Manchesterism: Το σχέδιο του Άντι Μπέρναμ για τη Βρετανία της επόμενης ημέρας

Στραμμένα στον Άντι Μπέρναμ είναι πλέον όλα τα βλέμματα, μετά την παραίτηση του Βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ από την ηγεσία του Εργατικού Κόμματος, δηλώνοντας ότι αποδέχεται την θέση της κοινοβουλευτικής ομάδας των Εργατικών πως απαιτείται νέα ηγεσία.

Λίγο μετά την παραίτηση Στάρμερ ο Μπέρναμ επιβεβαίωσε ότι θα είναι υποψήφιος για την διαδοχή στην πρωθυπουργία, φέρνοντας ξανά στο προσκήνιο και τον λεγόμενο «Μαντσεστερισμό» (Manchesterism), το πολιτικό του όραμα για τη Βρετανία.

Σε διάγγελμά του έξω από την Ντάουνινγκ Στριτ, ο Στάρμερ επεσήμανε ότι θα παραμείνει στη θέση του πρωθυπουργού καθ’ όλη τη διαδικασία διαδοχής, η οποία αναμένεται να ξεκινήσει στις 9 Ιουλίου και να ολοκληρωθεί πριν από τη θερινή διακοπή του βρετανικού κοινοβουλίου.

Τι ακολουθεί μετά την παραίτηση Στάρμερ – Το χρονοδιάγραμμα

Συγκεκριμένα, ο Κιρ Στάρμερ δήλωσε ότι θα ζητήσει από την Εθνική Εκτελεστική Επιτροπή του Εργατικού Κόμματος να ανοίξει η διαδικασία υποβολής υποψηφιοτήτων για τον νέο ηγέτη του κόμματος στις 9 Ιουλίου.

Είπε ότι αυτό θα ολοκληρωθεί «μέχρι τις καλοκαιρινές διακοπές», δηλαδή μια εβδομάδα αργότερα, στις 16 Ιουλίου.

Σε περίπτωση που προκύψει αναμέτρηση, αυτό θα διασφαλίσει ότι θα έχει οριστεί νέος ηγέτης μέχρι την επιστροφή του Κοινοβουλίου από τις καλοκαιρινές του διακοπές την 1η Σεπτεμβρίου, είπε.

Ωστόσο μέχρι στιγμής, όπως σημειώνει το BBC, δεν είναι σαφές εάν θα υπάρξει αναμέτρηση για την ανάδειξη του επόμενου ηγέτη των Εργατικών.

Αν, για παράδειγμα, ο Άντι Μπέρναμ έθετε υποψηφιότητα χωρίς αντίπαλο όταν ξεκινήσει ο διαγωνισμός στις 9 Ιουλίου, θα μπορούσε να γίνει ηγέτης των Εργατικών μετά τη λήξη της υποβολής υποψηφιοτήτων.

Μέχρι να αποφασιστεί αυτό, ο Στάρμερ θα παραμείνει πρωθυπουργός.

Η επιστροφή Μπέρναμ στο κοινοβούλιο καταλύτης για τις εξελίξεις

Ο Μπέρναμ κέρδισε στις επαναληπτικές εκλογές στην περιφέρεια Μέικερφιλντ, στη βόρεια Αγγλία, επιστρέφοντας στο Ουέστμινστερ έπειτα από σχεδόν μία δεκαετία εκτός κοινοβουλίου, κατά την οποία διετέλεσε δήμαρχος του Ευρύτερου Μάντσεστερ, μίας από τις μεγαλύτερες μητροπολιτικές περιοχές της Βρετανίας.

Ο 56χρονος πολιτικός επιδιώκει να αξιοποιήσει τα διδάγματα από τη ραγδαία οικονομική ανάπτυξη του Μάντσεστερ, με στόχο να αναδιαμορφώσει τη βρετανική οικονομία, η οποία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα αναιμικής και διακοπτόμενης ανάπτυξης, καθώς και πιέσεις στα δημόσια οικονομικά.

Ακολουθούν όσα είναι γνωστά για το οικονομικό μοντέλο, το οποίο ο ίδιος περιγράφει ως «σοσιαλισμό φιλικό προς τις επιχειρήσεις» (business-friendly socialism), καθώς και για το ευρύτερο πολιτικό σχέδιο του Μπέρναμ, όπως τα συγκέντρωσε το Reuters.

Στο επίκεντρο του Μπέρναμ η αποκέντρωση

Το όραμα του Μπέρναμ αποτυπώνεται πιο ξεκάθαρα στο ζήτημα της αποκέντρωσης, με στόχο την επιτάχυνση της μεταφοράς εξουσιών από το Λονδίνο προς τις περιφέρειες, καθώς η βρετανική πρωτεύουσα έχει κυριαρχήσει ολοένα και περισσότερο στην οικονομία της χώρας τις τελευταίες δεκαετίες.

