“Τέλος του Κόσμου”: Η πόλη της Ανταρκτικής που βρίσκεται στο μικροσκόπιο για χανταϊό

Ως η νοτιότερη πόλη της Αργεντινής, η Ουσουάια απολαμβάνει εδώ και καιρό τη φήμη της ως «Το Τέλος του Κόσμου» και ως πύλη για ταξίδια τόσο στην Ανταρκτική όσο και για τουρίστες που εξερευνούν τη δραματική φυσική ομορφιά της Παταγονίας.

Όμως, τις τελευταίες ημέρες παλεύει με ένα διαφορετικό είδος φήμης, το οποίο έχει ρίξει μια σκιά πάνω στις τοπικές επιχειρήσεις και τους αξιωματούχους: την υπόνοια ότι θα μπορούσε να είναι το «σημείο μηδέν» για την έξαρση του χανταϊού στο ολλανδικό σκάφος MV Hondius.

Η διαδρομή του MV Hondius

Το κρουαζιερόπλοιο είναι τώρα αγκυροβολημένο στην Τενερίφη, στα Κανάρια Νησιά της Ισπανίας, όπου οι επιβάτες απομακρύνονται και επιστρέφουν αεροπορικώς στις πατρίδες τους. Ξεκίνησε το ταξίδι του την 1η Απριλίου, περισσότερα από 6.000 μίλια μακριά, στην Ουσουάια της επαρχίας Γη του Πυρός (Tierra del Fuego).

Στο πλοίο επέβαιναν 114 επιβάτες και 61 μέλη πληρώματος από 22 χώρες. Αν και πιστεύεται ότι ο ιός επιβιβάστηκε εκεί, η ακριβής προέλευσή του -και η ταυτότητα εκείνων που τον μετέφεραν- παραμένει ασαφής. Αυτή η αβεβαιότητα έχει τροφοδοτήσει έντονες εικασίες σε μέρη των μέσων ενημέρωσης.

Η Θεωρία της χωματερής και οι τοπικές αντιδράσεις

Όπως γράφει το BBC, μια θεωρία υποστηρίζει ότι ένας επιβάτης μπορεί να μολύνθηκε σε έναν χώρο υγειονομικής ταφής (χωματερή) στα περίχωρα της Ουσουάια, τον οποίο επισκέπτονται συχνά τουρίστες για να παρατηρήσουν πουλιά και όπου τα απορρίμματα προσελκύουν αρουραίους και ποντίκια. Αργεντινοί αξιωματούχοι, οι οποίοι μίλησαν ανώνυμα σε ορισμένα ειδησεογραφικά μέσα, ανέφεραν ότι αυτή είναι η κύρια υπόθεσή τους.

Αυτή η υπόνοια, ωστόσο, δεν έγινε καλά δεκτή σε τοπικό επίπεδο. «Στη Γη του Πυρός δεν έχουμε κανένα καταγεγραμμένο κρούσμα χανταϊού στην ιστορία μας. Από το 1996, όταν το Εθνικό Σύστημα Επιτήρησης τον συμπεριέλαβε στα νοσήματα υποχρεωτικής δήλωσης, δεν είχαμε ούτε ένα κρούσμα στη Γη του Πυρός», δήλωσε ο Juan Facundo Petrina, Γενικός Διευθυντής Επιδημιολογίας και Περιβαλλοντικής Υγείας της επαρχίας.

Γεωγραφικά και Κλιματικά Εμπόδια

Ο Petrina τόνισε ότι η επαρχία του είναι απίθανη πηγή της μόλυνσης και ότι η ενδημική ζώνη για τον χανταϊό βρίσκεται περισσότερα από 1.500 χλμ. προς τον βορρά.

«Για αρχή, δεν έχουμε το υποείδος του μακρύουρου ποντικού που μεταδίδει τη νόσο, ούτε μοιραζόμαστε τις ίδιες κλιματικές συνθήκες με τη βόρεια Παταγονία για την ανάπτυξή του», δήλωσε. «Επιπλέον, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι είμαστε νησί. Τα τρωκτικά θα αντιμετώπιζαν τον περιορισμό της διάσχισης του Πορθμού του Μαγγελάνου, κάτι που αποτελεί πρόσθετη δυσκολία».

