Ξεκινούν στην Ελβετία οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν – Το μεγάλο αγκάθι

Οι συνομιλίες ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν αναμένεται να αρχίσουν εντός της ημέρας στην Ελβετία προκειμένου να τερματιστεί οριστικά και με διάρκεια ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, μετά την άφιξη της ιρανικής αντιπροσωπείας, πριν από αυτή του αμερικανού αντιπροέδρου, που αναμένεται.

Οι διαπραγματευτές της Τεχεράνης έφθασαν χθες Σάββατο το βράδυ στην ελβετική επικράτεια, ενημέρωσε το ελβετικό υπουργείο Εξωτερικών μέσω X.

Ανάμεσα στα μέλη της αντιπροσωπείας είναι ο επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, ο επικεφαλής της διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί και ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας Αμπντουλνασέρ Χεματί, σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση.

Ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς έφτασε στην Ελβετία λίγο μετά τις 7 το πρωί (ώρα Ελλάδας) για τις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν, σύμφωνα με το γραφείο του, ο οποίος μαζί με τον ειδικό απεσταλμένο του Λευκού Οίκου, τον Στιβ Γουίτκοφ, και τον γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ, τον Τζάρεντ Κούσνερ, θα ηγηθούν της αμερικανικής αντιπροσωπείας.

Το «μνημόνιο κατανόησης» που υπογράφτηκε την Τετάρτη από τα μέρη προέβλεπε την έναρξη διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών προκειμένου να καταλήξουν σε οριστική συμφωνία, με κεντρικό ζήτημα το ιρανικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας.

«Προπαρασκευαστικές» συνομιλίες άρχισαν ήδη από χθες ανάμεσα σε διπλωμάτες, σύμφωνα με τη Βέρνη.

Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε πως διεξήχθησαν «τεχνικές» συζητήσεις ανάμεσα σε Ιρανούς και Αμερικανούς, παρόντων αντιπροσώπων του Κατάρ και του Πακιστάν, κρατών που μεσολαβούν.

Η συμφωνία «σε κίνδυνο»

Ωστόσο ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ προειδοποίησε χθες τις ΗΠΑ ότι η συμφωνία θα τεθεί «σε κίνδυνο» αν δεν εφαρμοστούν άμεσα οι ρήτρες του, αναφερόμενος στην κατάσταση στον Λίβανο, όπου οι συγκρούσεις ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολά συνεχίζονται.

Η συμφωνία προέβλεπε ρητώς τον τερματισμό των εχθροπραξιών σε όλα τα θέατρα μαχών ανεξαιρέτως, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου -η Τεχεράνη επέμεινε σε αυτό.

Σε αντίποινα για τις ισραηλινές επιθέσεις τις τελευταίες ημέρες στον Λίβανο, η Ισλαμική Δημοκρατία ανακοίνωσε χθες το «κλείσιμο» του στενού του Ορμούζ.

Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις διεμήνυσαν πως θα ληφθούν και «άλλα μέτρα» αν είναι απαραίτητο για να «πειθαναγκαστεί ο εχθρός να τηρήσει τις υποχρεώσεις» που αναλήφθηκαν με το μνημόνιο κατανόησης.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, από την πλευρά του, απείλησε ότι θα επιβληθούν από την Ουάσιγκτον «διόδια» στο στενό του Ορμούζ σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη.

«Δεν θα υπάρξουν διόδια στο στενό του Ορμούζ κατά τη διάρκεια των 60 ημερών της περιόδου κατάπαυσης του πυρός και δεν θα υπάρξουν διόδια αφού εκπνεύσει, εκτός αν επιβληθούν από τις ΗΠΑ, αν δεν εξευρεθεί συμφωνία, για τις υπηρεσίες που παρέχουν ως φύλακες άγγελοι των χωρών της Μέσης Ανατολής, για να αποζημιωθούν για παρελθόντα, τρέχοντα και μελλοντικά κόστη», ανέφερε ο αμερικανός πρόεδρος μέσω Truth Social.

