APOB: Η ΝΕΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΠΟΥ ΔΕΙΧΝΕΙ ΜΕ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΤΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ ΓΙΑ ΕΜΦΡΑΓΜΑ

Καλό θα ήταν να ξεχάσουμε (ή να αφήσουμε στην άκρη) ό,τι ξέραμε ή αυτά που θεωρούσαμε ως δεδομένα για τη χοληστερίνη, βάσει των οδηγιών που ισχύουν την τελευταία δεκαετία και έχουν στην πρώτη γραμμή θεραπείας τις στατίνες.

Χαρακτηριστικά, οι άνθρωποι που τις παίρνουν, έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί σε αυτό το διάστημα.

Το Αμερικανικό Κολλέγιο Καρδιολογίας, η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία και 9 άλλοι ιατρικοί οργανισμοί δημοσίευσαν τον Μάρτιο του 2026 νέες προτάσεις, για τη διαχείριση της δυσλιπιδαιμίας, δεδομένου ότι οι υπάρχουσες δεν έχουν τα επιθυμητά αποτελέσματα.

Δηλαδή, από 19 έως 20 εκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να πεθαίνουν παγκοσμίως, κάθε χρόνο από καρδιαγγειακά νοσήματα που από το 1990 είναι η Νο1 αιτία θανάτου.

Η αναποτελεσματικότητα ώθησε τους καρδιολόγους και τους άλλους επαγγελματίες υγείας να σταματήσουν να κοιτούν αυστηρά τις επιδόσεις μας στην “καλή” (HDL) και την “κακή” (LDL) χοληστερίνη και να εξετάζουν το “φορτίο” που συσσωρεύει ο οργανισμός επί δεκαετίες, πριν αποφασίσει για όσα χρειαζόμαστε.

Η πρόληψη δηλαδή, έχει γίνει πιο εξατομικευμένη και εξετάζει στοιχεία που προκύπτουν σε βάθος χρόνου.

Να καλωσορίσουμε την ApoB στις εξετάσεις μας

Στις κύριες αλλαγές ανήκουν δυο νέοι δείκτες: η λιποπρωτεΐνη (a), που αναφέρεται ως Lp(a), ένας γενετικός παράγοντας που αποκαλύπτει τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου και η απολιποπρωτεΐνη Β (ApoB), η οποία θεωρείται πιο ακριβής δείκτης για το πόσο “βρώμικο” είναι το αίμα μας, από σωματίδια που βουλώνουν τις αρτηρίες.

Η Low Density Lipoprotein (LDL, γνωστή ως “κακή” χοληστερίνη) είναι το φορτίο ή αν θέλετε, το λίπος.

Η ApoB είναι το όχημα που μεταφέρει το φορτίο: μετράει τον συνολικό αριθμό των επιβλαβών σωματιδίων που μεταφέρουν χοληστερόλη -όχι μόνο την ποσότητα χοληστερόλης μέσα τους. Για αυτό θεωρείται πιο ακριβής, ιδιαίτερα σε άτομα με διαβήτη, παχυσαρκία ή μεταβολικό σύνδρομο.

Ειρήσθω εν παρόδω, τα σωματίδια που μεταφέρουν χοληστερόλη μπορούν να παγιδευτούν στις αρτηρίες, σχηματίζοντας πλάκες που τελικά, εμποδίζουν τη ροή του αίματος και έτσι προκαλούνται καρδιακές προσβολές ή εγκεφαλικά επεισόδια.

Όλα αυτά έρχεται να τα επιβεβαιώσει και μελέτη που δημοσιεύτηκε στο JAMA, με τους ερευνητές να γράφουν πως τα μέτρα που ισχύουν μέχρι τώρα είναι χρήσιμα «αλλά δεν καταγράφουν πλήρως τον καρδιαγγειακό κίνδυνο ενός ασθενούς».

Τουλάχιστον όχι όπως το κάνει η ApoB, που όσο πιο μικρή είναι, τόσο μικρότερος είναι ο καρδιαγγειακός κίνδυνος.

Αποτέλεσμα και οικονομική αποδοτικότητα

Το SciTechDaily προώθησε την ApoB ως «το απλό αιματολογικό τεστ που μπορεί να ξεπεράσει την “κακή χοληστερόλη” στην πρόληψη των καρδιακών παθήσεων».

Διευκρινίζεται πως ο έλεγχος της απολιποπρωτεΐνης Β ξεπερνά τις παραδοσιακές μετρήσεις χοληστερόλης, ως προς την πρόληψη καρδιακών προσβολών και εγκεφαλικών επεισοδίων. «Προσδιορίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια τον κίνδυνο από την LDL, οδηγώντας σε καλύτερες αποφάσεις θεραπείας».

Βλέπετε, έχει φανεί πως η “κακή χοληστερόλη” δεν είναι αξιόπιστο εργαλείο για την καθοδήγηση της θεραπείας μείωσης της χοληστερόλης ή την πρόληψη καρδιακών προσβολών και εγκεφαλικών επεισοδίων, όπως τονίζει η πρόσφατη εργασία.

Κάτι ακόμα σημαντικό -και δη για το υγειονομικό σύστημα των χωρών- είναι πως το value for money.

