσα κατάσταση, η κυβέρνηση αποφάσισε να αναστείλει την αυτόματη ανανέωση της συμφωνίας άμυνας με το Ισραήλ» δήλωσε η πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι, στο περιθώριο εκδήλωσης στη Βερόνα.

Ιταλική διπλωματική πηγή επιβεβαίωσε στο AFP ότι η συμφωνία είχε ανασταλεί, αναφέροντας: «Θα ήταν πολιτικά δύσκολο να συνεχιστεί».

Η συμφωνία, η οποία εγκρίθηκε από το Ισραήλ το 2006, ανανεώνεται κάθε πέντε χρόνια. Προβλέπει, μεταξύ άλλων, συνεργασία στους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας, της εκπαίδευσης και κατάρτισης στρατιωτικού προσωπικού, της έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και της τεχνολογίας των πληροφοριών.

Πώς φτάσαμε στη ρήξη

Μπορεί η πρωθυπουργός της Ιταλίας να μην διευκρίνισε σε τι αναφερόταν λέγοντας «την τρέχουσα κατάσταση», ωστόσο τα πράγματα μοιάζουν αρκετά ξεκάθαρα.

Οι εντάσεις μεταξύ των δύο χωρών έχουν αυξηθεί την τελευταία εβδομάδα, αφού η ιταλική κυβέρνηση κατηγόρησε τις ισραηλινές δυνάμεις ότι έριξαν προειδοποιητικά πυρά εναντίον μιας αυτοκινητοπομπής ιταλών ειρηνευτικών δυνάμεων του ΟΗΕ στον Λίβανο.

Η Ιταλία κάλεσε τον πρέσβη του Ισραήλ σε ένδειξη διαμαρτυρίας για το συμβάν, κατά το οποίο προκλήθηκαν ζημιές σε τουλάχιστον ένα όχημα, χωρίς όμως να σημειωθούν τραυματισμοί.

Τη Δευτέρα, το Ισραήλ κάλεσε τον πρέσβη της Ιταλίας, μετά από σχόλια του Ιταλού υπουργού Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι, ο οποίος καταδίκασε τις «απαράδεκτες επιθέσεις» των ισραηλινών δυνάμεων εναντίον Λιβανέζων αμάχων.

Ο Ταγιάνι, ο οποίος είναι αναπληρωτής πρωθυπουργός, βρισκόταν τη Δευτέρα στη Βηρυτό για συνομιλίες με τον πρόεδρο του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν και τον υπουργό Εξωτερικών Γιουσέφ Ράγκι. Αργότερα, έγραψε στο X ότι βρισκόταν εκεί για να «εκφράσει την αλληλεγγύη της Ιταλίας μετά τις απαράδεκτες επιθέσεις του Ισραήλ εναντίον του άμαχου πληθυσμού».

Σημειώνεται πως, κι άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν αναστείλει ή περιορίσει τις εξαγωγές όπλων με το Ισραήλ. Τα ιταλικά κόμματα της αντιπολίτευσης ζητούσαν, δε, εδώ και καιρό από την κυβέρνηση να πράξει το ίδιο. Τα τελευταία χρόνια, εκατοντάδες χιλιάδες Ιταλοί έχουν βγει στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν για τις ενέργειες του Ισραήλ στη Γάζα και την απροθυμία της Μελόνι να ενταχθεί στον αυξανόμενο αριθμό χωρών που αναγνωρίζουν το παλαιστινιακό κράτος.

Η ιταλική κυβέρνηση έχει υποστηρίξει σε μεγάλο βαθμό το Ισραήλ στη γενοκτονία που διαπράττει στη Γάζα και δεν αναγνωρίζει το παλαιστινιακό κράτος. Αλλά ο πόλεμος στο Ιράν ανάγκασε την Ιταλίδα πρωθυπουργό να αλλάξει τη στάση της.

Η Μελόνι καταδίκασε το Ισραήλ επειδή εμπόδισε τους Καθολικούς ηγέτες να τελέσουν ιδιωτική Λειτουργία στην Εκκλησία του Παναγίου Τάφου κατά την χριστιανική εορτή της Κυριακής των Βαΐων, χαρακτηρίζοντάς το «προσβολή της θρησκευτικής ελευθερίας». Και σε ομιλία της στο κοινοβούλιο την περασμένη εβδομάδα, επέκρινε το Ισραήλ για τις πρακτικές του στον Λίβανο.

Εσωτερικές διεργασίες

Κυβερνητικές πηγές, που επικαλείται το Euractiv, είχαν αναφέρει κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου ότι βρίσκονταν σε εξέλιξη διεργασίες, κάνοντας λόγο για «έντονες συζητήσεις» εντός του υπουργικού συμβουλίου σχετικά με το εάν θα ανανεωνόταν η συμφωνία.

Η πολιτική πίεση εντάθηκε και στο εσωτερικό της χώρας, με το κόμμα της αντιπολίτευσης «Κίνημα των Πέντε Αστέρων» να υποβάλει τη Δευτέρα κοινοβουλευτική ερώτηση, προτρέποντας την κυβέρνηση να αποσαφηνίσει τη θέση της σχετικά με τη συμφωνία.

Η κίνηση της Ρώμης αναζωπυρώνει τη συζήτηση για τη Συμφωνία Σύνδεσης ΕΕ-Ισραήλ. Η ΕΕ έχει ξεκινήσει επανεξέταση της συμφωνίας μετά από αντιδράσεις για την ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα, με μια ισχυρή πλειοψηφία των κρατών-μελών να υποστηρίζει την πρωτοβουλία. Η Ιταλία δεν ήταν μεταξύ αυτών.

«Η Μελόνι πρέπει τώρα να υποστηρίξει την πρόταση στις Βρυξέλλες για αναστολή της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ – Ισραήλ και για ευρωπαϊκό εμπάργκο στις προμήθειες όπλων. Αρκετά με τη συνενοχή με όσους κατηγορούνται για γενοκτονία» δήλωσε ο ευρωβουλευτής του Κινήματος των Πέντε Αστέρων Ντανίλο Ντέλα Βάλε στο Euractiv.

Πόσο επηρεάζει η απόφαση το Ισραήλ

Σύμφωνα με το Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), η Ιταλία είναι ο τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγέας οπλικών συστημάτων προς το Ισραήλ.

Ωστόσο, αυτό αντιστοιχεί μόλις στο 1,3% των συνολικών εισαγωγών όπλων του Ισραήλ την περίοδο 2021–2025, με τις ΗΠΑ και τη Γερμανία να παραμένουν οι βασικοί προμηθευτές.

Αξίζει να σημειωθεί πως, το Ισραήλ ήταν ο 14ος μεγαλύτερος εισαγωγέας όπλων στον κόσμο την περίοδο 2021-25, με τις εισαγωγές του να αυξάνονται κατά 12% μεταξύ 2016-20 και 2021-25. Την περίοδο 2021-25, οι ΗΠΑ προμήθευσαν το μεγαλύτερο μερίδιο όπλων του Ισραήλ (68%), με τη Γερμανία να ακολουθεί (31%). Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολυμέτωπου πολέμου που προέκυψε από την μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επίθεση του Ισραήλ στη Γάζα που ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2023, το Ισραήλ συνέχισε να λαμβάνει όπλα από διάφορους προμηθευτές, συμπεριλαμβανομένων μαχητικών αεροσκαφών F-35, κατευθυνόμενων βομβών και πυραύλων από τις ΗΠΑ.