Γιατί ο κόσμος θα έπρεπε να αντιγράψει τον Τραμπ για μια φορά

Αφήνοντας κατά μέρος το γκολφ, η ναρκισσιστική τάση του Ντόναλντ Τραμπ να δίνει παντού το όνομά του φαίνεται να είναι η αγαπημένη του ασχολία. Κατά τη διάρκεια της δεύτερης προεδρικής θητείας του, επέκτεινε αυτή τη συνήθεια – που μέχρι πρότινος αφορούσε κυρίως τους ουρανοξύστες του – σε ένα ευρύ φάσμα θεσμών και δημόσιων υπηρεσιών.

Φυσικά, η πορεία αυτή δεν υπήρξε ανέφελη. (Για παράδειγμα, το “Trump Kennedy Center” στην Ουάσινγκτον μετονομάστηκε και πάλι, πολύ γρήγορα, απλώς σε “Kennedy Center”). Ωστόσο, ορισμένες από τις καινοτομίες του προέδρου, πέρα από την εγωκεντρική τους σφραγίδα, είναι αναμφίβολα θετικές. Η θεσμοθέτηση των “Λογαριασμών Τραμπ” (Trump Accounts) αυτόν τον μήνα – δηλαδή επιδοτούμενων, φοροαπαλλασσόμενων και μακροπρόθεσμων επενδυτικών λογαριασμών για παιδιά – αποτελεί ένα τέτοιο θετικό βήμα.

Παρουσιάζοντας το πρόγραμμα στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ δήλωσε ότι 500.000 παιδιά έχουν ήδη λάβει την κρατική ενίσχυση των 1.000 δολαρίων. Το ποσό αυτό επενδύεται αυτόματα σε ένα αμοιβαίο κεφάλαιο που ακολουθεί τον δείκτη S&P 500, υπό τη διαχείριση της State Street. Δικαιούχοι της επιδότησης είναι όλοι οι Αμερικανοί πολίτες που γεννιούνται κατά τη δεύτερη θητεία του – από την 1η Ιανουαρίου 2025 έως και το τέλος του 2028. “Αυτοί οι λογαριασμοί θα αναπτύσσονται παράλληλα με την καλπάζουσα οικονομία μας”, τόνισε ο Τραμπ. “Δίνουμε αυτά τα χρήματα στα παιδιά για να τους εξασφαλίσουμε ένα καλύτερο μέλλον”.

Ο Τεντ Κρουζ, ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής που έδωσε μάχη για να περάσει την ιδέα από το Κογκρέσο, έδωσε έναν πιο ιδεολογικό τόνο, δηλώνοντας κατά το λανσάρισμα ότι στόχος της πρωτοβουλίας είναι “να μετατραπεί κάθε παιδί, κάθε Αμερικανός, σε καπιταλιστή”.

Η κίνηση αυτή διαμορφώνει μια “νέα νοοτροπία”, συμφώνησε ο Larry Fink, διευθύνων σύμβουλος της BlackRock – μιας ακόμη από τις κορυφαίες εταιρείες διαχείρισης κεφαλαίων που συμμετέχουν στο σχήμα: “Κάθε νεογέννητο παιδί στην Αμερική αποκτά πλέον άμεσο συμφέρον από το μέλλον της χώρας”.

Πρόκειται για εξαιρετικά κρίσιμα επιχειρήματα. Αν οι ιστορικές επιδόσεις του δείκτη S&P 500 αποτελούν αξιόπιστο οδηγό, ένας νέος που ξεκινά έχοντας στον λογαριασμό του μόνο τα 1.000 δολάρια της κρατικής ενίσχυσης, θα μπορούσε να δει το ποσό αυτό να φτάνει τα 6.000 δολάρια μέχρι τη συμπλήρωση των 18 του χρόνων. Εάν μάλιστα κατατίθεται το μέγιστο επιτρεπόμενο όριο των 5.000 δολαρίων ετησίως (για παράδειγμα από την οικογένεια, τους εργοδότες των γονέων ή άλλες πηγές), ο κουμπαράς αυτός θα μπορούσε να αγγίξει τα 271.000 δολάρια στην ηλικία των 18 ετών, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της αμερικανικής κυβέρνησης.

Παράλληλα, οι λογαριασμοί αυτοί μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στην καλλιέργεια μιας υγιούς κουλτούρας αποταμίευσης και επενδύσεων από νωρίς.

Η ενεργοποίηση των λογαριασμών αμέσως μετά τη γέννηση και η απαγόρευση των αναλήψεων μέχρι την ηλικία των 18 ετών θα αναδείξουν, επίσης, τη δύναμη του ανατοκισμού. Το FLIC, ο φιλανθρωπικός οργανισμός των Financial Times για την οικονομική εκπαίδευση στον οποίο προεδρεύω, έχει ως στόχο να διδάξει τη δύναμη του ανατοκισμού μέσα από το εκπαιδευτικό υλικό που παρέχει στα σχολεία. Είτε είστε επενδυτής είτε δανειολήπτης, η κατανόηση αυτής της έννοιας αποτελεί ίσως την πιο σημαντική δεξιότητα οικονομικού εγγραμματισμού.

