“ΕΧΟΥΜΕ ΜΟΝΟ Ο ΕΝΑΣ ΤΟΝ ΑΛΛΟΝ”: ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΞΕΝΩΝΑΣ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΕΙΣ ΣΤΑ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΑ

“Όταν μπορούν 400 άνθρωποι που μιλούν 27 διαφορετικές γλώσσες να συνεννοούνται, όπως δεν μπορούμε να συνεννοηθούμε στην ίδια μας πολυκατοικία, να βοηθούν ο ένας τον άλλον, να μην πεινάει κανείς, να μην είναι κανένας στο δρόμο και να έχουν τη διάθεση να βοηθήσουν κι εμένα, την ξένη, αυτό είναι παράδεισος. Είναι αυτό που όλοι θα θέλαμε να έχουμε στην καθημερινότητά μας και δεν το βλέπουμε πουθενά”.

Με αυτά τα λόγια η κυρία Δέσποινα από την Τρίπολη περιέγραψε την εμπειρία της ως φιλοξενούμενη στα Προσφυγικά. Η ίδια ήρθε στην Αθήνα για να κάνει τις απαραίτητες για την υγεία της θεραπείες στο νοσοκομείο “Άγιος Σάββας”, το μεγαλύτερο αντικαρκινικό νοσοκομείο της χώρας, το οποίο συνορεύει με τα μπλοκ των Προσφυγικών Πολυκατοικιών.

Χαζεύοντας από το παράθυρο του δωματίου της, είδε τυχαία μια ταμπέλα και ανακάλυψε ότι στα Προσφυγικά λειτουργεί ξενώνας φιλοξενίας θεραπευόμενων και συνοδών του νοσοκομείου. Αφού ήρθε σε επαφή με τους ανθρώπους της δομής, φιλοξενήθηκε εκεί για περίπου ενάμιση μήνα.

“Βρέθηκα ξένη ανάμεσα σε ξένους, αλλά ένιωσα λες και ήμουν στο χωριό μου” μας είπε, εμφανώς συγκινημένη, το απόγευμα του Σαββάτου 13 Ιουνίου, στην εκδήλωση για τα εγκαίνια του δεύτερου ξενώνα θεραπευόμενων και συνοδών του “Αγίου Σάββα” στα Προσφυγικά.

“Όλα αυτά που στο μυαλό όσων είμαστε από την επαρχία, που είμαστε λίγο πιο πίσω από τον Θεό, τα έχουμε σαν κάτι που “δεν γίνονται”, κατάλαβα ότι εδώ γίνονται. Γιατί εδώ, δεν πήρα μονάχα το ντουβάρι που μου δάνεισαν για να μείνω ενάμιση μήνα, ούτε μόνο τις καλημέρες των ανθρώπων, αλλά την αίσθηση ότι όλα αυτά γίνονται” είπε.

“Για μένα η κοινότητα ήταν αποκάλυψη. Ήταν κομμάτι της θεραπείας μου. Και πλέον νιώθω μέλος της κοινότητας, γιατί όλες οι πόρτες και όλες οι αγκαλιές ανοίξαν. Ένιωθα λες και ζούσα από πάντα εδώ [..] Στην Αθήνα βρήκα ένα δεύτερο σπίτι”, ανέφερε χαρακτηριστικά.

“Έφερα τη μαμά μου, 80 χρονών, να της δείξω ότι τα πράγματα δεν είναι όπως τα νομίζετε. Έφερα όσους φίλους μπόρεσα στην Αθήνα, τους πέρασα από εδώ για να δουν ότι αυτό το πράγμα είναι κάτι αλλιώτικο, είναι κάτι που πρέπει όλοι να το στηρίξουμε. Είναι αυτό που θα πρέπει να προβάλλουμε ως πρότυπο στην κοινωνία. Χωρίς να ξέρω πολλά πολλά και χωρίς να έχω το θεωρητικό υπόβαθρο να το αξιολογήσω πολιτικά όλο αυτό, για μένα ήταν αποκάλυψη.” πρόσθεσε.

“Νιώθω ότι ο δικός τους ο αγώνας είναι και ο δικός μου αγώνας, γιατί όπως εγώ κατάφερα να πάω παραπέρα με όλη αυτή τη στήριξη, με όλη αυτή την αγάπη, που ήταν και ψυχοθεραπευτική μέσα σε όλα, έτσι και η κοινότητα οφείλει να πάει παραπέρα. Είναι χρέος όλων μας να τη στηρίξουμε“, κατέληξε.