Μετά τις τελευταίες καταιγιστικές εξελίξεις, η αρχική ατζέντα των συνομιλιών έχει ανατραπεί πλήρως και διαμορφώνεται πλέον ως εξής:

• Προτεραιότητα στον Λίβανο: Η επιβολή μιας πραγματικής και ελεγχόμενης κατάπαυσης του πυρός στο νότιο Λίβανο αποτελεί πλέον το πρωτεύον ζήτημα, καθώς χωρίς αυτήν δεν υφίσταται μόνιμη συμφωνία.
• Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ: Η διεθνής κοινότητα πιέζει για το άμεσο άνοιγμα της κρίσιμης αυτής θαλάσσιας οδού για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου.
• Επαναδιαπραγμάτευση των εγγυήσεων: Το Ιράν αναμένεται να απαιτήσει ισχυρότερες δεσμεύσεις από τις ΗΠΑ για τη συμμόρφωση του Ισραήλ.

Το αν η διπλωματία θα καταφέρει να επιβιώσει μέσα από αυτό το ναρκοπέδιο μένει να φανεί τις επόμενες κρίσιμες ώρες στην Ελβετία.

«Σε επαγρύπνηση»

Το Ιράν έκλεισε de facto όταν ξέσπασε ο πόλεμος αυτή τη θαλάσσια οδό καίριας σημασίας, από όπου διερχόταν προηγουμένως το 20% των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται παγκοσμίως, εκτινάσσοντας προς τα πάνω τις τιμές του πετρελαίου.

Η Τεχεράνη έχει αναφερθεί επανειλημμένα στο ενδεχόμενο επιβολής «τελών» για παρεχόμενες υπηρεσίες σε πλοία που θέλουν να το διασχίσουν.

Το να ανοίξει εκ νέου το στενό αποτελούσε στοιχείο-κλειδί της συμφωνίας. Μετά το κλείσιμό του εκ νέου που ανακοινώθηκε από την Τεχεράνη, το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM, «κεντρική διοίκηση») ανέφερε πως οι δυνάμεις του παραμένουν «παρούσες και σε επαγρύπνηση».

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, οι διελεύσεις συνεχίζονταν με ασφάλεια στο στενό του Ορμούζ χθες Σάββατο, έκανε λόγο για 55 εμπορικά πλοία που το διέσχισαν.

Παρά την αμερικανοϊρανική συμφωνία, και παρά τη νέα κατάπαυση του πυρός που αναγγέλθηκε την Παρασκευή, ο στρατός του Ισραήλ και το κίνημα Χεζμπολά, που πρόσκειται στο Ιράν, συνεχίζουν τα τελευταία 24ωρα τις συγκρούσεις στον νότιο Λίβανο, όπου ισραηλινές επιχειρήσεις στοίχισαν τη ζωή σε τουλάχιστον 24 ανθρώπους χθες Σάββατο.

«Όλος ο κόσμος φοβάται», είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Φάντι Ζαγιάτ, κάτοικος του χωριού Τάιρ Ντέμπα.

«Απόλυτα υπεύθυνο»

Στην άλλη πλευρά, ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε τα μεσάνυχτα τους θανάτους δυο υπαξιωματικών, αξιωματικού και τέταρτου στρατιωτικού σε μάχες στον νότιο Λίβανο. Ως χθες οι απώλειές του μετά την αμερικανοϊσραηλινή συμφωνία είχαν φτάσει τις τουλάχιστον πέντε αφότου υπογράφτηκε η συμφωνία ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.

Το Ισραήλ, που κατέχει μέρος του νοτίου Λιβάνου, ανέφερε ότι στοχοποίησε θέσεις της Χεζμπολά σε αντίποινα για τις επιθέσεις εναντίον των δυνάμεών του.

Ωστόσο, αξιωματικός του ισραηλινού στρατού δήλωσε χθες ότι ελήφθη διαταγή από την πολιτική ηγεσία να σταματήσουν οι μάχες με τη Χεζμπολά στον νότιο Λίβανο αλλά να συνεχιστεί η «αμυντική» δράση.

Από την πλευρά της η Χεζμπολά τόνισε πως καθιστά το Ισραήλ «απόλυτα υπεύθυνο» για τις παραβιάσεις της κατάπαυσης του πυρός.

Ο Λίβανος σύρθηκε στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή τη 2η Μαρτίου, όταν το σιιτικό κίνημα εκτόξευσε ρουκέτες εναντίον του Ισραήλ για να εκδικηθεί τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, του Αλί Χαμενεΐ, την πρώτη ημέρα του πολέμου, την 28η Φεβρουαρίου.

Ο στρατός του Ισραήλ ανταπέδωσε εξαπολύοντας μαζικής κλίμακας βομβαρδισμούς και επιχειρήσεις με πάνω από 4.050 νεκρούς μέχρι χθες, σύμφωνα με αριθμούς του υπουργείου Υγείας στη Βηρυτό.