Πέθανε η θρυλική Ντόλι Πάρτον σε ηλικία 80 ετών

Πέθανε σε ηλικία 80 ετών η Ντόλι Πάρτον, η θρυλική τραγουδίστρια της κάντρι που έχει ερμηνεύσει μερικές από τις μεγαλύτερες επιτυχίες, όπως τα “Jolene” και “Islands in the Stream”.

Ο θάνατός της έγινε γνωστός από τον ανιψιό της, Μπράιαν Σίβερ, μέσω Instagram. “Φανταζόμουν πόσο βαριά θα ήταν αυτή η στιγμή, αλλά μόνο τώρα το συνειδητοποιώ πραγματικά”, δήλωσε. “Είναι μεγάλη μου τιμή — μια τιμή που συνοδεύεται από απέραντη υπερηφάνεια αλλά και βαθιά θλίψη“.

Το ταλέντο της ήταν τέτοιο που κατάφερε να γράψει μέσα σε μία μόνο μέρα δύο από τα πιο εμβληματικά τραγούδια του 20ού αιώνα: το Jolene και το I Will Always Love You.

Στην πλούσια καρεία της με τα εκατοντάδες τραγούδια, κατέγραψε ρεκόρ κατακτώντας 25 φορές την κορυφή των country singles στις ΗΠΑ, ενώ 47 άλμπουμ της βρέθηκαν στο Top 10 του είδους.

Παράλληλα, κατέκτησε και το ποπ κοινό με την τεράστια επιτυχία “9 to 5”, που ανέβηκε στο Νο 1 το 1980.

Συνδύασε με μοναδική ισορροπία τη μουσική με μια αναγνωρισμένη πορεία στην υποκριτική —αποσπώντας δύο υποψηφιότητες για Χρυσή Σφαίρα— ενώ μέσω της φιλανθρωπικής της πρωτοβουλίας Imagination Library προσέφερε πάνω από 150 εκατομμύρια βιβλία σε παιδιά.

Όλα αυτά συνοδεύονταν από απαράμιλλο στυλ και εντυπωσιακά χτενίσματα. Άλλωστε, η θρυλική της ατάκα για την εικόνα της —”κοστίζει πολλά λεφτά το να φαίνεσαι τόσο φθηνή”— παραμένει το πιο χαρακτηριστικό δείγμα του αυτοσαρκασμού και του σπινθηροβόλου πνεύματός της.

Η Πάρτον γεννήθηκε μέσα στη φτώχεια, σε ένα ξύλινο σπίτι στο Τενεσί. Ήταν το τέταρτο παιδί μιας οικογένειας που έφτασε τα 12 παιδιά μέχρι η μητέρα της να γίνει 35 ετών, ενώ ο πατέρας της ήταν αγρότης και οικοδόμος.

Όπως γράφει ο Guardian, ένα από τα πιο αγαπημένα της τραγούδια, το Coat of Many Colors, εξιστορούσε πώς η μητέρα της της έραβε ρούχα από κουρέλια.

Η πρώτη κιθάρα της Πάρτον ήταν μια αυτοσχέδια κατασκευή από μαντολίνο με χορδές μπάσου, μέχρι που στα οκτώ της χρόνια ο θείος της τής χάρισε το πρώτο της κανονικό όργανο. Ξεκινώντας από τη χορωδία της εκκλησίας, έφτασε να εμφανίζεται στην τοπική τηλεόραση στα 10της και να ηχογραφεί τον πρώτο της δίσκο στα 13. Την ίδια χρονιά ανέβηκε στη σκηνή του Grand Ole Opry —του εμβληματικού ναού της country μουσικής στο Νάσβιλ— όπου την προλόγισε ο Τζόνι Κας. «Πάντα πίστευα ότι τα πράγματα θα πήγαιναν καλά και το ονειρευόμουν πριν καν πάω στο γυμνάσιο», δήλωσε αργότερα. «Ήθελα πάντα να γίνω σταρ. Μου φαινόταν απολύτως φυσικό».

Από το Νάσβιλ στην κορυφή της κάντρι

Μετά την αποφοίτησή της από το λύκειο το 1964, μετακόμισε στο Νάσβιλ και ξεκίνησε την καριέρα της ως στιχουργός και όχι ως ερμηνεύτρια. Την επόμενη χρονιά υπέγραψε συμβόλαιο ως καλλιτέχνιδα και αρχικά προωθήθηκε ως τραγουδίστρια της ποπ, χωρίς όμως επιτυχία. Όταν της δόθηκε η δυνατότητα να στραφεί στην κάντρι μουσική, σημείωσε δύο διαδοχικές επιτυχίες και κυκλοφόρησε το πρώτο της άλμπουμ, Hello, I’m Dolly. Το 1966 παντρεύτηκε τον Carl Dean – ο γάμος τους κράτησε μέχρι τον θάνατό της, ενώ το ζευγάρι ανανέωσε τους όρκους του το 2016, με αφορμή τη συμπλήρωση 50 χρόνων γάμου.