Κοιτίδες φροντίδας και αλληλεγγύης

Οι ξενώνες φιλοξενίας θεραπευόμενων και συνοδών του “Αγίου Σάββα” στα Προσφυγικά είναι διαμερίσματα που παραχωρούνται δωρεάν σε ανθρώπους που έρχονται στην Αθήνα για τις θεραπείες τους και δεν έχουν τη δυνατότητα να καλύψουν το κόστος της διαμονής τους.

Βρίσκονται μέσα στις προσφυγικές πολυκατοικίες και δημιουργήθηκαν με προσωπική εργασία και κόπο δεκάδων ανθρώπων, μελών της Κοινότητας αλλά και αλληλέγγυων, που συνέβαλαν με όποιον τρόπο μπορούσαν — από εργασία και τεχνικές γνώσεις μέχρι υλικά, εργαλεία και μικρές συνεισφορές.

Ο πρώτος ξενώνας ξεκίνησε τη λειτουργία του τον Σεπτέμβριο του 2025 και, λιγότερο από έναν χρόνο μετά, εγκαινιάστηκε και η δεύτερη δομή, η οποία μάλιστα στεγάζεται σε μία από τις πολυκατοικίες που φέρει ακόμα τις “πληγές” από τους πυροβολισμούς των Βρετανών κατά τη διάρκεια των Δεκεμβριανών του 1944.

Στην πρώτη δομή έχουν φιλοξενηθεί ήδη αρκετοί άνθρωποι, κάποιοι για λίγες ημέρες και άλλοι για μεγαλύτερα διαστήματα, όπως η κυρία Δέσποινα, που έμεινε εκεί περίπου ενάμιση μήνα. Και επειδή τα αιτήματα για στέγαση ασθενών και συνοδών πληθαίνουν ολοένα και περισσότερο, αποφασίστηκε να “ανοίξει” και η δεύτερη δομή, με την Κοινότητα να σχεδιάζει τη λειτουργία και αρκετών ακόμα στο μέλλον.

“Ο ξενώνας φτιάχτηκε από την Κοινότητα και τον αλληλέγγυο κόσμο. Και οι εργασίες έγιναν έτσι, και η χρηματοδότηση. Κάποιος ερχόταν και άφηνε μερικά πλακάκια που δεν χρειαζόταν, άλλος ξύλα, άλλος κάποιο εργαλείο. Με τις συνεισφορές του κόσμου και την προσωπική εργασία των μελών της Κοινότητας, με αρκετό κόπο και διάθεση, κατάφεραν να δημιουργήσουν αυτόν τον χώρο”, περιέγραψε μιλώντας στο NEWS 24/7 μέλος της Δομής Υγείας της Κοινότητας των Κατειλημμένων Προσφυγικών.

Λόγω της εγγύτητας με το νοσοκομείο, “ερχόμαστε καθημερινά σε επαφή με ανθρώπους, που έρχονται για τις θεραπείες τους στον Άγιο Σάββα. Πολλοί από αυτούς, έρχονται από την επαρχία, μόνοι τους ή με τους συνοδούς τους, και δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να πληρώνουν 70 ευρώ το βράδυ, για να μείνουν σε κάποιο ξενοδοχείο ή Airbnb. [..]

Έχουμε δει ανθρώπους να κοιμούνται στα αμάξια τους, να στέκονται στο δρόμο υποβασταζόμενοι και ταλαιπωρημένοι μετά τη θεραπεία τους. Αυτό είναι κάτι που βλέπουμε καθημερινά τα τελευταία 16 χρόνια”, περιέγραψαν μέλη της Κοινότητας, εξηγώντας πως αυτός είναι και ο λόγος που αποφάσισαν να αναλάβουν δράση και να καλύψουν αυτό το κενό, “στο μέτρο του εφικτού”.

“Αυτή η δομή είναι κομμάτι της απάντησης που δίνουμε από τα κάτω στις ανάγκες της κοινωνίας. Και έτσι θα συνεχίσουμε όλο το επόμενο διάστημα. Παρά την καταστολή, θα συνεχίσουμε να ανοίγουμε δομές” τόνισαν μιλώντας στο NEWS 24/7.

