ΦΩΣ ΣΤΟ ΓΚΡΙΖΟ – ΔΙΝΟΝΤΑΣ ΖΩΗ ΣΕ ΜΙΑ ΦΥΛΑΚΗ ΑΝΗΛΙΚΩΝ
Η Χρυσηίδα, ο Πάνος και ο Άρης ζουν μέσα από τη δράση των ανθρώπων που τους αγάπησαν. Πώς μεταμορφώθηκε το προαύλιο στις φυλακές Νέων & Ανηλίκων Κασσαβέτειας σε ένα πανέμορφο γήπεδο μπάσκετ.
Μετά τη δημιουργία αθλητικών χώρων στη νησιωτική Κίμωλο και στο απομακρυσμένο Βουργαρέλι Τζουμέρκων, σειρά είχαν οι φυλακές Νέων & Ανηλίκων Κασσαβέτειας. Η Πάνος & Χρυσηίδα – Βοήθεια στα Παιδιά χρηματοδότησε και υλοποίησε την πλήρη ανακατασκευή του προαύλιου χώρου της νέας πτέρυγας των Φυλακών Ανηλίκων και Νέων στην Κασσαβέτεια Βόλου, δημιουργώντας ένα σύγχρονο και ασφαλές γήπεδο μπάσκετ με έντονα χρώματα και ένα μεγάλο graffiti, σχεδιασμένο μαζί με τα ίδια τα παιδιά που κρατούνται εκεί.
Η δράση υλοποιήθηκε σε συνεργασία με την πρωτοβουλία Aris4Kids – μια πρωτοβουλία αφιερωμένη στη μνήμη του Άρη, που λάτρευε το μπάσκετ – δίνοντας στον χώρο έναν έντονο συμβολισμό ελευθερίας, ομαδικότητας και ελπίδας. Ο προαύλιος χώρος πριν την ανακατασκευή βρισκόταν σε ιδιαίτερα κακή κατάσταση, με σοβαρά προβλήματα ασφάλειας και εικόνα που επηρέαζε αρνητικά την ψυχολογία των φιλοξενουμένων. Σήμερα, έχει μετατραπεί σε έναν πολύχρωμο, λειτουργικό και ασφαλή χώρο άθλησης και αναψυχής, που ενισχύει τη σωματική δραστηριότητα, την κοινωνική αλληλεπίδραση και την ψυχική ενδυνάμωση των ανηλίκων, όπως τονίζει η οργάνωση που το ανακατασκεύασε.
Τα εγκαίνια του νέου προαύλιου χώρου πραγματοποιήθηκαν στις 12 Μαΐου, παρουσία περίπου 30 μελών της οργάνωσης. Ακολούθησε εκδήλωση στο σχολείο των φυλακών, όπου μαθητές και επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να συνομιλήσουν, ενώ ο διευθυντής των φυλακών μαζί με τον κοινωνικό λειτουργό και τους εκπαιδευτικούς του σχολείου παρουσίασαν το έργο που επιτελείται καθημερινά.
Καθοριστικό ρόλο στην υλοποίηση του graffiti είχε ο καλλιτέχνης Σωτήρης Φωκέας (Soteur), ο οποίος εργάστηκε αφιλοκερδώς. Μαζί του, για τρεις συνεχόμενες ημέρες στις φυλακές, βρέθηκε ο Νίκος Σκαρέντζος από την Aris4Kids, συμβάλλοντας ενεργά στην κατασκευή και στη διάδραση με τα παιδιά.
ΟΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΤΑ “ΜΙΛΟΥΝ” ΜΟΝΕΣ ΤΟΥΣ:
“Πιστεύουμε βαθιά ότι η άθληση, η εκπαίδευση και η δημιουργικότητα μπορούν να λειτουργήσουν θεραπευτικά για τα παιδιά και τους νέους που βιώνουν δύσκολες συνθήκες. Αυτός ο χώρος είναι μια έμπρακτη απόδειξη ότι ακόμη και μέσα σε ένα περιβάλλον περιορισμού, μπορεί να υπάρξει φως, χρώμα και ελπίδα” αναφέρει για το έργο η Διόνη Βαρδάκα (Πρόεδρος της Οργάνωσης Πάνος & Χρυσηίδα – Βοήθεια στα Παιδιά).
“Aς ελπίσουμε ότι κάναμε πιο χρωματιστή τη ζωή τους”
Ο Νίκος Σκαρέντζος από το “aris4kids” περιέγραψε την εμπειρία στο Magazine του NEWS 24/7:
“Η ιδέα προέκυψε από ένα μέλος της οργάνωσης “Πάνος & Χρυσηίδα βοήθεια στα παιδιά” μας πληροφόρησε για τα προβλήματα που υπάρχουν εκεί. Είναι ένας τόπος τόσο κοντά, αλλά και τόσο μακριά μας ταυτόχρονα. Το γκραφίτι πήρε τρεις μέρες για να ολοκληρωθεί ωστόσο υπήρχε προεργασία ημερών καθώς ο Soteur μιλούσε με τηλεδιασκέψεις με τα παιδιά για να δούμε τι θέλουν και να το αισθανθούν ως δικό τους. Τις ατάκες τις επέλεξαν τα ίδια τα παιδιά”.
