Μη μεταστατικός καρκίνος προστάτη: Νέα θεραπευτική προσέγγιση αλλάζει τα δεδομένα

Μία σημαντική μελέτη που αναμένεται να επηρεάσει τη θεραπευτική στρατηγική στον μη μεταστατικό καρκίνο του προστάτη παρουσιάστηκε κατά την τρίτη ημέρα του ετήσιου συνεδρίου της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO), το οποίο διεξάγεται στο Σικάγο από τις 29 Μαΐου 2026.

Πρόκειται για τη μελέτη φάσης 3 PROTEUS, η οποία αξιολόγησε την προσθήκη του νεότερου αντιανδρογόνου παράγοντα απαλουταμίδης στη θεραπεία στέρησης ανδρογόνων (ADT), ως περιεγχειρητική αγωγή σε ασθενείς υψηλού κινδύνου με εντοπισμένο ή τοπικά προχωρημένο καρκίνο του προστάτη που επρόκειτο να υποβληθούν σε ριζική προστατεκτομή.

Ο Θάνος Δημόπουλος, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» και τέως Πρύτανης του ΕΚΠΑ, καθώς και η Δρ Αγγελική Ανδρικοπούλου, επισημαίνουν ότι παρά τις εξελίξεις στη χειρουργική αντιμετώπιση της νόσου, περίπου το 50% των ασθενών υψηλού κινδύνου εμφανίζουν υποτροπή μέσα σε πέντε χρόνια από τη θεραπεία.

Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται ασθενείς με εντοπισμένο αλλά τοπικά προχωρημένο καρκίνο του προστάτη, που χαρακτηρίζεται από βαθμολογία Gleason μεγαλύτερη από 8, επίπεδα PSA άνω των 20 ng/ml ή νόσο κλινικού σταδίου Τ3.

Η PROTEUS αποτελεί την πρώτη μελέτη φάσης 3 που καταδεικνύει κλινικό όφελος από τη χορήγηση ενός νεότερου αντιανδρογόνου πριν από τη χειρουργική επέμβαση. Η απαλουταμίδη είναι ήδη εγκεκριμένη για τη θεραπεία του μη μεταστατικού ευνουχοάντοχου καρκίνου του προστάτη, βάσει των αποτελεσμάτων της μελέτης SPARTAN, καθώς και για τον μεταστατικό ορμονοευαίσθητο καρκίνο του προστάτη, μετά τα θετικά ευρήματα της μελέτης TITAN.

Το φάρμακο χορηγείται από το στόμα και δρα αναστέλλοντας τον υποδοχέα των ανδρογόνων, εμποδίζοντας έτσι τη σύνδεση των ανδρογόνων με τα καρκινικά κύτταρα.

Στη μελέτη συμμετείχαν 2.109 ασθενείς, οι οποίοι τυχαιοποιήθηκαν ώστε να λάβουν είτε απαλουταμίδη σε συνδυασμό με θεραπεία στέρησης ανδρογόνων είτε μόνο θεραπεία στέρησης ανδρογόνων. Η συνολική διάρκεια της περιεγχειρητικής αγωγής ήταν ένα έτος, εκ των οποίων οι έξι μήνες προηγήθηκαν της προστατεκτομής και οι έξι ακολούθησαν την επέμβαση. Αξιοσημείωτο είναι ότι περίπου το 12% των συμμετεχόντων παρουσίαζε απεικονιστικά ευρήματα συμβατά με λεμφαδενικές μεταστάσεις.

Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Οι ασθενείς που έλαβαν απαλουταμίδη εμφάνισαν εννέα φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να έχουν ελάχιστη ή μηδενική υπολειπόμενη νόσο μετά το χειρουργείο. Επιπλέον, καταγράφηκε 20% μείωση του κινδύνου εμφάνισης μεταστάσεων, ενώ ο χρόνος έως την ανάγκη έναρξης επόμενης θεραπείας παρατάθηκε κατά περισσότερο από έξι χρόνια.

Η θεραπεία παρουσίασε επίσης ικανοποιητικό προφίλ ασφάλειας, καθώς μόλις το 7,4% των ασθενών διέκοψε την απαλουταμίδη λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η PROTEUS είναι η πρώτη μελέτη που αποδεικνύει όφελος από τη χορήγηση φαρμάκου αυτής της κατηγορίας ως περιεγχειρητικής θεραπείας σε ασθενείς με πρώιμο καρκίνο του προστάτη, γεγονός που αναμένεται να οδηγήσει σε ουσιαστικές αλλαγές στην καθημερινή κλινική πρακτική.