Γιατί ο Τραμπ παρέτεινε την εκεχειρία με το Ιράν

Το απόγευμα της Τρίτης, ο Ντόναλντ Τραμπ συναντήθηκε στον Λευκό Οίκο με την ομάδα εθνικής ασφαλείας του για να αποφασίσει τη στρατηγική του στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν.

Μπροστά του υπήρχε μια κρίσιμη απόφαση: τι να κάνει από εδώ και πέρα, καθώς η κατάπαυση του πυρός πλησίαζε στην ημερομηνία λήξης της.

Η κατάσταση ήταν εκρηκτική. Η αεροπορική βάση Andrews ήταν έτοιμη να υποδεχτεί την αναχώρηση του Αντιπροέδρου Τζ. Ντ. Βανς για το Πακιστάν, προκειμένου να διεξαχθούν οι επόμενοι γύροι των συνομιλιών, όμως υπήρχε ένα εμπόδιο: η απόλυτη σιωπή από την ιρανική πλευρά.

Τις προηγούμενες ημέρες, οι ΗΠΑ είχαν στείλει στην Τεχεράνη μια λίστα με τους βασικούς όρους μιας ενδεχόμενης συμφωνίας, ζητώντας από τους Ιρανούς να συμφωνήσουν προτού ξεκινήσει ο επόμενος γύρος συνομιλιών.

Παρ’ όλα αυτά, οι μέρες περνούσαν χωρίς καμία ανταπόκριση από την Τεχεράνη, ενισχύοντας την αίσθηση πως η αποστολή του Βανς στο Πακιστάν για τις προγραμματισμένες διαπραγματεύσεις πιθανότατα θα ήταν άκαρπη, σύμφωνα με τρεις αξιωματούχους που παρακολουθούν στενά την κατάσταση.

Όταν ο Τραμπ συναντήθηκε με τον Βανς, τον Υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, τον Υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, τον Πρόεδρο των Μικτών Επιτελείων Νταν Κέιν και τον Διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ στον Λευκό Οίκο, η κατάσταση παρέμενε αδιευκρίνιστη. Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν ζητήσει από τους Πακιστανούς μεσολαβητές να πιέσουν το Ιράν να στείλει τουλάχιστον μια ένδειξη πριν από την αναχώρηση του Βανς.

Ωστόσο, οι ώρες περνούσαν και δεν υπήρχε καμία επικοινωνία.

Οι προβληματισμοί του Τραμπ

Ο Τραμπ και οι σύμβουλοί του πίστευαν πως η απουσία απάντησης από την πλευρά του Ιράν μπορεί να οφειλόταν σε εσωτερικές διαφωνίες και αβεβαιότητα εντός της ιρανικής ηγεσίας.

Η εκτίμηση αυτή βασιζόταν εν μέρει στις αναφορές από τους Πακιστανούς μεσολαβητές, οι οποίοι τόνιζαν πως στο Ιράν δεν υπήρχε συμφωνία για τη στάση της χώρας στις διαπραγματεύσεις, ειδικά όσον αφορά το ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου και του υπάρχοντος αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου, δυο από τα πιο ακανθώδη ζητήματα στις συνομιλίες.

Αμερικανοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι ο νέος Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ίσως να μην έχει δώσει σαφείς εντολές στους υφισταμένους του, γεγονός που ενδέχεται να προκαλεί σύγχυση στις διαπραγματεύσεις.

Οι προσπάθειες του Χαμενεΐ να παραμείνει “κρυμμένος” θεωρούνται ως ανασταλτικός παράγοντας στις εσωτερικές συζητήσεις του Ιράν.

Αντί να επαναφέρει στρατιωτικά πλήγματα, ο Τραμπ αποφάσισε, λίγο πριν την εκπνοή της συμφωνίας, να παρατείνει την κατάπαυση του πυρός για δύο εβδομάδες, χωρίς ωστόσο να καθορίσει νέα ημερομηνία λήξης.

Στην ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ ανέφερε πως η ιρανική κυβέρνηση ήταν «σοβαρά κατακερματισμένη», διατρανώνοντας την επιθυμία του για διπλωματική λύση.

Η ιρανική πλευρά, από την άλλη, παρέμεινε αδιάφορη. Ο Μαχντί Μοχαμαντί, σύμβουλος του Προέδρου του Ιρανικού Κοινοβουλίου, δήλωσε πως η παράταση της κατάπαυσης του πυρός δεν είχε καμία σημασία, τονίζοντας πως η συνέχιση του αποκλεισμού ήταν ουσιαστικά το ίδιο με την «κανονική» στρατιωτική επίθεση και πως έπρεπε να υπάρξει στρατιωτική απάντηση από την πλευρά του Ιράν.

Η άρνηση για το άνοιγμα του Ορμούζ

Όπως γράφει το CNN, το Ιράν ζήτησε από τις ΗΠΑ να άρουν τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ πριν επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ο Τραμπ, ωστόσο, αντέτεινε ότι οι ΗΠΑ δεν θα άνοιγαν το στενό μέχρι να επιτευχθεί μια πλήρης συμφωνία. Το αίτημα της Τεχεράνης για άρση του αποκλεισμού ήταν σαφές, αλλά η αμερικανική πλευρά παρέμεινε σκληρή στις θέσεις της.

Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέμεναν ότι μέχρι το τέλος αυτής της εβδομάδας θα μπορούσε να έχει υπάρξει μια αρχική συμφωνία, η οποία θα άνοιγε τον δρόμο για τις επόμενες συνομιλίες.

Ωστόσο, υπήρχαν διαφωνίες και προειδοποιήσεις από κάποιους ότι το Ιράν ίσως προσπαθούσε να κερδίσει χρόνο, αποκαλύπτοντας τα κρυμμένα πυραυλικά του συστήματα, που είχαν παραμείνει κρυμμένα κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Ο Τραμπ, παρά τις διαφωνίες, διατήρησε την αισιοδοξία του για την επίτευξη μιας συμφωνίας, ισχυριζόμενος ότι οι ΗΠΑ «θα καταλήξουν σε μια εξαιρετική συμφωνία», ακόμα και αν, όπως είπε, θα μπορούσαν να είχαν νικήσει τον πόλεμο του Βιετνάμ αν εκείνος ήταν πρόεδρος τότε. Οι σύμβουλοί του όμως,είχαν εκφράσει ανησυχίες, λέγοντας ότι η παράταση της κατάπαυσης του πυρός μπορεί να επιτρέψει στο Ιράν να καθυστερήσει τις συνομιλίες, γεγονός που θα μπορούσε να παρατείνει το αδιέξοδο.

Η σιωπή του Τραμπ κατά την διάρκεια μιας συνάντησης με φοιτητές αθλητές, καθώς και η αποφυγή ερωτήσεων για τον πόλεμο από τους δημοσιογράφους, υποδηλώνει ότι, παρά την επιθυμία του για διπλωματική λύση, η κατάσταση παραμένει ρευστή και γεμάτη αβεβαιότητες. Οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν, προς το παρόν, μοιάζουν με μια μάχη μεταξύ του χρόνου και της επιμονής.