Η δημιουργία των ξενώνων αποκτά ιδιαίτερη σημασία και μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο της αντιπαράθεσης γύρω από το μέλλον των Προσφυγικών. Όπως υπογραμμίζουν μέλη της Κοινότητας, μέρος του αφηγήματος για την «ανάπλαση» των Προσφυγικών από την Περιφέρεια Αττικής είναι η δήθεν ανακαίνισή τους, ώστε να δημιουργηθούν χώροι φιλοξενίας για συνοδούς ασθενών του νοσοκομείου «Άγιος Σάββας».

Η Κοινότητα, από την πλευρά της, απαντά ότι έχει ήδη δημιουργήσει τέτοιους ξενώνες, και μάλιστα όχι μόνο για συνοδούς, αλλά και για τους ίδιους τους/τις θεραπευόμενους/ες.

“Η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα στην ΕΕ σε θανάτους από καρκίνο”

Το κενό που έρχονται να καλύψουν τέτοιες πρωτοβουλίες ανέδειξε στην εκδήλωση για την παρουσίαση του δεύτερου ξενώνα και ο νευροχειρουργός Πάνος Παπανικολάου, γ.γ. της ΟΕΝΓΕ και μέλος του Δ.Σ. της ΕΙΝΑΠ, ο οποίος στάθηκε στη συνολικότερη κατάσταση του Εθνικού Συστήματος Υγείας και στη χρόνια απαξίωσή του.

Όπως υπογράμμισε, οι ξενώνες για θεραπευόμενους και συνοδούς δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται ως “πολυτέλεια”, αλλά ως αυτονόητη κοινωνική ανάγκη που όφειλε να έχει καλύψει το κράτος.

“Δεν είναι απλώς αξιέπαινη αυτή η πρωτοβουλία. Είναι κάτι που έπρεπε να έχει κάνει το κράτος και δεν το έχει κάνει. Και είναι εγκληματική αμέλεια που δεν το έχει κάνει”, ανέφερε χαρακτηριστικά.

Συνδέοντας την πρωτοβουλία των Προσφυγικών με την κρίση στο ΕΣΥ, ο κ. Παπανικολάου επικαλέστηκε στοιχεία διεθνών και θεσμικών οργανισμών, όπως ο ΟΟΣΑ και η Eurostat, καθώς και δεδομένα του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου, για τη δυσκολία πρόσβασης των πολιτών σε υπηρεσίες υγείας και την αδιάκοπη υποστελέχωση των νοσοκομείων.

Όπως ανέφερε, στοιχεία του ΟΟΣΑ καταγράφουν ότι η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα στην Ευρώπη σε θανάτους από κακοήθεις νεοπλασίες. “Και μία από τις τρεις αιτίες είναι η κατάρρευση του συστήματος περίθαλψης”, σημείωσε.

Παράλληλα, επικαλούμενος τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο, τόνισε ότι οι παραιτήσεις και οι συνταξιοδοτήσεις γιατρών από το ΕΣΥ παραμένουν περισσότερες από τις προσλήψεις. “Το έλλειμμα δηλαδή γίνεται σταθερά όλο και πιο αρνητικό”, είπε ενώ παραθέτοντας στοιχεία της Eurostat ανέδειξε πόσο υψηλότερα βρίσκεται η Ελλάδα συγκριτικά με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στη δυσκολία πρόσβασης στις υπηρεσίες περίθαλψης.

Σύμφωνα με τον κ. Παπανικολάου, κατά την Eurostat “ενώ ο μέσος όρος δυσκολίας πρόσβασης σε υπηρεσίες περίθαλψης σε χώρες – μέλη της ΕΕ κινείται στο 3,5%, στην Ελλάδα αυτό το ποσοστό αγγίζει το 29%”.

“Στην Ελλάδα δηλαδή, η δυσκολία αυτή είναι δηλαδή 6 φορές μεγαλύτερη. Αυτά όλα στοιχίζουν χιλιάδες ανθρώπινες ζωές. Εδώ μιλάμε για χιλιάδες κρατικές δολοφονίες με κυβερνητική ευθύνη. Είναι τελείως καθαρό αυτό. Είναι άνθρωποι που θα έπρεπε να ζουν και δεν ζουν” τόνισε, καταλήγοντας πως “πέρα από τις πρωτοβουλίες αλληλεγγύης, όπως η συγκεκριμένη, που είναι εξαιρετικά αξιέπαινη, δεν υπάρχει τίποτα άλλο. Έχουμε μόνο ο ένας τον άλλον. Μόνο ο λαός σώζει τον λαό”.