Επιστημονικές έρευνες και μεταβαλλόμενα οικοσυστήματα

Ενώ πολλοί ειδικοί συμφωνούν με τον Petrina ότι η μόλυνση είναι απίθανο να έχει συμβεί στη Γη του Πυρός, η εθνική κυβέρνηση της Αργεντινής ανακοίνωσε ότι στέλνει μια ομάδα ειδικών εκεί για να προσδιορίσει εάν υπάρχουν ίχνη χανταϊού ή αν ο μακρύουρος ποντικός έχει φτάσει στην περιοχή.

Η ομάδα θα συνεργαστεί με τοπικούς βιολόγους για να παγιδεύσουν αρουραίους στη χωματερή και να τους εξετάσουν για τον ιό. Αλλά δύο ημέρες μετά την ανακοίνωση, οι ειδικοί δεν έχουν φτάσει ακόμη. Όταν το BBC επισκέφθηκε την τοποθεσία, υπήρχαν δεκάδες πουλιά που κύκλωναν τους σωρούς των απορριμμάτων και κανένα σημάδι ενεργής έρευνας.

Ο επιδημιολόγος Eduardo López, επικεφαλής του Τμήματος Ιατρικής και Λοιμωδών Νοσημάτων στο Νοσοκομείο Παίδων Ricardo Gutiérrez στο Μπουένος Άιρες, δήλωσε ότι περαιτέρω έρευνα στην επαρχία είναι απαραίτητη. «Η περίπτωση απαιτεί περισσότερη μελέτη επειδή τα οικοσυστήματα αλλάζουν», είπε. «Για παράδειγμα, ο μακρύουρος πυγμαίος αρουραίος του ρυζιού, του οποίου ο αρχικός βιότοπος ήταν οι Άνδεις της Παταγονίας και η βορειοδυτική Αργεντινή, μπορεί τώρα να βρεθεί στην επαρχία του Μπουένος Άιρες μαζί με άλλα τρωκτικά που μεταδίδουν τη νόσο».

Ο οικονομικός αντίκτυπος στον τουρισμό

Το επείγον δεν είναι μόνο επιστημονικό αλλά και οικονομικό. Η Γη του Πυρός είναι η νεότερη και λιγότερο πυκνοκατοικημένη επαρχία της Αργεντινής, με βιομηχανίες όπως η εξερεύνηση υδρογονανθράκων και η αλιεία, τις οποίες ακολουθεί στενά ο τουρισμός ως τοπικές πηγές εισοδήματος.

Ο Juan Manuel Pavlov, του Ινστιτούτου Τουρισμού της Γης του Πυρός, δήλωσε ότι περισσότερο από το 95% των σκαφών για την Ανταρκτική αναχωρούν από το λιμάνι. «Με περισσότερες από 500 προσεγγίσεις λιμένων ετησίως, η βιομηχανία της κρουαζιέρας είναι θεμελιώδης για την επαρχιακή οικονομία». Μέχρι στιγμής, παρά την αύξηση των ερωτημάτων από διεθνείς πράκτορες, δεν υπήρξαν επίσημες ακυρώσεις κρουαζιέρων. Αλλά με τη σεζόν της κρουαζιέρας να έχει τελειώσει στα μέσα Απριλίου, οποιοσδήποτε μακροπρόθεσμος αντίκτυπος μπορεί να χρειαστεί μήνες για να εμφανιστεί.

«Έχουμε μια χειμερινή σεζόν μπροστά μας που περιμένουμε να είναι πολύ επιτυχημένη», δήλωσε ο Pavlov. «Εργαζόμαστε σκληρά στις κύριες αγορές μας και δεν θέλουμε κάτι τέτοιο να επισκιάσει όλα όσα έχουν γίνει για να δοθεί προτεραιότητα στην υγεία των ανθρώπων».

Στην Ουσουάια η ζωή φαίνεται να συνεχίζεται κανονικά

Στο λιμάνι της Ουσουάια, η ζωή φαίνεται να συνεχίζεται κανονικά. Τουρίστες κάνουν βόλτα στην προκυμαία και συγκεντρώνονται για μικρότερες εκδρομές —στο Isla de los Estados, πατρίδα του περίφημου φάρου του «τέλους του κόσμου», ή κατά μήκος του καναλιού Beagle.

