Ντόλι Πάρτον: “Jolene” μην πάρεις τον άντρα μου – Και 5 διάσημες διασκευές

Για πολλούς Αμερικανούς, η Ντόλι Πάρτον υπήρξε κάτι πολύ περισσότερο από μια σπουδαία country τραγουδίστρια. Ενσάρκωσε μια εκδοχή της Αμερικής που σήμερα μοιάζει σχεδόν δυσεύρετη: καλοσύνη, συμπόνια, φιλοδοξία χωρίς κυνισμό, ταλέντο χωρίς έπαρση. Τα τραγούδια της κουβαλούσαν ελπίδα και κατάφερναν να ενώσουν ανθρώπους που μπορεί να μην είχαν τίποτε άλλο κοινό – είτε ερμήνευε country και bluegrass είτε περνούσε με την ίδια φυσικότητα στην pop.

Πίσω από τα στρας, το χιούμορ και τη χαρακτηριστική αυτοειρωνεία της υπήρχε και μια βαθιά ενσυναίσθηση. Η Πάρτον μιλούσε για τη φτώχεια επειδή την είχε γνωρίσει. Μιλούσε για τις γυναίκες που ασφυκτιούσαν μέσα σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο, για τις εργαζόμενες γυναίκες που πάλευαν να σταθούν στα πόδια τους. Και μετέτρεψε αυτή την ευαισθησία σε πράξη: έχοντας μεγαλώσει με έναν πατέρα που δεν ήξερε να διαβάζει και να γράφει, δημιούργησε την Imagination Library, μέσω της οποίας έχουν διανεμηθεί περισσότερα από 200 εκατομμύρια βιβλία σε παιδιά σε όλο τον κόσμο.

Το «Jolene» ξεπέρασε γρήγορα τα όρια μιας μεγάλης κάντρι επιτυχίας. Πίσω από την ιστορία μιας γυναίκας που παρακαλεί μια εκθαμβωτική «αντίζηλο» να μην της πάρει τον άντρα κρύβεται όλο το παράδοξο της Dolly Parton: δύναμη και ευαλωτότητα μαζί, χιούμορ και φόβος, αυτοπεποίθηση και ανασφάλεια.

Jolene – Grammy και διασκευές

Το «Jolene» κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 1974. Το 2004 κατέλαβε τη θέση Νο 63 στην αναθεωρημένη εκδοχή της λίστας του περιοδικού Rolling Stone με τα «500 Καλύτερα Τραγούδια Όλων των Εποχών».

Το τραγούδι ήταν δύο φορές υποψήφιο για Grammy στην κατηγορία Best Female Country Vocal Performance, το 1975 και ξανά το 1976 για τη ζωντανή ηχογράφησή του.

Το βραβείο Grammy ήρθε πολύ αργότερα, το 2017, όταν η διασκευή των Pentatonix με την Πάρτον κέρδισε το βραβείο Best Country Duo/Group Performance.

Το τραγούδι έχει διασκευαστεί στα αγγλικά και στα ισπανικά από πολλούς καλλιτέχνες, μεταξύ των οποίων οι Olivia Newton-John, The White Stripes, Miley Cyrus και Måneskin.

Το 2024, η Beyoncé διασκεύασε το τραγούδι κάνοντας σημαντικές αλλαγές τόσο στους στίχους όσο και στην παραγωγή· η εκδοχή της έφτασε στο Top 20 του αμερικανικού Billboard Hot 100 και του βρετανικού Official Singles Chart.

Πώς γράφτηκε

Σε εμφάνισή της το 1988, η Πάρτον είπε στο κοινό ότι το «Jolene» βασιζόταν σε πραγματική ιστορία και ότι γι’ αυτόν τον λόγο δεν της άρεσε να το τραγουδά πολύ συχνά.

Όπως έχει αφηγηθεί, μια υπάλληλος τράπεζας φλέρταρε τον σύζυγό της, Carl Dean, στο υποκατάστημα που εκείνος επισκεπτόταν, όταν οι δυο τους ήταν ακόμη νιόπαντροι. Το περίφημο όνομα όμως δεν προέκυψε από εκείνη την αντίζηλο. Σε συνέντευξή της είχε πει ότι μια κοκκινομάλλα νεαρή θαυμάστρια με πράσινα μάτια την είχε επισκεφθεί στο καμαρίνι για να της ζητήσει αυτόγραφο.

Η θαυμάστρια αυτή ενδέχεται να ήταν η Juline Whelan, το μικρό όνομα της οποίας έχει συχνά συγχέεται με το Jolene. Η Πάρτον μουρμούριζε «Jolene, Jolene, Jolene, Jolene» για να θυμάται το όνομα – κι έτσι γεννήθηκε το ρεφρέν.

Σε συνέντευξή της στο The Bobby Bones Show το 2018, η Πάρτον ανέφερε ότι έγραψε το «Jolene» την ίδια ημέρα που έγραψε και το «I Will Always Love You». Αν και σε μεταγενέστερη συνέντευξή της είχε πει: «Δεν ξέρω πραγματικά αν γράφτηκαν το ίδιο βράδυ».

Το τραγούδι αφηγείται τη στιγμή κατά την οποία έρχεται αντιμέτωπη με τη Jolene, μια εντυπωσιακά όμορφη κοκκινομάλλα. Η τραγουδίστρια φοβάται ότι θα της κλέψει τον αγαπημένο ή τον σύζυγό της. Σε όλη τη διάρκεια του τραγουδιού, η αφηγήτρια παρακαλεί τη Jolene: «Σε παρακαλώ, μην τον πάρεις μόνο και μόνο επειδή μπορείς». Το τραγούδι δεν ξεκαθαρίζει αν η Jolene έχει πράγματι την πρόθεση να της πάρει τον σύντροφο.

Το τραγούδι έγινε το δεύτερο προσωπικό Νο 1 single της Parton στα country charts μετά την κυκλοφορία του ως single τον Ιανουάριο του 1974, πριν δηλαδή από την κυκλοφορία του άλμπουμ. Μέχρι τον Ιανουάριο του 2017 είχε πουλήσει 255.300 ψηφιακά αντίτυπα στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Η απήχηση του «Jolene» φάνηκε με έναν απρόσμενο τρόπο

Το 2020, σε οδηγό με βασικές συμβουλές για το lockdown στη Νέα Ζηλανδία, το ρεφρέν του τραγουδιού χρησιμοποιήθηκε ως… χρονόμετρο: το σωστό πλύσιμο των χεριών διαρκούσε περίπου όσο δύο «Happy Birthday» ή ένα ρεφρέν του «Jolene».

Την ίδια χρονιά, η Πάρτον δώρισε 1 εκατομμύριο δολάρια στο Vanderbilt University Medical Center για την έρευνα κατά της COVID-19.

Ενδιαφέρουσες ερμηνείες-διασκευές

Σύμφωνα με την ίδια, το «Jolene» είναι το τραγούδι της που έχει διασκευαστεί περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο. Το τραγούδησε το 2022, κατά την τελετή ένταξής της στο Rock and Roll Hall of Fame. Άκουσε μερικές από τις πιο ενδιαφέρουσες διασκευές.