Στην εκδήλωση, η Κοινότητα των Κατειλημμένων Προσφυγικών συνέδεσε εξαρχής τη λειτουργία των ξενώνων με τη συνολικότερη κατάσταση στον «Άγιο Σάββα» και με τον αγώνα των εργαζομένων του νοσοκομείου.

“Γνωρίζουμε τι συμβαίνει μέσα στο νοσοκομείο και στεκόμαστε στο πλευρό του Σωματείου των Εργαζομένων“, ανέφεραν μέλη της Κοινότητας, σημειώνοντας ότι η συμβολή του σωματείου είναι κομβική τόσο για τη σχέση και την επικοινωνία με τους θεραπευόμενους και τις θεραπευόμενες, που φιλοξενούνται στους ξενώνες των Προσφυγικών όσο και για τη στήριξη που, όπως λένε, έχει προσφέρει στην Κοινότητα όλα αυτά τα χρόνια.

Στο ίδιο πλαίσιο, υπογράμμισαν ότι η Κοινότητα και οι εργαζόμενοι του νοσοκομείου βρίσκονται “στο ίδιο μέτωπο”, καθώς “βάλλονται από τις ίδιες πολιτικές“. Άλλωστε, ένα από τα αιτήματα της Κοινότητας και της απεργίας πείνας, όπως ανέφεραν, είναι τα 15 εκατομμύρια ευρώ που προβλέπονται για την ανάπλαση των Προσφυγικών να δοθούν στον «Άγιο Σάββα», για τη στελέχωση του νοσοκομείου, το οποίο, όπως τόνισαν, “καταρρέει λόγω έλλειψης προσωπικού”.

Η διάσταση αυτή αναδείχθηκε και από τις τοποθετήσεις των ανθρώπων του Πανελλαδικού Αυτοοργανωμένου Δικτύου για την Υγεία, οι οποίοι τόνισαν ότι η υγεία δεν είναι μόνο ιατρικό ζήτημα, αλλά κοινωνικό και πολιτικό, καθώς συνδέεται με τη στέγαση, την πρόσβαση, τη φροντίδα, την καθημερινή υποστήριξη και τις σχέσεις που χτίζονται γύρω από έναν άνθρωπο που νοσεί.

Όπως ανέφεραν, “η υγεία σήμερα είναι ένα ευρύτερο κοινωνικό και ταξικό ζήτημα, καθώς αντιμετωπίζεται ως προϊόν στο οποίο έχουν πρόσβαση όλο και λιγότεροι άνθρωποι“.

“Η αλληλεγγύη είναι θεραπευτική”, επανέλαβαν αρκετοί και αρκετές κατά τις τοποθετήσεις τους, περιγράφοντας τους ξενώνες όχι απλώς ως χώρους διαμονής, αλλά ως χώρους φροντίδας. “Εδώ οι φιλοξενούμενοι βιώνουν το αποτέλεσμα της αλληλεγγύης, που είναι ζωτικής σημασίας γενικότερα στη ζωή μας, πόσο μάλλον μέσα σε μια τέτοια δύσκολη συνθήκη”. 

Για τα μέλη του Δικτύου, η πρωτοβουλία αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για τρεις λόγους, όπως σημείωσαν. Επειδή υπερασπίζεται έμπρακτα την ισότιμη πρόσβαση στην υγεία χωρίς αποκλεισμούς, επειδή δίνει ένα κοινωνικό πλαίσιο στη φροντίδα της υγείας και επειδή αναδεικνύει τη σημασία της σχέσης της Δομής Υγείας των Προσφυγικών με το Σωματείο Εργαζομένων του «Αγίου Σάββα».

“Τα νοσοκομεία και οι ασθενείς πρέπει να αποτελούν μέρος της κοινότητας”, ανέφεραν χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι σε αυτό το εγχείρημα βρίσκεται “το νόημα της αλληλεγγύης”, η από τα κάτω, δηλαδή, οργάνωση μιας κοινότητας που φτάνει να στηρίζει τον προσωπικό αγώνα κάθε θεραπευόμενου, κάθε οικογένειας και κάθε συνοδού απέναντι στη νόσο. “Είναι, ουσιαστικά, η πεμπτουσία αυτού που λέμε ολιστική προσέγγιση της υγείας”, τόνισαν.