Από το 1967, η συνεργασία της ως ντουέτο με τον τραγουδιστή της κάντρι και τηλεοπτικό παρουσιαστή Porter Wagoner συνέβαλε στην περαιτέρω άνοδο της δημοτικότητάς της. Το 1971 κατέκτησε για πρώτη φορά την κορυφή του country chart με το τραγούδι Joshua.

Το Jolene, η αξέχαστη, ωμή και γεμάτη απόγνωση έκκλησή της προς μια αντίζηλο στον έρωτα, κυκλοφόρησε το 1973 και αποτέλεσε την πρώτη επιτυχία της στο Ηνωμένο Βασίλειο, φτάνοντας έως το Νο 7. Το I Will Always Love You, που έγραψε για τον Wagoner ως αποχαιρετισμό μετά το τέλος της καλλιτεχνικής τους συνεργασίας, έφτασε στο Νο 1 της κάντρι μουσικής το 1974 και ξανά το 1982, μέσω μιας επανεκτέλεσης. Αργότερα εξελίχθηκε σε τεράστια ποπ επιτυχία, όταν η Whitney Houston το επανέφερε για το soundtrack της ταινίας The Bodyguard το 1992. Παραμένει μέχρι σήμερα το εμπορικότερο single όλων των εποχών από γυναίκα καλλιτέχνιδα, με εκτιμώμενες πωλήσεις 20 εκατομμυρίων αντιτύπων.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1970, η Parton διεύρυνε τον μουσικό της ήχο, υιοθετώντας ποπ-ροκ ενορχηστρώσεις σε τραγούδια όπως το Light of a Clear Blue Morning του 1977. Το άλμπουμ που το συνόδευε, New Harvest … First Gathering, ήταν η πρώτη της συμμετοχή στο ποπ album chart. Αργότερα την ίδια χρονιά, το επόμενο άλμπουμ της, Here You Come Again, έφτασε στο Top 20 και ήταν το πρώτο LP της που πούλησε πάνω από ένα εκατομμύριο αντίτυπα. Σημαντικό ρόλο σε αυτό έπαιξε και το ομώνυμο τραγούδι, το οποίο χάρισε στην Parton το πρώτο από τα συνολικά 10 βραβεία Grammy της.

Το 1980 αποτέλεσε μία από τις κορυφαίες χρονιές της καριέρας της, με τρία διαδοχικά Νο 1 στην κάντρι μουσική, μεταξύ των οποίων και το 9 to 5. Το τραγούδι προερχόταν από την ομώνυμη ταινία, στην οποία η Parton πρωταγωνίστησε μαζί με τις Jane Fonda και Lily Tomlin, ενώ της χάρισε υποψηφιότητα για Όσκαρ Καλύτερου Πρωτότυπου Τραγουδιού. Αργότερα, το 2008, η Parton έγραψε τραγούδια για τη θεατρική μιούζικαλ εκδοχή του 9 to 5.

Από τη μουσική στον κινηματογράφο και την επιχειρηματικότητα

Μια ακόμη κλασική επιτυχία ήρθε το 1983 με το Islands in the Stream, το ντουέτο της με τον Kenny Rogers, το οποίο έφτασε στην κορυφή των αμερικανικών ποπ charts. Ένα χριστουγεννιάτικο άλμπουμ που κυκλοφόρησε μαζί με τον Rogers το 1984 έγινε δύο φορές πλατινένιο. Στη δεκαετία του 1980 ακολούθησαν και σημαντικοί κινηματογραφικοί ρόλοι, απέναντι στον Burt Reynolds στην ταινία The Best Little Whorehouse in Texas, στον Sylvester Stallone στο Rhinestone, αλλά και σε ένα γυναικείο καστ αστέρων στην ταινία Steel Magnolias.

Ένα από τα σημαντικότερα άλμπουμ της Parton κυκλοφόρησε το 1987. Πρόκειται για το Trio, μια εξαιρετικά αρμονική συνεργασία με τις Emmylou Harris και Linda Ronstadt, η οποία χάρισε στην Parton τη μοναδική υποψηφιότητά της για Grammy στην κατηγορία του Άλμπουμ της Χρονιάς. Μια ακόμη ηχογράφηση από ένα all-star γυναικείο τρίο ήρθε το 1993, όταν συνεργάστηκε με τις Tammy Wynette και Loretta Lynn για το άλμπουμ Honky-Tonk Angels. Το 1999 επανενώθηκε με τις Harris και Ronstadt για το Trio II, το οποίο περιείχε μια βραβευμένη με Grammy διασκευή του After the Gold Rush του Neil Young.

Με την αλλαγή του αιώνα, η Parton κυκλοφόρησε μια τριλογία καταξιωμένων bluegrass άλμπουμ, ενώ στη συνέχεια κυκλοφόρησε ακόμη εννέα LP, με πιο πρόσφατο το Rockstar του 2023. Παράλληλα, συνεργάστηκε με μια νεότερη γενιά καλλιτεχνών, εμφανιζόμενη τόσο με αστέρες της κάντρι, όπως ο Brad Paisley, όσο και με ποπ τραγουδιστές, όπως η Kesha, αλλά και με τη βαφτιστήρα της, Miley Cyrus. Οι κινηματογραφικές εμφανίσεις της μειώθηκαν, όμως έδωσε τη φωνή της στην ταινία κινουμένων σχεδίων Gnomeo and Juliet το 2011 και έναν χρόνο αργότερα συμμετείχε μαζί με την Queen Latifah και άλλους στην ταινία μιούζικαλ Joyful Noise.

