Το ισχυρό χαρτί του Πεκίνου στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ

Η κυριαρχία της Κίνας στην παραγωγή των σπανίων γαιών εξακολουθεί να αποτελεί ένα πανίσχυρο διαπραγματευτικό όπλο στα χέρια του Σι Τζινπίνγκ για τις συνομιλίες του με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Πρόκειται για μια ομάδα 17 χημικών στοιχείων που είναι απαραίτητα για την κατασκευή σχεδόν κάθε σύγχρονης τεχνολογίας: από τα μαχητικά αεροσκάφη F-35 μέχρι τα iPhones. Ουσιαστικά, οι σπάνιες γαίες είναι τα δομικά υλικά που θα καθορίσουν την τεχνολογική υπεροχή στο μέλλον.

Πέρα από τα οπλικά συστήματα, οι σπάνιες γαίες είναι η ραχοκοκαλιά της πράσινης ενέργειας. Χωρίς αυτές είναι αδύνατη η κατασκευή κινητήρων για ηλεκτρικά αυτοκίνητα και γεννητριών για ανεμογεννήτριες, θέτοντας σε κίνδυνο τους περιβαλλοντικούς στόχους της Δύσης.

Η στρατηγική της “στρόφιγγας”

Στην κορύφωση του εμπορικού πολέμου πέρυσι τον Απρίλιο, το Πεκίνο επέβαλε ένα αυστηρό καθεστώς αδειοδότησης σε επτά κατηγορίες σπανίων γαιών, περιορίζοντας δραστικά τις εξαγωγές τόσο των ίδιων των στοιχείων όσο και των μαγνητών που παράγονται από αυτά. Παρόλο που τον Οκτώβριο αποφασίστηκε μια προσωρινή αναστολή αυτών των μέτρων στο πλαίσιο της εμπορικής “ανακωχής” Τραμπ-Σι, η αγορά δεν έχει επανέλθει στην προτέρα κατάσταση.

Όπως επισημαίνει ο Amer Hage Chahine της Arthur D. Little, η ροή των σπανίων γαιών στην παγκόσμια αγορά παραμένει σε επίπεδα αισθητά χαμηλότερα από εκείνα που ίσχυαν πριν από τους κινεζικούς περιορισμούς.

Γραφειοκρατία ως μέσο πίεσης

Αναλυτές εξηγούν ότι η Κίνα έχει στήσει έναν εξαιρετικά περίπλοκο και χρονοβόρο μηχανισμό για την έγκριση των εξαγωγών. Το σύστημα αυτό λειτουργεί ως “φίλτρο” για να διασφαλιστεί ότι τα υλικά δεν θα καταλήξουν σε στρατιωτικές εφαρμογές εκτός Κίνας, αναγκάζοντας τους κατασκευαστές να περάσουν από εξαντλητικούς ελέγχους.

Οι υπεύθυνοι για την έκδοση των αδειών είναι κυριολεκτικά “πνιγμένοι” στη γραφειοκρατία.

Σύμφωνα με τον Ilya Epikhin, μόνο το 25% των αιτήσεων από την Ευρώπη καταφέρνει τελικά να εγκριθεί.

Σπάνιες γαίες Vs Δασμούς

Είναι σαφές ότι οι σπάνιες γαίες αποτελούν το πιο αποτελεσματικό οικονομικό “όπλο” της Κίνας, και οι δύο πλευρές το γνωρίζουν καλά καθώς κάθονται στο τραπέζι των συζητήσεων.

“Η Κίνα κρατάει το χαρτί των σπανίων γαιών και οι ΗΠΑ το χαρτί των δασμών και των περιορισμών στους ημιαγωγούς. Το μεγάλο ζητούμενο στις συνομιλίες είναι το πώς θα βρεθεί μια ισορροπία ανάμεσα σε αυτές τις δύο δυνάμεις”, καταλήγει ο Epikhin.