Διχασμένο το Ιράν για τη συμφωνία με τις ΗΠΑ: Η αποκάλυψη για τον Χαμενεΐ και οι σκληροπυρηνικοί

Ενώ διαπραγματευτές από το Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες βρέθηκαν στην Ελβετία με στόχο το προχώρημα της υπογεγραμμένης συμφωνίας-πλαισίου (MoU) για τον τερματισμό του πολέμου, στην Τεχεράνη, οι επικριτές της συμφωνίας συνεχίζουν να εκφράζουν αντιρρήσεις σχετικά με τη διστακτική στάση του Ανώτατου Ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.

«Σε επίπεδο αρχής, είχα διαφορετική άποψη», ανέφερε σύντομη γραπτή δήλωση που αποδίδεται στον Χαμενεΐ την περασμένη Πέμπτη, η οποία αποτελεί τη μοναδική δημόσια τοποθέτησή του μέχρι στιγμής για τη συμφωνία αυτής της εβδομάδας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι έδωσε την έγκρισή του αφότου ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν ανέλαβε την ευθύνη για την απόφαση.

Η αποκάλυψη πρώην διαπραγματευτή του Ιράν για τον Χαμενεΐ και οι διώξεις

Σύμφωνα με το Al Jazeera, την Κυριακή (21/6), ο γενικός διευθυντής του Islamic Republic of Iran News Network (IRINN), του βασικού ειδησεογραφικού καναλιού της κρατικής τηλεόρασης του Ιράν, υπέβαλε την παραίτησή του, μετά τη μετάδοση ζωντανής συνέντευξης του Μαχμούντ Ναμπαβιάν, σκληροπυρηνικού κληρικού, βουλευτή και μέλους της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας σε προηγούμενο γύρο συνομιλιών που είχε πραγματοποιηθεί στο Πακιστάν τον Απρίλιο.

Επιδιώκοντας να ενισχύσει τη στήριξη στις θέσεις του κατά του μνημονίου συμφωνίας (MoU), ο Ναμπαβιάν διάβασε αποσπάσματα από όσα υποστήριξε ότι ήταν αλληλογραφία μεταξύ του Χαμενεΐ και ανώτατων αξιωματούχων του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, κατά τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο.

Ο Χαμενεΐ, ο οποίος δεν έχει εμφανιστεί ούτε έχει προβεί σε δημόσια δήλωση από τότε που ανέλαβε καθήκοντα Ανώτατου Ηγέτη τον Μάρτιο, φέρεται επίσης να ζητούσε πολεμικές αποζημιώσεις, την αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων και την πλήρη απόρριψη οποιωνδήποτε παραχωρήσεων σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Η συνέντευξη του Ναμπαβιάν μεταδόθηκε για 11 λεπτά πριν διακοπεί αιφνιδίως από τον παρουσιαστή. Την Κυριακή δεν υπήρχε διαθέσιμο σχετικό βίντεο στο διαδικτυακό αρχείο του IRINN.

Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του Ναμπαβιάν, ο Ανώτατος Ηγέτης αντιτασσόταν στην εκεχειρία που τέθηκε σε ισχύ στις 8 Απριλίου, καθώς επιθυμούσε την άμεση εφαρμογή συστήματος διοδίων για τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ και απαιτούσε την «αποκλειστική διαχείριση» της στρατηγικής αυτής θαλάσσιας οδού από το Ιράν.

Ο Ναμπαβιάν, σύμφωνα με τον Guardian, αντιμετωπίζει την απειλή δίωξης και αποπομπής από το κοινοβούλιο, αφού εμφανίστηκε στον κύριο κρατικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα για να αποκαλύψει αυτό που ισχυρίστηκε ότι ήταν εμπιστευτικές επιστολές από τον ανώτατο ηγέτη της χώρας.

Η συνέντευξη με τον Μαχμούντ Ναμπαβιάν, τον αναπληρωτή πρόεδρο του συμβουλίου εθνικής ασφάλειας του Ιράν, διακόπηκε αφότου είπε ότι είχε δει μυστική αλληλογραφία που είχε γράψει ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, στην οποία ο αγιατολάχ φέρεται να είπε ότι η διαπραγματευτική ομάδα του Ιράν είχε υπερβεί την εντολή της.

Οι ισχυρισμοί του Ναμπαβιάν απορρίφθηκαν από έναν εκπρόσωπο της διαπραγματευτικής ομάδας ως παλιοί και διαστρεβλωμένοι. Ο κρατικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας δήλωσε ότι οι δηλώσεις του Ναμπαβιάν αποτελούσαν «απόδειξη νομικής παραβίασης και άξιες νομικής δίωξης».

Μέλη του στρατοπέδου του Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, του επικεφαλής διαπραγματευτή του Ιράν στις τρέχουσες συνομιλίες στην Ελβετία, ζήτησαν την αναγνώριση του προσώπου που διέρρευσε τα δεδομένα. Κεντρώοι και μεταρρυθμιστές υποστηρίζουν εδώ και καιρό ότι ο κρατικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας Irib λειτουργεί ως πράκτορας των σκληροπυρηνικών στο Παϊντάρι ή Μέτωπο Σταθερότητας, του οποίου ο Ναμπαβιάν είναι υποστηρικτής.