«Η απουσία κρουσμάτων εδώ είναι πολύ καθησυχαστική», δήλωσε ο Adonis Carvajal, ο οποίος εργάζεται για έναν τουριστικό πράκτορα. «Ο κόσμος ρωτάει εάν υπάρχουν λοιμώξεις στην επαρχία, και το γεγονός ότι δεν υπάρχουν αναφορές για άρρωστους ανθρώπους εδώ φέρνει ηρεμία. Το στέλεχος μπορεί να είναι από τον νότο, αυτό δεν αμφισβητείται, αλλά δεν προήλθε από εδώ».

Μεταξύ των επισκεπτών ήταν ο David Bomparp, ένας Βενεζουελάνος που ζει στο Μεντεγίν της Κολομβίας, ο οποίος έφτασε με τη σύντροφό του, Daniela Sandoval, μόλις πριν από λίγες ημέρες. «Σχεδιάσαμε αυτό το ταξίδι τον Οκτώβριο, και μόνο την προηγούμενη ημέρα πριν επιβιβαστούμε στο αεροπλάνο μάθαμε τι είχε συμβεί», είπε. «Απ’ όσο καταλάβαμε, τίποτα δεν είχε επιβεβαιωθεί εδώ, οπότε ήρθαμε χωρίς να ανησυχούμε, τηρώντας τα μέτρα ασφαλείας».

Η Daniela, ωστόσο, είπε ότι η μητέρα της ήταν λιγότερο χαλαρή. «Μου έστελνε reels στο Instagram και συνδέσμους όλη τη νύχτα επειδή ανησυχούσε», είπε. «Της είπα να μην ανησυχεί επειδή δεν υπήρχαν επιβεβαιωμένα κρούσματα εδώ».

Κοντά τους, ο Κοσταρικανός τουρίστας Jordan Bermúdez δήλωσε ότι η ομάδα του προχώρησε με τα σχέδιά της. Είπε ότι είχαν ερευνήσει τον ιό πριν φτάσουν από το Πούντα Αρένας της Χιλής στις 5 Μαΐου, αλλά αυτό δεν τους απέτρεψε. «Φτάσαμε, βρήκαμε την πόλη αρκετά ήρεμη, κάναμε όλες τις περιηγήσεις που είχαμε προγραμματίσει, και πιστεύουμε ότι όλα είναι φυσιολογικά», είπε.

Αναζητούν τον «ασθενή μηδέν»

Οι υγειονομικές αρχές εξακολουθούν να προσπαθούν να προσδιορίσουν από πού προήλθε η μόλυνση. Πιστεύουν ότι ένας από το ζευγάρι Ολλανδών που προσβλήθηκε από τον ιό και πέθανε είναι πιθανό να είναι ο «ασθενής μηδέν». Οι αξιωματούχοι επιχείρησαν να ανασυνθέσουν το ταξίδι τους μέσω Αργεντινής, Χιλής και Ουρουγουάης, πριν επιβιβαστούν στο πλοίο στην Ουσουάια, χρησιμοποιώντας κυρίως αρχεία εισόδου και εξόδου από τα σύνορα.

Οι αρχές της Χιλής και της Ουρουγουάης λένε ότι το ζευγάρι δεν κόλλησε τον ιό σε αυτές τις χώρες, με βάση την εκτιμώμενη περίοδο επώασης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας μεταξύ μίας και οκτώ εβδομάδων.

Ο Petrina συμφώνησε ότι πιθανότατα προσβλήθηκαν από την ασθένεια στην Αργεντινή, αλλά δήλωσε ότι πιστεύει ότι αυτό συνέβη πιθανώς δύο έως τέσσερις εβδομάδες πριν από την κρουαζιέρα. Θα μπορούσε να ήταν σε μια ορεινή περιοχή στην Παταγονία, είπε, ίσως στις επαρχίες Chubut, Neuquén ή Río Negro.

Το Εθνικό Υπουργείο Υγείας, εν τω μεταξύ, δεν έχει προτείνει μια οριστική θεωρία. «Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε, καταρχήν, ότι οι λοιμώξεις συνέβησαν στη Γη του Πυρός, αλλά υπάρχει ένα σημαντικό γεγονός που πρέπει να ληφθεί υπόψη: από τότε που ο Χανταϊός έγινε νόσημα υποχρεωτικής δήλωσης, δεν έχουν αναφερθεί ποτέ κρούσματα στην επαρχία», ανέφερε.