Σχετικά με την όλη εμπειρία, ο Ν. Σκαρέντζος, μας λέει:
“Η εμπειρία ήταν συγκλονιστική. Αρχικά, όταν πήγαμε εκεί πίστευα πως το σωφρονιστικό ίδρυμα θα ήταν μια παιδική χαρά, αλλά δυστυχώς είναι χειρότερα από φυλακές ενηλίκων. Οι συνθήκες είναι άθλιες και μεταξύ των νέων, δεν υπάρχει κανένα φίλτρο. Υπάρχουν παιδιά που αναρωτιέσαι γιατί είναι μέσα, άλλα παιδιά από παραβατικές οικογένειες, άλλα που τους φόρτωσαν κατηγορίες επειδή κάποιος τους έδωσε ένα τιμόνι βάρκας στο Αιγαίο. Υπάρχουν Ρομά που θα βγουν και δυστυχώς, είναι πολύ πιθανό να επιστρέψουν. Σκεφτείτε πως μιλάμε για μια τέτοια κατάσταση σε κτίρια άθλια. Εμείς κάναμε το έργο μας στη λεγόμενη “νέα πτέρυγα” που πρακτικά είναι ένα κτίριο του ’60. Φανταστείτε πως είναι οι “παλιές” πτέρυγες”.
Ο διευθυντής εκεί έχει καλές προθέσεις. Προσπαθεί να κάνει κάτι αλλά η κατάσταση είναι πολύ κακή”.
Ακολούθως προσθέτει: “Το όλο ζήτημα έχει να κάνει με τον σωφρονισμό. Υπάρχει το σχολείο για τις βασικές δεξιότητες που είναι μια διέξοδος. Προσπαθούν να παρέχουν καλλιτεχνικά μαθήματα στα παιδιά, αλλά θα επαναλάβω πως οι συνθήκες είναι άθλιες, και μιλάμε για ένα σωφρονιστικό ίδρυμα που θεωρείται από τις “καλές” φυλακές μιας και έχει ανοιχτό προαύλιο, όχι τοίχους. Κάποιοι άνω των 18 βγαίνουν μάλιστα και στον περιβάλλοντα αγροτικό χώρο για να κάνουν εργασίες. Ας ελπίσουμε πως με την προσπάθειά μας, τους κάναμε λίγο πιο χρωματιστή τη ζωή τους”.
“Περάσαμε μέρες με αυτά τα παιδιά”, μας λέει στη συνέχεια ο Νίκος. “Πολλά εξ αυτών θέλουν να πάνε πάλι σχολείο. Άλλα, δεν ξέρουν καν πού βρίσκονται, είναι σε έναν πόλεμο με τον εαυτό τους. Κάποια δεν έχουν δει, δεν έχουν μάθει κάτι άλλο στη ζωή τους. Προσωπικά ένιωσα τυχερός. Τυχερός γιατί είμαι λευκός, έχω πρόσβαση σε καλούς δικηγόρους και έτυχε και δεν έμπλεξα σε μικρή ηλικία”.
Θέτοντας άλλωστε το ζήτημα στη σωστή του διάσταση, μας λέει: “Είναι πάρα πολύ εύκολο να βρεθείς εκεί αν τύχεις στις λάθος συνθήκες, είναι θέμα κοινωνικής τάξης για να καταλήξεις εκεί, λίγοι που έχουν χρήματα θα βρεθούν σε αυτή τη θέση”.
Τονίζει ακόμη πως πολλοί ανήλικοι βρίσκονται στη φυλακή αυτή όντας προφυλακισμένοι, και ενδέχεται να αθωωθούν. “Ωστόσο σημαδεύονται από την εμπειρία ήδη”. Σχολιάζοντας τέλος τη βία των εφήβων και νέων, ο Νίκος Σκαρέντζος απαντά: “Ο διευθυντής των φυλακών μας είπε πως δεν έχουν αυξηθεί τα περιστατικά σε απόλυτους αριθμούς. Έχει πέσει όμως ο μέσος όρος ηλικίας, βλέπουμε ανηλίκους να είναι παραβατικοί από τα 12 και 13 τους έτη, με τη βία να γίνεται όλο και πιο σκληρή”.
“Δεν έχουν κάποιον έξω που να μπορεί να τους στηρίξει”
Ο Σωτήρης Φωκέας (Soteur) δήλωσε στο Magazine από τη δική του μεριά, πως στη δημιουργία και στη σύλληψη του γκραφίτι συνεργάστηκαν κυρίως νέοι ηλικιών 18-21 ετών. “Δεν ήθελα να εμφανιστώ εκεί και απλά να κάνω το κομμάτι μου. Στο μέρος της υλοποίησης εγώ έκανα το βασικό σχέδιο και όλο το υπόλοιπο μαζί με τα παιδιά. Μάλιστα, προέκυψαν πιο αυτοσχεδιαστικά πράγματα που δεν έχουν προγραμματιστεί”.