Το επεισόδιο, εκτός από το ότι αποκαλύπτει εντάσεις στην κορυφή της κυβέρνησης σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, φαίνεται επίσης να δείχνει ότι ο νεοδιορισμένος ανώτατος ηγέτης έχει υιοθετήσει μια πολύ πιο πρακτική προσέγγιση στις συνομιλίες από ό,τι ήταν γνωστό προηγουμένως και έχει επίσης διατάξει τους διαπραγματευτές να μην υποχωρήσουν στον φάκελο της πυρηνικής ενέργειας ή στην άμεση καταβολή διοδίων στο Ιράν από πλοία στο στενό του Ορμούζ.

Ο Ναμπαβιάν ισχυρίστηκε ότι ο ανώτατος ηγέτης είχε στην πραγματικότητα θέσει 11 όρους για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων, συμπεριλαμβανομένης της λήψης αποζημίωσης από τις ΗΠΑ, της διατήρησης του δικαιώματος εμπλουτισμού ουρανίου, της άρσης των κυρώσεων, της αποδέσμευσης των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν και της άσκησης πλήρους κυριαρχίας επί του στενού του Ορμούζ, συμπεριλαμβανομένης της άμεσης επιβολής τελών.

Σύμφωνα με τον Ναμπαβιάν, ο Χαμενεΐ τόνισε «το μονοπώλιο του Ιράν στη διαχείριση του στενού του Ορμούζ, την είσπραξη διοδίων από τα διερχόμενα πλοία, τους περιορισμούς στα εχθρικά πλοία και την κατανομή των εσόδων από τα διόδια στον λαό, τις οικογένειες των μαρτύρων και τους βετεράνους».

Ο Ναμπαβιάν ισχυρίστηκε επίσης ότι ο Χαμενεΐ έγραψε σε μήνυμα προς την ομάδα διαπραγμάτευσης: «Αυτό που συμφωνήθηκε στις συνομιλίες με το Πακιστάν είναι εντελώς διαφορετικό από αυτό που υποτίθεται ότι θα συμβεί και ήταν προϋπόθεση για τη νομιμότητα των συνομιλιών, και οι συνομιλίες πρέπει να σταματήσουν». Αναφερόταν στις συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ, στις οποίες η ομάδα διαπραγμάτευσης συζήτησε πτυχές του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.

Αργότερα σε ένα κανάλι Telegram, ο Ναβαμπιάν συνέχισε το επιχείρημα, λέγοντας ότι δεν έχει δημοσιεύσει απόρρητα έγγραφα και απλώς αποκάλυψε την αλήθεια.

Είπε ότι, βάσει του μνημονίου συνεννόησης, «τέσσερα ζητήματα έπρεπε να εφαρμοστούν πριν ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις: 1. Τέλος της κατοχής στον Λίβανο και πλήρης αποχώρηση 2. Η αποδέσμευση των παγωμένων χρημάτων μας από την Αμερική. Μη δανεισμός από το Κατάρ. 3. Άρση της πολιορκίας 4. Προσωρινή άρση των κυρώσεων».

Αμφισβήτησε κατά πόσον αυτές οι τέσσερις προϋποθέσεις είχαν εκπληρωθεί πριν οι αξιωματούχοι του υπουργείου Εξωτερικών μεταβούν στη Γενεύη για διαπραγματεύσεις και ρώτησε περαιτέρω: «Σημαίνει αυτό ότι οι άνθρωποι δεν πρέπει να γνωρίζουν ποιες ήταν οι εντολές του ιμάμη και γιατί οι πράκτορες δεν τις τήρησαν;»

Οι ενστάσεις των “σκληροπυρηνικών” και ο παράγοντας Λίβανος

Πολλές πολιτικές προσωπικότητες, μεταξύ των οποίων ο σκληροπυρηνικός δήμαρχος της Τεχεράνης Αλιρεζά Ζακανί, καθώς και μέσα ενημέρωσης που συνδέονται με το κράτος, υποστήριξαν τις τελευταίες ημέρες ότι σχεδόν όλα τα μέλη του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών διοικητών, ψήφισαν υπέρ του μνημονίου συμφωνίας, όπως αναφέρει το Al Jazeera.

Ο Σαΐντ Τζαλιλί, υπερσυντηρητικός πρώην επικεφαλής διαπραγματευτής και υποψήφιος για την προεδρία που δεν κατάφερε να ππροχωρήσει, φέρεται να ήταν το μοναδικό πρόσωπο που καταψήφισε τη συμφωνία, η οποία έχει προσφέρει κάποια ανακούφιση στις διεθνείς αγορές που επηρεάστηκαν από τη διαταραχή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Ο Αμίρ Χοσεΐν Σαμπετί, σκληροπυρηνικός βουλευτής και στενός συνεργάτης του Τζαλιλί, δήλωσε σε συγκέντρωση στην Τεχεράνη το βράδυ του Σαββάτου ότι ο Πεζεσκιάν, οι υπουργοί του και ο Γκαλιμπάφ ψήφισαν υπέρ της συμφωνίας, ενώ ο Τζαλιλί την καταψήφισε, θεωρώντας ότι μέσω αυτής δεν εξυπηρετούνται τα «εθνικά συμφέροντα» του Ιράν.

