Ο Άντονι Φάουτσι δεν απάντησε σε ερωτήσεις στη Γερουσία για την προέλευση του Covid

Ο πρώην επικεφαλής των υγειονομικών αρχών των ΗΠΑ, Άντονι Φάουτσι, αρνήθηκε να απαντήσει σε ερωτήσεις κατά τη διάρκεια ακρόασης στη Γερουσία σχετικά με την προέλευση της πανδημίας Covid-19, δηλώνοντας πως φοβόταν ότι οι Ρεπουμπλικανοί βουλευτές θα εκμεταλλεύονταν την κατάθεσή του για να τον διώξουν ποινικά για ψευδορκία.

Για τον λόγο αυτό επικαλέστηκε την Πέμπτη Τροπολογία του αμερικανικού Συντάγματος, σύμφωνα με την οποία κανένας πολίτης δεν μπορεί “να εξαναγκαστεί να καταθέσει ως μάρτυρας εναντίον του εαυτού του σε ποινική υπόθεση”.

Λίγες ημέρες πριν από την ακρόαση, ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Ραντ Πολ έδωσε στη δημοσιότητα περισσότερες από 1.000 σελίδες από προσωπικές σημειώσεις και γραπτά του Φάουτσι την εποχή της πανδημίας, στις οποίες ο ίδιος προβληματιζόταν για τη δημοσιότητα που είχε λάβει αλλά και για την προέλευση του ιού.

Ο Φάουτσι τόνισε ότι ο Πολ διατρέφει προσωπικό μένος απέναντί του, ενώ υπενθύμισε πως έχει ήδη καταθέσει ενόρκως για τον Covid σε αρκετές προηγούμενες ακροάσεις του Κογκρέσου.

“Παρότι με λυπεί βαθύτατα —καθώς τρέφω απόλυτο σεβασμό προς τη νομοθετική εξουσία— κατόπιν συμβουλής των δικηγόρων μου, θα ασκήσω το συνταγματικό μου δικαίωμα βάσει της Πέμπτης Τροπολογίας και δεν θα απαντήσω στις ερωτήσεις σας”, δήλωσε ο Φάουτσι, όπως γράφει το BBC.

Σημειώνεται ότι η επίκληση της Πέμπτης Τροπολογίας δεν συνιστά παραδοχή ενοχής, αλλά αποτελεί νομικό μηχανισμό προστασίας του πολίτη απέναντι σε πιέσεις, λάθη ή άδικη μετακύλιση του βάρους της απόδειξης.

Ο Φάουτσι εξήγησε ότι η “προφανής εμμονή” του Πολ να παραπεμφθεί στη δικαιοσύνη ήταν ο λόγος που τον οδήγησε στην απόφαση να μην απαντήσει αυτή τη φορά.

«Το μοναδικό συμπέρασμα στο οποίο μπορώ να καταλήξω είναι ότι με κάλεσε σε αυτή την επιτροπή μόνο και μόνο για να με κάνει να πω κάτι —το οτιδήποτε— που θα επιβεβαίωνε τις δημόσιες δεσμεύσεις που κάνει κατά καιρούς, ότι δηλαδή θα καταλήξω “πίσω από της φυλακής τα σίδερα”», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παρά την άρνηση του Φάουτσι, ο Πολ συνέχισε την ανάκριση. Η ατμόσφαιρα στην αίθουσα οξύνθηκε αρκετές φορές, ειδικά όταν ένας από τους δικηγόρους του Φάουτσι, που καθόταν δίπλα του, προσπάθησε επανειλημμένα να παρεμβληθεί. Τότε ο Πολ ζήτησε από την ασφάλεια να τον απομακρύνει από την αίθουσα.

Στην εισαγωγική του τοποθέτηση, ο Πολ ισχυρίστηκε ότι τα όσα έγραφε ο Φάουτσι στο ημερολόγιό του έρχονται σε πλήρη αντίθεση με όσα έλεγε δημόσια στους Αμερικανούς πολίτες.

Ο γερουσιαστής άφησε να εννοηθεί ότι ενώ ο Φάουτσι υποστήριζε δημόσια την θεωρία της φυσικής προέλευσης του Covid, κατ’ ιδίαν πίστευε ότι ο ιός ξέφυγε από κάποιο εργαστήριο.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανέφερε το 2025 ότι η θεωρία της φυσικής προέλευσης —δηλαδή η μετάδοση του ιού από τα ζώα στον άνθρωπο— παραμένει η επικρατέστερη βάσει των διαθέσιμων επιστημονικών στοιχείων, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι χωρίς επιπλέον πληροφορίες, το ζήτημα παραμένει τυπικά «ανοιχτό».