Παράλληλα με τη μουσική και την υποκριτική, η Parton υπήρξε ιδιαίτερα επιτυχημένη επιχειρηματίας και φιλάνθρωπος. Μαζί με τον πρώην μάνατζέρ της, Sandy Gallin, ίδρυσε την εταιρεία παραγωγής κινηματογραφικών και τηλεοπτικών προγραμμάτων Sandollar, η οποία στη συνέχεια παρήγαγε επιτυχίες όπως το Buffy the Vampire Slayer και τη σειρά ταινιών Father of the Bride.

Το 1986 απέκτησε μερίδιο στο θεματικό πάρκο Silver Dollar City στο Τενεσί και το μετονόμασε σε Dollywood, διπλασιάζοντας την έκτασή του μέσα στις επόμενες δύο δεκαετίες. Έκτοτε δημιουργήθηκαν επίσης ένα σπα με το brand Dollywood, συγκροτήματα με ξύλινες κατοικίες, ένας συνδυασμός θεάτρου και εστιατορίου, καθώς και υδάτινο πάρκο.

Το Dollywood Foundation, το οποίο χρηματοδοτείται από αυτές τις επιχειρηματικές και καλλιτεχνικές δραστηριότητες, ιδρύθηκε το 1988. Αρχικά παρείχε υποτροφίες για το κολέγιο και λειτουργούσε πρόγραμμα που βοηθούσε παιδιά στην ιδιαίτερη πατρίδα της, την κομητεία Sevier του Τενεσί, να ολοκληρώσουν το λύκειο.

Το 1995 η Parton ξεκίνησε το πρόγραμμα Imagination Library, μέσω του οποίου κάθε παιδί στην κομητεία λάμβανε κάθε μήνα ένα βιβλίο κατάλληλο για την ηλικία του, μέχρι να συμπληρώσει τα πέντε χρόνια. «Ο πατέρας μου δεν μπορούσε να διαβάσει και να γράψει, και είδα πόσο περιοριστικό μπορούσε να είναι αυτό», είχε εξηγήσει.

Το πρόγραμμα επεκτάθηκε σε ολόκληρες τις ΗΠΑ το 2000 και διεθνώς το 2006. Σήμερα, σχεδόν 25 εκατομμύρια βιβλία διανέμονται κάθε χρόνο στις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Αυστραλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία.

Το 2022, ο Jeff Bezos δώρισε 100 εκατομμύρια δολάρια στο ίδρυμα. Την ίδια χρονιά, η Parton εξήγησε ότι, πέρα από τη βελτίωση του γραμματισμού των παιδιών, «είναι το γεγονός ότι τα αναγνωρίζουν. Παίρνουν αυτό το μικρό βιβλίο με το μικρό τους όνομα πάνω του στο ταχυδρομείο και αισθάνονται ξεχωριστά. Αρχίζουν να είναι περήφανα για τον εαυτό τους και ξέρουν ότι κάποιος εκεί έξω τα σκέφτεται».

Η Parton δημιούργησε επίσης το 2003 ένα αποθεματικό για την προστασία του φαλακρού αετού, συνέβαλε με 500.000 δολάρια στην κατασκευή νοσοκομείου στην κομητεία Sevier το 2006, συντόνισε τις προσπάθειες ανακούφισης για τους ανθρώπους που επλήγησαν από τις πυρκαγιές στα Smoky Mountains το 2016 και συνέβαλε σε φιλανθρωπικό άλμπουμ για τον HIV/AIDS.

Στήριξε το κίνημα Black Lives Matter και τα δικαιώματα των τρανς ατόμων, ενώ αντιτάχθηκε σε νόμο της Βόρειας Καρολίνας που περιόριζε την πρόσβαση των τρανς ανθρώπων στις τουαλέτες. Η Parton είχε επίσης προταθεί για Όσκαρ για το τραγούδι της Travelin’ Thru, που γράφτηκε για το τρανς δράμα Transamerica.

Έκανε επίσης αρκετές δωρεές στο Vanderbilt University Medical Center στο Νάσβιλ του Τενεσί, όπου νοσηλευόταν η ανιψιά της για λευχαιμία. Η πιο γνωστή από αυτές έγινε το 2020, όταν δώρισε 1 εκατομμύριο δολάρια για την έρευνα κατά της Covid-19, συμβάλλοντας στη χρηματοδότηση της έρευνας που οδήγησε τελικά στο εμβόλιο της Moderna.

Τον Μάιο του 2026, η Parton ακύρωσε την παραμονή της στο Λας Βέγκας λόγω προβλημάτων υγείας. Παράλληλα, ένα μιούζικαλ για τη ζωή και την καριέρα της αναμένεται να κάνει πρεμιέρα στο Broadway αργότερα μέσα στη χρονιά, μετά την παρουσίασή του στο Νάσβιλ.