Ο Σαμπετί ανέφερε επίσης ότι οι πιο επιθετικά προσανατολισμένοι πολιτικοί κύκλοι ζητούν εξηγήσεις από την κυβέρνηση σχετικά με το μνημόνιο συμφωνίας, καθώς η πρώτη του πρόβλεψη, η οποία προβλέπει την παύση των στρατιωτικών εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, παραβιάζεται κατ’ επανάληψη από το Ισραήλ.

Το Σάββατο, η κοινή στρατιωτική διοίκηση του Ιράν ανακοίνωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ έκλεισαν εκ νέου εξαιτίας των συνεχιζόμενων ισραηλινών επιθέσεων στον Λίβανο. Ωστόσο, ο αμερικανικός στρατός υποστήριξε ότι η θαλάσσια οδός παραμένει ανοικτή για όλα τα πλοία.

Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών τόνισε την Κυριακή ότι η πρώτη προτεραιότητα στις συνομιλίες της Ελβετίας θα είναι η διασφάλιση της εφαρμογής της συμφωνίας, ιδίως όσον αφορά τον Λίβανο, πριν προχωρήσουν οι τεχνικές διαπραγματεύσεις με στόχο την επίτευξη μιας μακροπρόθεσμης λύσης τους επόμενους μήνες.

Ωστόσο, οι πολιτικές δυνάμεις στο Ιράν που αντιτίθενται στη συμφωνία αξιοποιούν την εκτεταμένη πρόσβασή τους στα κρατικά μέσα ενημέρωσης ως όπλο κατά οποιασδήποτε διαπραγμάτευσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στην εκπομπή Be Vaght-e Iran της κρατικής τηλεόρασης, η οποία προβάλλεται κατά την πολεμική περίοδο, υποστηρίχθηκε ότι, εκτός από τα Στενά του Ορμούζ, θα πρέπει να κλείσει και το αεροδρόμιο Μεχραμπάντ της Τεχεράνης, ώστε να αποτραπεί η αναχώρηση Ιρανών διαπραγματευτών για συνομιλίες με τον «εχθρό».

Ο Κιάν Αμπντολαχί, αρχισυντάκτης του πρακτορείου ειδήσεων Tasnim, το οποίο συνδέεται με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης, δήλωσε ότι ήταν «λάθος» η αποστολή μεγάλης αντιπροσωπείας στην Ελβετία, τη στιγμή που το μνημόνιο συμφωνίας (MoU) δεν εφαρμόζεται.

«Αντιμετωπίζουμε μια εξίσωση χρόνου και δεν μπορούμε να χάσουμε αυτόν τον χρόνο. Ας υποθέσουμε ότι έπειτα από 30 ημέρες ενεργούμε πολύ επαναστατικά και βομβαρδίζουμε το Ισραήλ με πυραύλους. Τότε θα έχουμε χάσει έναν πολύ σημαντικό παράγοντα. Ο στόχος της άλλης πλευράς είναι απλώς να μειώσει την πίεση που δέχεται εξαιτίας της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ», ανέφερε σε βιντεοσκοπημένη συνέντευξή του.

Παράλληλα, η κυβέρνηση φαίνεται να βρίσκεται σε αντιπαράθεση με πιο σκληροπυρηνικούς κύκλους του πολιτικού κατεστημένου σχετικά με τις νυχτερινές συγκεντρώσεις υποστηρικτών του καθεστώτος στους δρόμους.

Οι συγκεκριμένες συγκεντρώσεις έχουν επανειλημμένα αξιοποιηθεί για την προβολή μηνυμάτων κατά οποιασδήποτε συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες από την έναρξη του πολέμου.

Ο βουλευτής της Τεχεράνης Αλί Χεζριάν δήλωσε το Σάββατο στην κρατική τηλεόραση ότι ο στρατηγικός σχεδιαστικός βραχίονας του προεδρικού γραφείου έχει υιοθετήσει έγγραφο στο οποίο οι συγκεντρώσεις αυτές χαρακτηρίζονται ως «συναισθηματικά φορτισμένες τελετουργίες» που συμβάλλουν στην «παρεμπόδιση της διπλωματίας».

«Αυτοί είναι οι ίδιοι άνθρωποι που κράτησαν εμένα και όσους συμμετείχαν στη σύνταξη του κυβερνητικού κειμένου στην εξουσία», δήλωσε, επικρίνοντας την κυβέρνηση για την προσπάθειά της να τερματίσει τις συγκεντρώσεις. Οι εκδηλώσεις αυτές συνοδεύονται συχνά από ένοπλες μηχανοκίνητες πομπές, αποκλεισμούς δρόμων και θρησκευική μουσική σε υψηλή ένταση από ηχεία τοποθετημένα σε φορτηγά.