Ελλάδα εσύ “Superstar”;

Όπως οι άνθρωποι έτσι και οι χώρες δεν κρίνονται από όσα λένε για τους ίδιους, αλλά από τα δεδομένα που τους συνοδεύουν – εκτός αν πάμε πίσω στο «ό,τι δηλώσεις είσαι». Κάπου ανάμεσα στον ΟΠΕΚΕΠΕ, τις υποκλοπές και τις viral δηλώσεις τύπου «είμαι ωραίος» του κ. Λαζαρίδη, αυτά τα δεδομένα είναι δύσκολο να αγνοηθούν και μια έννοια επιστρέφει επίμονα: κράτος δικαίου.

Και κάπου εκεί ξεκινά η γνωστή αντίδραση: «πάλι τα ίδια;». Το ανησυχητικό όμως δεν είναι ότι η συζήτηση επαναλαμβάνεται, είναι ότι τα γεγονότα την επιβάλλουν.

Στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, δεν μιλάμε απλώς για καθυστερήσεις ή τεχνικές αστοχίες. Μιλάμε για σοβαρά ερωτήματα γύρω από τη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων, για ευθύνες που χάνονται στη διαδρομή και για μια εικόνα που ξεφεύγει από τα ελληνικά σύνορα. Και όταν αυτή η εικόνα ξεπερνά τα σύνορα, παύει να είναι εσωτερική υπόθεση. Εκεί ακριβώς μπαίνει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, που είχε την τιμητική της, υπό την ηγεσία της Λάουρα Κοβέσι έχει ανοίξει δεκάδες υποθέσεις που αφορούν την Ελλάδα – πάνω από 80 ενεργές έρευνες με εκτιμώμενη ζημία του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού που ξεπερνά το €1,7 δισ., ενώ συνολικά οι υποθέσεις φτάνουν έως και τις 175, με απώλειες που αγγίζουν τα €2,6 δισ. Δεν πρόκειται για πολιτική κριτική αλλά για δεδομένα και έρευνες.

Και κάπου εδώ, το ερώτημα παύει να είναι ρητορικό και πλέον δεν ξεχωρίζουμε στην Ευρώπη, για τις επιδόσεις που διαφημίζουμε – αλλά έχουμε γίνει «superstar» για το πόσο συχνά βρισκόμαστε στο μικροσκόπιο της ευρωπαϊκής εισαγγελίας.

Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση επιμένει στο αφήγημα των «μεμονωμένων περιστατικών». Από την άλλη, η συσσώρευση υποθέσεων δημιουργεί ένα μοτίβο που δύσκολα αγνοείται. Και όταν το μοτίβο αυτό επαναλαμβάνεται, η αίσθηση που μένει είναι το «έλα μωρέ, δεν έγινε και τίποτα». Μια κουλτούρα ανοχής που τελικά διαβρώνει την εμπιστοσύνη των πολιτών όχι μόνο προς την πολιτική αλλά προς το ίδιο το κράτος.

Γιατί το κράτος δικαίου δεν είναι αφηρημένη έννοια. Είναι το αν νιώθεις ότι «παίζεις» επί ίσοις όροις. Όταν ένας ελεύθερος επαγγελματίας πληρώνει σημαντικό μέρος του εισοδήματός του σε φόρους και εισφορές, ενώ δίπλα του σκάνδαλα διαχείρισης δημόσιου χρήματος μένουν χωρίς καθαρές απαντήσεις, η ανισορροπία δεν είναι μόνο οικονομική. Είναι βαθιά ηθική. Το ίδιο συμβαίνει και με τη στέγαση. Όταν τα ενοίκια απορροφούν ολοένα και μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος, και η καθημερινότητα γίνεται όλο και πιο ασφυκτική, η αίσθηση αδικίας εντείνεται. Δεν είναι μόνο ότι «δεν βγαίνει ο μήνας», είναι ότι δίπλα σου φαίνεται να λειτουργεί ένα παράλληλο σύστημα με άλλους όρους.

Για τη δική μας γενιά – τους 30άρηδες που μεγαλώσαμε μέσα σε κρίσεις και τώρα προσπαθούμε να σταθούμε στα πόδια μας – αυτό δεν είναι θεωρία. Είναι το αν πιστεύεις ότι αξίζει να μείνεις και να αγωνιστείς. Ότι αν δουλέψεις, θα ανταμειφθείς. Ότι αν αδικηθείς, υπάρχει τρόπος να δικαιωθείς.

Όταν όμως βλέπεις υποθέσεις να «θολώνουν», ευθύνες να μη φτάνουν ποτέ μέχρι το τέλος και τον δημόσιο διάλογο να εξαντλείται σε πυροτεχνήματα, κάτι σπάει. Όχι μόνο η εμπιστοσύνη στους θεσμούς – αλλά η ίδια η σχέση με τη χώρα. Το διακύβευμα λοιπόν είναι: όχι τι λέμε ότι είμαστε, αλλά αν λειτουργούμε ως μια κανονική ευρωπαϊκή δημοκρατία. Γιατί η πολιτική αλλαγή που έχει ανάγκη η χώρα δεν είναι απλώς ζήτημα εναλλαγής προσώπων· είναι ζήτημα αποκατάστασης της δικαιοσύνης, της λογοδοσίας και της εμπιστοσύνης. Ένα ισχυρό κράτος δικαίου δεν είναι υπόσχεση – είναι προϋπόθεση.

* Η Κατερίνα Πλέσια – Ευσταθοπούλου είναι Αναπληρώτρια Συντονίστρια προγράμματος του ΠΑΣΟΚ και Υποψήφια στις Ευρωεκλογές.