Μιλώντας για την όλη εμπειρία, ο Soteur μας αναφέρει χαρακτηριστικά: “Είχα δουλέψει ξανά το 2011 στη φυλακή ανηλίκων Αυλώνα ως νεότερος κι εγώ. Τώρα είδα τα πράγματα εκεί με μια νέα ματιά. Σε κάθε περίπτωση, μπαίνοντας εκεί είναι σαν να μπαίνεις σε έναν άλλο πλανήτη”. “Αισθάνθηκα έντονη σύνδεση με τους ανθρώπους που μίλησα εκεί. Ήταν σαν να μιλούσαμε μια κοινή γλώσσα σε κάποια πράγματα, στην αγάπη για τα τατουάζ, τη μουσική, το γκραφίτι. Από την άλλη υπάρχει και ένα παράλληλο, μη κοινό στοιχείο, που έχει να κάνει με τον τρόπο που έχεις μεγαλώσει, με το social status. Δεν έχουν κάποιον έξω που να μπορεί να τους φροντίσει, να τους στηρίξει, να τους συμβουλεύσει κάπως. Το πρώτο μέρος του σωφρονισμού τους, είναι να τους δείξει κάποιος ότι υπάρχει και άλλος τρόπος, δεν ξέρουν ότι υπάρχει άλλος τρόπος”.
Και συνεχίζει: “Έχουν ως παράδειγμα τους μεγαλύτερους που κάνουν αγροτικές εργασίες, μαστορέματα κλπ, το οποίο είναι θετικό. Αυτό που δυσκολεύει τα πράγματα είναι πως έχεις πολλούς ανθρώπους από πολλές διαφορετικές καταβολές, σε μια άγρια ηλικία που έχει πολλή βία. Το πρώτο μέλημα λοιπόν είναι να τους μάθεις να συνυπάρχουν, να έρθουν πιο κοντά. Ζωγραφίζοντας, ήρθαμε όλοι πιο κοντά. Εκεί δεν υπήρχε το να βάψει μόνο ο πιο παλιός, για παράδειγμα”.
Ωστόσο, ο Νίκος Σκαρέντζος προσθέτει στην κουβέντα πως στον έναν όροφο της νέας πτέρυγας φιλοξενούνται ανήλικοι 15-18 ετών, και στον άλλο νέοι ηλικία 18-21, οι οποίοι δεν μπορούν να προαυλίζονται μαζί. Η διεύθυνση προσπαθεί να βρει λύση απέναντι στην πληρότητα του σωφρονιστικού καταστήματος ώστε οι ηλικιακές ομάδες να φιλοξενούνται σε ενιαίες δομές.
“Ο ανακαινισμένος προαύλιος χώρος δεν είναι απλώς ένα γήπεδο, αλλά ένας χώρος ασφάλειας, δημιουργίας και θετικής αλληλεπίδρασης, που συμβάλλει ουσιαστικά στο παιδαγωγικό και σωφρονιστικό μας έργο” ανέφερε από τη δική του μεριά ο Θωμάς Χαχάμης (Διευθυντής Φυλακών Ανηλίκων Κασσαβέτειας Βόλου).
Πάνος & Χρυσηίδα – Βοήθεια στα Παιδιά
Η “Πάνος & Χρυσηίδα – Βοήθεια στα Παιδιά” (Panos&Cressida4Life) είναι μια αστική μη κερδοσκοπική οργάνωση που ιδρύθηκε το 2006 στη μνήμη του Πάνου Βαρδάκα και επεκτάθηκε το 2010 στη μνήμη της Χρυσηίδας Σπαχή.
Αποστολή της είναι η ουσιαστική στήριξη παιδιών και νέων που αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στη ζωή τους, όπως προβλήματα υγείας, βία, εθισμό, εγκατάλειψη ή κοινωνικό αποκλεισμό, καθώς και παιδιών που ζουν σε απομακρυσμένες και μειονεκτικές περιοχές.
Η οργάνωση δεν περιορίζεται στην παροχή υλικής βοήθειας, αλλά επενδύει στη δημιουργία ευκαιριών ζωής μέσα από την εκπαίδευση, τον αθλητισμό και τη δημιουργικότητα. Υποστηρίζει δράσεις που ενισχύουν την κοινωνική ένταξη, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ταλέντων, καθώς και την ψυχική και σωματική ευεξία των παιδιών και των νέων.
Στο πλαίσιο αυτό, χρηματοδοτεί εκπαιδευτικές υποδομές, χώρους άθλησης και αναψυχής, καθώς και πρωτοβουλίες που φέρνουν τα παιδιά σε επαφή με την τέχνη, τον πολιτισμό και τη συνεργασία.
Η δε πρωτοβουλία Aris4Kids στήθηκε από τον Νίκο Σκαρέντζο και την οικογένεια του Άρη που έφυγε νωρίς από τη ζωή με σκοπό να δημιουργηθούν γηπεδάκια μπάσκετ, που τόσο λάτρευε ο Άρης, σε απομακρυσμένες περιοχές που στερούνται υποδομών.