Αν και τα τελευταία 30 χρόνια έχει πραγματοποιηθεί κάποιος βαθμός αποκέντρωσης — όπως με τη δημιουργία κοινοβουλίων στη Σκωτία και την Ουαλία, αλλά και την εκλογή δημάρχων σε μητροπολιτικές περιοχές — η πρόοδος στη μεταφορά ουσιαστικών οικονομικών αρμοδιοτήτων, όπως ο έλεγχος των δαπανών για υποδομές ή η φορολογική πολιτική, παραμένει περιορισμένη.

Ως αποτέλεσμα, η Βρετανία συγκαταλέγεται στις πλέον δημοσιονομικά συγκεντρωτικές χώρες του ανεπτυγμένου κόσμου, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ.

Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η κατάσταση αυτή έχει διευρύνει τις ανισότητες μεταξύ του Λονδίνου και των υπόλοιπων περιοχών της χώρας.

Ο Μπέρναμ έχει δεσμευτεί να αναμορφώσει τη δημοσιονομική αρχιτεκτονική της Βρετανίας, παραχωρώντας στις τοπικές κοινωνίες άμεσο έλεγχο σε τομείς που επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών, όπως η στέγαση, οι υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, οι μεταφορές και η εκπαίδευση.

Ως παράδειγμα εφαρμογής του «Μαντσεστερισμού» αναφέρει το ολοκληρωμένο δίκτυο μεταφορών Bee Network του Μάντσεστερ, ένα σύστημα που έχει συμβάλει στην επιστροφή περισσότερων πολιτών στις δημόσιες συγκοινωνίες.

Φορολογία και δημόσιες δαπάνες

Ο Μπέρναμ δεν έχει ακόμη παρουσιάσει αναλυτικά τον τρόπο με τον οποίο θα εξισορροπήσει τη φορολογία, τις δημόσιες δαπάνες και τον δανεισμό. Η πολιτική του εκστρατεία έχει επικεντρωθεί κυρίως στην προσπάθεια να πείσει τους επενδυτές για τη δημοσιονομική αξιοπιστία των προτάσεών του.

Τον περασμένο Σεπτέμβριο προκάλεσε ανησυχία στις αγορές όταν δήλωσε ότι η Βρετανία πρέπει να ξεπεράσει «αυτή την εμμονή με την εξάρτηση από τις αγορές ομολόγων».

Τον Ιανουάριο υποστήριξε ότι τα σχόλιά του παρερμηνεύθηκαν. Όπως ανέφερε, δεν αδιαφορεί για τη βρετανική αγορά κρατικών ομολόγων, η αξία της οποίας ανέρχεται σε περίπου 2,8 τρισ. λίρες, αλλά θεωρεί ότι η οικονομία που έχει εγκλωβιστεί σε έναν «φαύλο κύκλο χαμηλής ανάπτυξης» δεν ωφελεί ούτε τους ίδιους τους επενδυτές.

Ο Μπέρναμ υποστηρίζει ότι τα χρόνια ιδιωτικοποιήσεων και απορρύθμισης της οικονομίας όχι μόνο στέρησαν από το κράτος τον έλεγχο του κόστους και των παρεχόμενων υπηρεσιών, αλλά το επιβάρυναν και με σημαντική αναποτελεσματικότητα.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει τη χρόνια έλλειψη σε οικονομικά προσιτή κοινωνική κατοικία, η οποία αναγκάζει το κράτος να καταβάλλει μεγάλα ποσά σε επιδόματα στέγασης που τελικά καταλήγουν σε ιδιώτες ιδιοκτήτες ακινήτων.

Ο Μπέρναμ έχει δεσμευτεί ότι θα τηρήσει το υφιστάμενο δημοσιονομικό πλαίσιο, το οποίο προβλέπει, μεταξύ άλλων, την εξισορρόπηση των τρεχουσών δημόσιων δαπανών με τα κρατικά έσοδα έως το οικονομικό έτος 2029/30. Παράλληλα, έχει δηλώσει ότι θα σεβαστεί τη δέσμευση του Εργατικού Κόμματος από το προεκλογικό πρόγραμμα του 2024 να μην αυξηθούν οι φόροι για τους εργαζόμενους.

Η συγκεκριμένη δέσμευση αποκλείει αυξήσεις στους συντελεστές των φόρων που αποφέρουν το μεγαλύτερο μέρος των κρατικών εσόδων, δηλαδή στον φόρο εισοδήματος, στις ασφαλιστικές εισφορές των εργαζομένων (National Insurance) και στον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ).

Παράλληλα, υπήρξε αναδίπλωση σε ορισμένες προτάσεις που θα είχαν σημαντικό δημοσιονομικό κόστος, μεταξύ των οποίων η καταβολή αποζημιώσεων σε γυναίκες των οποίων το όριο συνταξιοδότησης αυξήθηκε από τα 60 στα 65 έτη, καθώς και η μείωση των αποπληρωμών των φοιτητικών δανείων.