Οι ατομικές πηγές μακροπρόθεσμης αποταμίευσης και οι συντάξεις πρόκειται να γίνουν ακόμη πιο κρίσιμες στο μέλλον: η γήρανση του πληθυσμού στις ΗΠΑ και σε μεγάλο μέρος του αναπτυγμένου κόσμου σημαίνει ότι το μοντέλο όπου οι νεότερες, φορολογούμενες γενιές συντηρούν τους ηλικιωμένους θα καθίσταται όλο και λιγότερο βιώσιμο.

Οι επικριτές των “Λογαριασμών Τραμπ” επισημαίνουν ότι πολλές αμερικανικές οικογένειες – πιθανότατα το ίδιο 40% που απέχει πλήρως από το χρηματιστήριο – δεν διαθέτουν καν βασικές αποταμιεύσεις σε μετρητά. Για τα νοικοκυριά αυτά, οι νέοι λογαριασμοί συνεπάγονται μια δυσανάλογη έκθεση στις χρηματιστηριακές διακυμάνσεις. Την ίδια στιγμή, στερούνται ακόμη και στοιχειώδη προνοιακά αγαθά, όπως η ασφάλιση υγείας, γεγονός που καθιστά έναν επενδυτικό λογαριασμό να φαντάζει ως άκαιρη πολυτέλεια.

Η αποτελεσματικότητα του προγράμματος ενδέχεται επίσης να προσκρούσει στους περίπλοκους κανόνες του. Ανάλογη μοίρα είχε και η αντίστοιχη πρωτοβουλία “Child Trust Fund” στο Ηνωμένο Βασίλειο – η οποία προέβλεπε αρχική ενίσχυση τουλάχιστον 250 λιρών για κάθε παιδί γεννημένο μεταξύ Σεπτεμβρίου 2002 και τέλους του 2010 – καθώς τελικά καταργήθηκε, αφήνοντας πάνω από 1 δισ. λίρες σε αδρανείς λογαριασμούς.

Οι “Λογαριασμοί Τραμπ” παρουσιάζουν και άλλες δομικές αδυναμίες, με κυριότερη, επί του παρόντος, την εξαιρετικά περιορισμένη γκάμα επενδυτικών επιλογών και διαχειριστών κεφαλαίου.

Η αποκλειστική εστίαση στην αμερικανική αγορά αποτελεί ίσως το αναμενόμενο αντίβαρο για τις κρατικές επιδοτήσεις και τα φορολογικά προνόμια. Αυτή η μονομερής κατάσταση όμως, ενδέχεται να διογκώσει τον επενδυτικό κίνδυνο περιορίζοντας τη διασπορά του χαρτοφυλακίου, δεδομένου ότι η πορεία του S&P 500 εξαρτιόταν μέχρι πρότινος σχεδόν απόλυτα από τις επιδόσεις των επτά κορυφαίων τεχνολογικών μετοχών (των “Magnificent 7”).

Το κυριότερο σφάλμα, ωστόσο, εντοπίζεται στην πολιτική εργαλειοποίηση μιας τόσο αξιόλογης ιδέας, καθώς το δικαίωμα συμμετοχής περιορίζεται αυστηρά στη διάρκεια της προεδρικής θητείας του Τραμπ. Το μειονέκτημα αυτό μετριάζεται, πάντως, εν μέρει από ιδιωτικές πρωτοβουλίες – με κυριότερη εκείνη των φιλανθρώπων Michael και Susan Dell, οι οποίοι δέσμευσαν 6,25 δισ. δολάρια για να προσφέρουν μια πρόσθετη ενίσχυση 250 δολαρίων σε κάθε παιδί ηλικίας έως 10 ετών.

Σε κάθε περίπτωση, αυτές οι δομικές ατέλειες – μαζί με τη ματαιόδοξη ανάγκη του Τραμπ να βάζει παντού τη σφραγίδα του – δεν ακυρώνουν τον πυρήνα ενός αναμφίβολα ορθού σχεδιασμού. Το πρόγραμμα αναμένεται να τονώσει μια ήδη εύρωστη επενδυτική κουλτούρα στις ΗΠΑ. Παράλληλα, εάν η διεθνής κοινότητα καταφέρει να παραμερίσει την αυξανόμενη αντιπάθειά της για οτιδήποτε σχετίζεται με τον Τραμπ, η πρωτοβουλία αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει πυξίδα για ανάλογα εγχειρήματα σε παγκόσμιο επίπεδο.