Οι σημειώσεις στο ημερολόγιο του Φάουτσι δείχνουν ότι στο ξεκίνημα της πανδημίας ήταν ανοιχτός και στα δύο ενδεχόμενα —τόσο στη φυσική προέλευση όσο και στη διαρροή από εργαστήριο— προτού καταλήξει να πεισθεί περισσότερο για το πρώτο.

Για παράδειγμα, σε μια καταχώρηση τον Φεβρουάριο του 2020, όπου περιγράφει μια τηλεδιάσκεψη μεταξύ επιστημόνων, ο Φάουτσι σημειώνει ότι δεν υπήρχε “απόλυτη ταύτιση απόψεων” ανάμεσα στους γιατρούς για την προέλευση του ιού.

Αργότερα, ο τότε επικεφαλής του NIAID σημειώνει πως είναι “σχεδόν βέβαιος ότι ο ιός εξελίχθηκε φυσικά περνώντας από κάποιο είδος ζώου στον άνθρωπο, παρόλο που… διατηρώ ανοιχτό μυαλό για το ενδεχόμενο διαρροής από εργαστήριο”.

“Το ότι δύο ενδεχόμενα είναι πιθανά, δεν σημαίνει ότι συγκεντρώνουν και τις ίδιες πιθανότητες”, συμπλήρωνε ο Φάουτσι.

Η στάση του Φάουτσι να μην καταθέσει προκάλεσε την οργή των Ρεπουμπλικανών στη συνεδρίαση της Τετάρτης. Ο γερουσιαστής Τζος Χόλεϊ τον κατηγόρησε ευθέως για “περιφρόνηση προς το Κογκρέσο”.

Αντίθετα, αρκετοί Δημοκρατικοί έσπευσαν να τον υπερασπιστούν. Η γερουσιαστής Μάγκι Χασάν έκανε λόγο για μια διαδικασία που “στήθηκε απλώς για να παγιδεύσει” τον Φάουτσι. Οι Δημοκρατικοί παράλληλα εξέφρασαν την έντονη ανησυχία τους για την αύξηση των κρουσμάτων ιλαράς και κυκλοσπορίασης (μιας παρασιτικής λοίμωξης που προκαλεί έντονη διάρροια) υπό τη διοίκηση του νυν Υπουργού Υγείας των ΗΠΑ, Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ.

Ο Κένεντι, γνωστός επικριτής του Φάουτσι, δήλωσε το Σαββατοκύριακο στο Fox News ότι οι αρχές χρειάστηκαν οκτώ ολόκληρους μήνες για να «ανασύρουν» το ημερολόγιο του Φάουτσι μέσα από 11 διαφορετικούς κυβερνητικούς διακομιστές.

Ως επικεφαλής του NIAID μέχρι τη συνταξιοδότησή του το 2022, ο Φάουτσι δέχτηκε απειλές για τη ζωή του κατά τη διάρκεια αλλά και μετά την πανδημία, ενώ βρέθηκε στο στόχαστρο σκληρής κριτικής από τους Ρεπουμπλικανούς για την επιβολή της μάσκας και τα υπόλοιπα περιοριστικά μέτρα.

Ο Φάουτσι είχε αναδειχθεί στο κεντρικό πρόσωπο της αμερικανικής απόκρισης στην υγειονομική κρίση μέσα από τις καθημερινές ενημερώσεις των πολιτών, σε μια περίοδο που η επιστημονική κοινότητα πάλευε να αποκωδικοποιήσει τον νέο ιό όσο πιο γρήγορα γινόταν.

Οι διαφωνίες του με τον Ντόναλντ Τραμπ για τη διαχείριση της πανδημίας ήταν συχνές, ειδικά όταν ο πρώην πρόεδρος πρότεινε αμφιλεγόμενες και ανεπιβεβαίωτες θεραπείες.

Λίγο πριν αποχωρήσει από την προεδρία, ο Τζο Μπάιντεν απένειμε προληπτικά χάρη στον Φάουτσι, ο οποίος είχε παραμείνει στη θέση του ως σύμβουλος υγείας της κυβέρνησής του.