Ωστόσο, ο Μπέρναμ έχει δεσμευτεί να διατηρήσει το λεγόμενο «triple lock», την πολιτική που προβλέπει ότι οι κρατικές συντάξεις αυξάνονται κάθε χρόνο με βάση είτε τον πληθωρισμό, είτε τον ρυθμό αύξησης των μέσων αποδοχών, είτε κατά 2,5%, ανάλογα με το ποιο ποσοστό είναι υψηλότερο. Το μέτρο αυτό κοστίζει δισεκατομμύρια λίρες ετησίως στο βρετανικό δημόσιο.

Στον τομέα των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, έχει ταχθεί υπέρ της ενίσχυσης του κρατικού ελέγχου, χωρίς όμως να δεσμεύεται για πλήρη επανεθνικοποίηση. Οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι η διάκριση αυτή παραμένει ασαφής. Στην περίπτωση της υπερχρεωμένης εταιρείας ύδρευσης Thames Water, πάντως, ο Μπέρναμ δήλωσε ότι θα μπορούσε να δικαιολογηθεί η μετάβασή της σε καθεστώς δημόσιας ιδιοκτησίας.

«Η αξιοπιστία του σε εθνικό οικονομικό επίπεδο δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί. Παραμένει ασαφές κατά πόσο η περιφερειακή του προσέγγιση μπορεί να μεταφερθεί αποτελεσματικά σε εθνική πολιτική», σχολίασε ο Κάλουμ Πίκερινγκ, επικεφαλής οικονομολόγος της επενδυτικής τράπεζας Peel Hunt στο Reuters.

H σκληρή προσέγγιση Μπέρναμ στο μεταναστευτικό

Ο Μπέρναμ στηρίζει ορισμένες από τις αυστηρότερες μεταναστευτικές πολιτικές που προώθησε τους τελευταίους μήνες η υπουργός Εσωτερικών Σαμπάνα Μαχμούντ, οι οποίες στοχεύουν στον περιορισμό τόσο της νόμιμης όσο και της παράτυπης μετανάστευσης.

Σε ό,τι αφορά την παράτυπη μετανάστευση, έχει δηλώσει ότι θα εξέταζε αυστηρότερα μέτρα για την αποτροπή διελεύσεων της Μάγχης από τη Γαλλία με μικρά σκάφη. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι οι πρόσφυγες πρέπει να έχουν πρόσβαση σε ασφαλείς και νόμιμες οδούς εισόδου στη Βρετανία.

Έχει επίσης τονίσει ότι όσοι βρίσκονται ήδη στη χώρα και παραμένουν «σε καθεστώς αβεβαιότητας» λόγω των καθυστερήσεων του μεταναστευτικού συστήματος θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να εργάζονται, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ενδέχεται να αμβλύνει ορισμένα από τα μέτρα της Μαχμούντ.

Υγεία και κοινωνική φροντίδα

Ο Μπέρναμ, ο οποίος διετέλεσε υπουργός Υγείας την περίοδο 2009-2010 επί πρωθυπουργίας Γκόρντον Μπράουν, έχει δηλώσει ότι θα επιδιώξει τη μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικής φροντίδας με στόχο τη μείωση της πίεσης στο Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS).

Διαδοχικές κυβερνήσεις έχουν αποτύχει να προχωρήσουν σε ουσιαστική αναδιάρθρωση του τομέα, καθώς το κόστος φροντίδας των ηλικιωμένων σε μονάδες περίθαλψης αυξάνεται διαρκώς.

Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα The Guardian, ανέφερε ότι θα εξετάσει κατά πόσο αλλαγές στην φορολογία κληρονομιάς θα μπορούσαν να συμβάλουν στη χρηματοδότηση μιας συνολικής μεταρρύθμισης της κοινωνικής φροντίδας.

Οι σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση

Ο Μπέρναμ είχε ταχθεί υπέρ της παραμονής της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά το δημοψήφισμα του Brexit το 2016. Δύο χρόνια αργότερα, όταν βρίσκονταν σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις για την αποχώρηση της χώρας, είχε δηλώσει ότι θα υποστήριζε τη διεξαγωγή δεύτερου δημοψηφίσματος.

Τον περασμένο χρόνο ανέφερε ότι θα ήθελε να δει τη Βρετανία να επανεντάσσεται στην ΕΕ μέσα στη διάρκεια της ζωής του. Ωστόσο, μετά την ανακήρυξή του ως υποψηφίου στην περιφέρεια Μέικερφιλντ, υπογράμμισε ότι η επανένταξη στην Ένωση δεν αποτελεί προτεραιότητα.

«Δεν προτείνω να εξετάσει το Ηνωμένο Βασίλειο το ενδεχόμενο επανένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε κατά την έναρξη της προεκλογικής του εκστρατείας. «Σέβομαι την απόφαση που ελήφθη στο δημοψήφισμα».