Νέα εμπλοκή στη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν μετά το χτύπημα στα Στενά του Ορμούζ

Η εύθραυστη προκαταρκτική συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου δέχθηκε νέο ισχυρό πλήγμα, όταν ιρανικές δυνάμεις άνοιξαν πυρ εναντίον εμπορικού σκάφους στα Στενά του Ορμούζ, την Πέμπτη (25/06).

Το περιστατικό ανάγκασε τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό του ΟΗΕ να “παγώσει” αμέσως την κρίσιμη επιχείρηση εκκένωσης χιλιάδων εγκλωβισμένων ναυτικών, καθώς η Τεχεράνη διεμήνυσε πως κανένα πλοίο δεν είναι ασφαλές αν δεν ακολουθεί τις δικές της εγκεκριμένες διαδρομές.

Συγκεκριμένα σε σύντομο μήνυμα στο X, η Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου (PGSA) τόνισε: «Οποιαδήποτε διέλευση μέσω διαδρομών εκτός του πλαισίου που ορίζει η PGSA δεν θα καλύπτεται από εγγυήσεις ασφαλούς διέλευσης και δεν θα δικαιούται ασφαλιστική κάλυψη ή σχετικές υποχρεώσεις».

Σήμερα, έρχονται στο φως νέες λεπτομέρειες για την ταυτότητα του πλοίου, την επίθεση αλλά και τις έντονες διπλωματικές και οικονομικές αντιδράσεις που ακολουθούν.

Η ταυτότητα του πλοίου και οι πρώτες εκτιμήσεις για την επίθεση

Λίγες ώρες μετά την απόφαση του ΟΗΕ να αναστείλει την αποστολή του, η ναυτιλιακή εταιρεία Evergreen Marine της Ταϊβάν (2603.TW) ταυτοποίησε το σκάφος, επιβεβαιώνοντας ότι πρόκειται για το φορτηγό πλοίο Ever Lovely με σημαία Σιγκαπούρης.

Σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση της εταιρείας, το πλοίο επλήγη στη δεξιά του πλευρά (starboard), με αποτέλεσμα να προκληθούν υλικές ζημιές στα παράθυρα της γέφυρας. Ευτυχώς, δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί ή περιβαλλοντική επιπλοκή.

«Το πλήρωμα, το σκάφος και το φορτίο είναι όλα ασφαλή και το πλοίο έχει ήδη απομακρυνθεί από τα Στενά του Ορμούζ», διευκρίνισε η Evergreen.

Αν και η Τεχεράνη αποφεύγει την απευθείας ανάληψη ευθύνης, Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο CNN ότι η επίθεση πραγματοποιήθηκε με ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone), ενώ πηγές ασφαλείας στην περιοχή επιβεβαιώνουν τη χρήση βλήματος.

Η προειδοποίηση των ΗΠΑ

Η επίθεση αυτή αποτελεί την πρώτη σοβαρή παραβίαση του “Μνημονίου Κατανόησης” 14 σημείων που υπέγραψαν την περασμένη εβδομάδα Ουάσινγκτον και Τεχεράνη. Η συμφωνία προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών για 60 ημέρες με αντάλλαγμα την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια, ωστόσο δίνει στο Ιράν και το Ομάν έναν ρόλο «εποπτείας» της εμπορικής κίνησης.

Η Τεχεράνη, η οποία αμφισβητεί τον χαρακτήρα των Στενών ως διεθνών υδάτων, είχε αρχίσει να επιβάλλει «διόδια» ή «τέλη υπηρεσιών» στα διερχόμενα πλοία κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Από το Μπαχρέιν, όπου πραγματοποιεί περιοδεία, ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ξεκαθάρισε τη θέση των ΗΠΑ:

«Η πραγματικότητα είναι ότι κανένα κράτος στον κόσμο δεν έχει το δικαίωμα να χρεώνει για τη χρήση διεθνών θαλάσσιων διόδων. Αυτό δεν θα γίνει ποτέ αποδεκτός όρος. Ονομάστε το διόδια, ονομάστε το τέλη, ό,τι θέλετε. Είναι απλώς ένα παιχνίδι σημασιολογίας».

Παράλληλα,  Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι αν το Ιράν παραβιάσει τη συμφωνία, η Ουάσινγκτον θα επιστρέψει άμεσα στους βομβαρδισμούς ιρανικών στόχων.

Επιπτώσεις στην αγορά πετρελαίου

Η είδηση της επίθεσης προκάλεσε άμεση νευρικότητα στις αγορές ενέργειας, με το πετρέλαιο τύπου Brent να καταγράφει άνοδο 2% και να κλείνει στα 74 δολάρια το βαρέλι την Πέμπτη.

Ωστόσο, οι τιμές σημείωσαν εκ νέου αποκλιμάκωση την Παρασκευή (26/06), καθώς εκατοντάδες εγκλωβισμένα τάνκερ συνεχίζουν να εξέρχονται από τα Στενά.

Σε μια παράλληλη εξέλιξη, τα ναυτιλιακά δεδομένα της LSEG έδειξαν ότι ο πετρελαϊκός κολοσσός Saudi Aramco επανέλαβε τη φόρτωση αργού πετρελαίου στον τερματικό σταθμό του Ρας Τανούρα στον Περσικό Κόλπο, μετά από σχεδόν τέσσερις μήνες πλήρους διακοπής. Δύο γιγαντιαία δεξαμενόπλοια (VLCC) της σαουδαραβικής Bahri –χωρητικότητας 2 εκατομμυρίων βαρελιών το καθένα– εθεάθησαν να φορτώνουν στο λιμάνι.

Την ίδια στιγμή, ο Πρόεδρος της Νότιας Κορέας, Λι Τζε-μιανγκ, ανακοίνωσε ότι ακόμη τρία νοτιοκορεατικά πλοία αναμένεται να αποχωρήσουν από τα Στενά μέσα στο Σαββατοκύριακο, μετά την ασφαλή έξοδο άλλων οκτώ σκαφών της χώρας.

Πολιτικό ρίσκο για τον Τραμπ και το βλέμμα στις 30 Ιουνίου

Η εύθραυστη κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ αυξάνει την πολιτική πίεση στον Ντόναλντ Τραμπ ενόψει των κρίσιμων ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, οι οποίες θα κρίνουν τον έλεγχο του Κογκρέσου. Πρόσφατη δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos αποκάλυψε ότι μόλις ένας στους τέσσερις Αμερικανούς πιστεύει ότι ο πόλεμος με το Ιράν άξιζε το οικονομικό και στρατιωτικό κόστος.

Οι διπλωματικές προσπάθειες περιπλέκονται περαιτέρω από τον παράλληλο πόλεμο του Ισραήλ στον Λίβανο εναντίον της Χεζμπολάχ. Η Τεχεράνη επιμένει ότι τα δύο μέτωπα είναι συνδεδεμένα, ενώ οι ΗΠΑ προσπαθούν να τα διαχωρίσουν.

Ενδεικτικό της έντασης είναι ότι ο Μάρκο Ρούμπιο απέκλεισε το Ισραήλ από την περιοδεία του στη Μέση Ανατολή, μια κίνηση που αναλυτές ερμηνεύουν ως σαφή δυσαρέσκεια της Ουάσινγκτον προς τον Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Οι επίσημες τεχνικές συνομιλίες μεταξύ των ομάδων εργασίας για τα πιο «ακανθώδη» ζητήματα της συμφωνίας –όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και οι κυρώσεις– είναι προγραμματισμένο να ξεκινήσουν στις 30 Ιουνίου, υπό τη βαριά σκιά του τελευταίου θερμού επεισοδίου.