Ακίνητα: Με την αγροτική γη κάνει πρεμιέρα το ΜΙΔΑ – “Ante portas” το άνοιγμα του ΟΣΔΕ

Με την καταγραφή των αγροτικών εκτάσεων αναμένεται να ξεκινήσει η λειτουργία του νέου Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), το οποίο φιλοδοξεί να αποτελέσει τη νέα ψηφιακή βάση για την αποτύπωση της ακίνητης περιουσίας και της πραγματικής χρήσης της.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η έναρξη της διαδικασίας θεωρείται πλέον θέμα ωρών ή λίγων ημερών, καθώς άμεσα αναμένεται να ανοίξει και το ΟΣΔΕ, ώστε οι παραγωγοί να ξεκινήσουν την υποβολή των δηλώσεών τους.

Πιο συγκεκριμένα, ο σχεδιασμός προβλέπει ότι το νέο Μητρώο θα συνδεθεί άμεσα με το ΟΣΔΕ και το Κτηματολόγιο, δημιουργώντας ένα ενιαίο σύστημα ελέγχου των εκτάσεων που δηλώνονται για την καταβολή των αγροτικών ενισχύσεων.

Εφόσον η πρώτη φάση εξελιχθεί χωρίς σοβαρά τεχνικά προβλήματα, στόχος είναι οι πληρωμές του Οκτωβρίου να βασιστούν στα στοιχεία που θα έχουν καταχωριστεί στο ΜΙΔΑ, ενισχύοντας την αξιοπιστία των διασταυρώσεων και περιορίζοντας τα φαινόμενα καταχρηστικών δηλώσεων.

Οι πρώτες δοκιμές ανέδειξαν σοβαρές αποκλίσεις

Υπενθυμίζεται ότι πιλοτικοί έλεγχοι που προηγήθηκαν αποκάλυψαν σημαντικές αναντιστοιχίες μεταξύ των στοιχείων του Ε9, του Κτηματολογίου και των πραγματικών δεδομένων των αγροτεμαχίων.

Σε πολλές περιπτώσεις καταγράφηκαν ανοιχτές ιδιοκτησιακές εκκρεμότητες, ενώ ιδιαίτερα προβληματικές εμφανίζονται οι περιοχές όπου δεν έχει ολοκληρωθεί η κτηματογράφηση.

Επιπλέον, σημαντικός αριθμός καλλιεργούμενων εκτάσεων εξακολουθεί να εμφανίζεται ως δημόσια γη, είτε λόγω των δασικών χαρτών είτε εξαιτίας ελλιπών τίτλων ιδιοκτησίας. Ως αποτέλεσμα, οι αυτοματοποιημένοι έλεγχοι μπλοκάρουν πολλές δηλώσεις, παρότι οι συγκεκριμένες εκτάσεις καλλιεργούνται επί δεκαετίες από ιδιώτες παραγωγούς.

Μεταβατική περίοδος οκτώ μηνών για τις διορθώσεις

Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, το οικονομικό επιτελείο και η ΑΑΔΕ προσανατολίζονται στην εφαρμογή μεταβατικής περιόδου περίπου οκτώ μηνών, κατά την οποία οι ιδιοκτήτες θα μπορούν να διορθώσουν λάθη και αποκλίσεις πριν τεθούν σε πλήρη εφαρμογή οι ηλεκτρονικές διασταυρώσεις και οι προβλεπόμενες κυρώσεις.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι φορολογούμενοι θα έχουν τη δυνατότητα να ελέγξουν την εικόνα των ακινήτων τους, να επικαιροποιήσουν το Ε9 και, όπου απαιτείται, να προχωρήσουν σε διορθώσεις στο Κτηματολόγιο, στους τίτλους ιδιοκτησίας ή στην Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου.

Παράλληλα, η μεταβατική λειτουργία θα επιτρέψει στην ΑΑΔΕ να δοκιμάσει στην πράξη τη διαλειτουργικότητα όλων των ψηφιακών συστημάτων, να εντοπίσει τεχνικές αδυναμίες και να προχωρήσει στις αναγκαίες παρεμβάσεις πριν το ΜΙΔΑ αποτελέσει το βασικό εργαλείο για φορολογικούς ελέγχους, επιδόματα και στεγαστικές πολιτικές.

Ευκαιρία για τακτοποίηση χωρίς αναδρομικές επιβαρύνσεις

Αξίζει να σημειωθεί ότι ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της μεταβατικής φάσης αφορά τη δυνατότητα διόρθωσης της πραγματικής επιφάνειας των ακινήτων χωρίς αναδρομικές φορολογικές επιβαρύνσεις.