Ο Ciaran Kohli-Lynch, επίκουρος καθηγητής προληπτικής ιατρικής στο τμήμα επιδημιολογίας στην Ιατρική Σχολή Feinberg του Northwestern University δήλωσε στην ιστοσελίδα του πανεπιστημίου πως «τα οφέλη για την υγεία επιτεύχθηκαν με κόστος που αντιπροσωπεύει καλή αξία για τους Αμερικανούς ασφαλισμένους στην υγειονομική περίθαλψη.

Αυτή είναι η πρώτη ολοκληρωμένη ανάλυση που καταδεικνύει ότι η χρήση της ΑpoB, για την καθοδήγηση της θεραπείας της χοληστερόλης, είναι οικονομικά αποδοτική».

Πρόσθεσε και ότι «η εξέταση ApoB, για την εντατικοποίηση της φαρμακευτικής αγωγής μείωσης της χοληστερόλης, θα απέτρεπε περισσότερες καρδιακές προσβολές και εγκεφαλικά επεισόδια από την τρέχουσα πρακτική».

Τι κάνει την ApoB πιο ακριβή

Σύμφωνα με τον Kohli-Lynch, η έρευνα δείχνει «έντονα» ότι η ΑpoB είναι καλύτερη στον εντοπισμό του ποιος διατρέχει καρδιαγγειακό κίνδυνο «επειδή μετράει τον συνολικό αριθμό επιβλαβών σωματιδίων στο αίμα».

Παρ’ όλα αυτά, δεν έχει μπει ακόμα στις συνήθειες των γιατρών, ενδεχομένως γιατί αποτελεί μια επιπλέον εξέταση, πέραν των τυπικών για τη χοληστερόλη.

«Η μελέτη μας λοιπόν, έθεσε το ερώτημα αν αξίζει να δαπανηθούν επιπλέον χρήματα, για να χρησιμοποιηθεί η ΑpoB αντί της LDL, για την εντατικοποίηση της θεραπείας».

Για να διερευνηθεί το ερώτημα, οι επιστήμονες δημιούργησαν μια μεγάλη προσομοίωση σε υπολογιστή, που αντιπροσώπευε 250.000 ενήλικες στις ΗΠΑ, οι οποίοι ήταν επιλέξιμοι για στατίνες, δίχως όμως, να ‘χουν ακόμα καρδιαγγειακή νόσο.

Αξιολογήθηκαν τρεις κύριες θεραπείες:

• η μείωση της LDL χοληστερόλης (στόχος <100 mg/dL)
• η μείωση της μη HDL χοληστερόλης (στόχος <118 mg/dL) και
• η μείωση της ApoB (στόχος <78,7 mg/dL)

Όταν οι ασθενείς δεν “έπιαναν” τον στόχο, η θεραπεία εντατικοποιούνταν με τη συνταγογράφηση ισχυρότερων στατινών και στη συνέχεια την προσθήκη ενός ακόμα φαρμάκου (βλ. εζετιμίμπη).

Το μοντέλο παρακολούθησε τους ασθενείς καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους και μοιραία, αν είχαν καρδιακή προσβολή ή εγκεφαλικό επεισόδιο, το προσδόκιμο και την ποιότητα ζωής και το κόστος της υγειονομικής τους περίθαλψης.

Φάνηκε πως η φροντίδα που καθοδηγείται από την ΑpoB είχε την καλύτερη απόδοση και οδήγησε σε βελτιωμένα συνολικά αποτελέσματα υγείας. Αυτό σημαίνει πως έσωσε περισσότερες ζωές, με τρόπο που ήταν οικονομικά αποδοτικός.

Έγινε και ξεκάθαρη η ανάγκη που υπάρχει για να αρχίζουν θεραπεία σε νεαρότερη ηλικία πολλοί εκ των ασθενών.

«Είναι ολοένα και πιο σημαντικό να προσδιορίζεται με ακρίβεια ποιος θα ωφεληθεί περισσότερο από την εντατική θεραπεία», κατέληξε ο Kohli-Lynch.

Πώς “πέφτει” η ApoB

Ο τρόπος να μειώσουμε την απολιποπρωτεΐνη Β (ApoB) είναι με δουλειά στη μείωση της LDL και των σωματιδίων της. Κοινώς, με τον παραδοσιακό τρόπο: τη διατροφή που έχει μειωμένα κορεσμένα λιπαρά, ιδανικά μηδέν trans λιπαρά, πολλές φυτικές ίνες, ελαιόλαδο αντί ζωικών λιπών και λιπαρά ψάρια (με ωμέγα-3) από 2 έως τρεις φορές, την εβδομάδα.

Αποφεύγουμε αναψυκτικά και ζάχαρη, όπως και άσπρα ψωμιά, ζυμαρικά κλπ, το κάπνισμα και το πολύ αλκοόλ.

Η άσκηση είναι φίλη μας, όπως και η απώλεια κιλών και εφόσον το κρίνει ο καρδιολόγος, αφότου λάβει υπ’ όψιν πολλούς διαφορετικούς παράγοντες, κινδύου, παίρνουμε στατίνες ή εζετιμίμπη ή μονοκλωνικά.