“Η Δέσποινα το έκανε πολύ καθαρό πριν. Όταν κανείς είναι μόνος νιώθει απελπισμένος, ανήμπορος, παραπεταμένος. Μπαίνοντας εδώ, δεν είχε μόνο καλύτερη φροντίδα, αλλά πήρε την αίσθηση ότι τον πόνο της τον συμμερίζονται και άλλοι άνθρωποι. Νιώθουν το πώς είναι και της απλώνουν το χέρι να μοιραστούν μαζί της αυτόν τον πόνο. Είπε ότι ήταν η καλύτερη μορφή ψυχοθεραπείας. Και είχε δίκιο. Αυτή η ψυχολογική υποστήριξη θα έπρεπε αυτονόητα να υπάρχει και το σύστημα τη στερεί από όλους” σημείωσε εύστοχα σε παρέμβασή της η ψυχίατρος, πρώην διευθύντρια της Μονάδας Απεξάρτησης 18 ΑΝΩ του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής (Ψ.Ν.Α.), συγγραφέας και εκδότρια του περιοδικού Τετράδια Ψυχιατρικής, Κατερίνα Μάτσα.

Στο ίδιο πνεύμα, η πνευμονολόγος και εργαζόμενη στο Κέντρο Υγείας Νέας Ιωνίας, Μαρία Ντάσιου, η οποία συμμετείχε στην εκδήλωση, στάθηκε στην αποδυνάμωση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, των κοινωνικών υπηρεσιών και των δημόσιων δομών στήριξης. Όπως ανέφερε, την ώρα που αυξάνονται οι ανάγκες του πληθυσμού, από τα ζητήματα ψυχικής υγείας και εξαρτήσεων μέχρι την αστεγία, τη φτώχεια και τη φροντίδα ασθενών, οι δημόσιες δομές αδυνατούν να ανταποκριθούν.

Μέσα σε αυτό το τοπίο, όπως τόνισε, εγχειρήματα όπως η Δομή Υγείας των Προσφυγικών αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς καλύπτουν ανάγκες που διαφορετικά θα έμεναν αναπάντητες.

«Ονειρεύομαι την ημέρα που δεν θα έχουμε ανάγκη κοινωνικών ιατρείων, δεν θα έχουμε ανάγκη αλληλέγγυων γιατρών και αλληλέγγυων υπηρεσιών, γιατί η ίδια η κοινωνία θα έχει καταφέρει να έχει δημόσιους, δωρεάν χώρους για όλα αυτά», κατέληξε.

“Είμαι στην Ελλάδα 18 χρόνια και ένιωθα μόνος”

Ο κύριος Τάκης από το Μαρόκο ήταν από τους τελευταίους που πήραν τον λόγο σε αυτή την ιδιαίτερα συναισθηματικά και πολιτικά φορτισμένη εκδήλωση.

Ο ίδιος μίλησε για τη στήριξη που βρήκε στα Προσφυγικά σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο της ζωής του. “Έζησα στην Ελλάδα 18 χρόνια και πάντα ήμουν μόνος μου. Από τη μέρα που πάτησα τα πόδια μου στην Κοινότητα, με αγκάλιασαν”, ανέφερε.

Περιγράφοντας τη στήριξη που δέχθηκε, μίλησε για τη βοήθεια της Κοινότητας στα ιατρικά του ραντεβού, στα φάρμακα, αλλά κυρίως στην ψυχολογική υποστήριξη.

“Μπορεί να περάσει ένα παιδί και να σου φέρει ένα ποτήρι τσάι, να κάτσει να συζητήσει λίγο μαζί σου. Και αυτό καμιά φορά είναι πιο σημαντικό από τη θεραπεία που παίρνεις”, είπε.

Εκεί βρίσκεται άλλωσε και η ουσία των ξενώνων που εγκαινιάστηκαν στα Προσφυγικά. Δεν είναι απλώς δύο δωρεάν διαμερίσματα για θεραπευόμενους κοντά στο νοσοκομείο. Είναι η έμπρακτη απάντηση στο ερώτημα τι σημαίνει φροντίδα όταν ο άνθρωπος αρρωσταίνει και πονάει, τι σημαίνει κοινότητα και αλληλεγγύη όταν το κράτος απουσιάζει.