Εφόσον διαπιστωθεί ότι ένα ακίνητο διαθέτει περισσότερα τετραγωνικά από όσα είχαν δηλωθεί, ο πρόσθετος ΕΝΦΙΑ θα υπολογιστεί μόνο από το 2027 και μετά, χωρίς αναδρομικούς φόρους ή πρόστιμα για τα προηγούμενα έτη.

Αντίστοιχα, όπου η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου αποδεικνύει μικρότερη επιφάνεια, ο μελλοντικός υπολογισμός του φόρου θα προσαρμοστεί στα πραγματικά δεδομένα.

Αναβολή στις κυρώσεις – Παραμένουν υψηλά τα πρόστιμα

Η μεταβατική περίοδος αναμένεται να δώσει και τον απαιτούμενο χρόνο για τη δήλωση μισθώσεων και δωρεάν παραχωρήσεων χωρίς άμεσες κυρώσεις.

Παρότι η ισχύουσα πρόβλεψη τοποθετεί την έναρξη των προστίμων για εκπρόθεσμες δηλώσεις από την 1η Νοεμβρίου 2026, το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει τη μετάθεση της ημερομηνίας με απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ.

Ωστόσο, όσοι δεν συμμορφωθούν με τις νέες υποχρεώσεις θα βρεθούν αντιμέτωποι με ιδιαίτερα αυστηρές κυρώσεις. Τα πρόστιμα ξεκινούν από 500 ευρώ για εκπρόθεσμη δήλωση μίσθωσης και μπορούν να φτάσουν τα 1.000 ευρώ όταν ανακριβείς δηλώσεις οδηγήσουν σε παράνομη είσπραξη ενισχύσεων.

Για τους αγρότες, όμως, η μεγαλύτερη συνέπεια δεν είναι το διοικητικό πρόστιμο, αλλά ο κίνδυνος απώλειας των ενισχύσεων του ΟΣΔΕ, καθώς οποιαδήποτε ασυμφωνία ή καθυστέρηση στη δήλωση των αγροτεμαχίων μπορεί να οδηγήσει σε μπλοκάρισμα των πληρωμών.

Νέα δεδομένα για τους παραγωγούς

Η πλήρης λειτουργία του ΜΙΔΑ σηματοδοτεί το τέλος των άτυπων προφορικών συμφωνιών και των πρόχειρων ιδιωτικών εγγράφων που χρησιμοποιούνταν μέχρι σήμερα για μισθώσεις και δωρεάν παραχωρήσεις αγροτικής γης.

Στο εξής, όλες οι σχετικές συμφωνίες θα πρέπει να δηλώνονται ψηφιακά, με πλήρη καταγραφή της πραγματικής χρήσης κάθε έκτασης.

Την ίδια στιγμή, οι παραγωγοί καλούνται να διαχειριστούν αυξημένο διοικητικό βάρος, καθώς σε πολλές περιπτώσεις θα απαιτηθούν διορθώσεις στο Ε9, στο Κτηματολόγιο και στους τίτλους ιδιοκτησίας, με το αντίστοιχο κόστος για μηχανικούς, τοπογράφους και λογιστές.

Τι αλλάζει με το νέο Μητρώο

Μετά την ολοκλήρωση της πιλοτικής εφαρμογής, το ΜΙΔΑ θα αποτελέσει για πρώτη φορά μία ενιαία βάση δεδομένων στην οποία θα συγκεντρώνονται όλα τα στοιχεία σχετικά με την ιδιοκτησία και τη χρήση των ακινήτων.

Το νέο σύστημα θα χρησιμοποιείται ως βασική πηγή για την πιστοποίηση της κύριας κατοικίας, αρχικά στις απαλλαγές ΕΝΦΙΑ για μικρούς οικισμούς, ενώ η ενοποίηση των πληροφοριών θα επιτρέψει στο υπουργείο Οικονομικών να σχεδιάζει αποτελεσματικότερα τη στεγαστική πολιτική και στην ΑΑΔΕ να πραγματοποιεί πιο στοχευμένους ελέγχους.

Παράλληλα, οι μεταβολές στην ιδιοκτησιακή κατάσταση θα ενημερώνονται αυτόματα, περιορίζοντας τις χειροκίνητες διορθώσεις και δημιουργώντας ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον που θα συνδέει το Ε9, το Κτηματολόγιο, το ΟΣΔΕ και τα υπόλοιπα πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου.