Ήρθε η ώρα να ξεχάσουμε τον παγκόσμιο χάρτη που ξέρουμε
Διαβάζεται σε 3'
Ο παγκόσμιος χάρτης όπως τον γνωρίζουμε εδώ και αιώνες μπορεί να αλλάξει, καθώς ο ΟΗΕ καλείται να εξετάσει πρόταση για την αντικατάσταση του Μερκάτορ με έναν νέο χάρτη που αποτυπώνει το πραγματικό μέγεθος της Αφρικής.
- 04 Σεπτεμβρίου 2026 09:02
Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ καλείται να ψηφίσει πρόταση για την επίσημη σταδιακή κατάργηση του παραδοσιακού χάρτη Μερκάτορ, με στόχο την υιοθέτηση ενός νέου χάρτη που αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια το πραγματικό μέγεθος της Αφρικής.
Η πρόταση κατατέθηκε από το Τόγκο και υποστηρίζεται από τα 54 κράτη-μέλη της Αφρικανικής Ένωσης, σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών της χώρας, Ρομπέρ Ντουσέ.
«Δεν πρόκειται για πολιτική συζήτηση, αλλά για επιστημονική συζήτηση, γιατί υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία και όλοι πρέπει να αποδεχτούμε την πραγματικότητα», δήλωσε.
Παρότι οι αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ δεν είναι δεσμευτικές, μια πιθανή έγκριση της πρότασης θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγές στα σχολικά προγράμματα, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται οι χάρτες στην τεχνολογία και τη δημόσια διοίκηση, λόγω της ευρείας χρήσης της προβολής Μερκάτορ.
Γιατί αμφισβητείται ο χάρτης Μερκάτορ
Ο χάρτης δημιουργήθηκε το 1569 από τον Φλαμανδό χαρτογράφο Γεράρδο Μερκάτορ, αρχικά για να βοηθήσει τους ναυτικούς στην πλοήγηση.
Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο απεικονίζει την υδρόγειο προκαλεί εδώ και χρόνια αντιδράσεις, καθώς παραμορφώνει το μέγεθος των περιοχών κοντά στους πόλους. Έτσι, χώρες και ήπειροι στο βόρειο ημισφαίριο εμφανίζονται πολύ μεγαλύτερες από το πραγματικό τους μέγεθος, ενώ περιοχές κοντά στον Ισημερινό παρουσιάζονται μικρότερες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Αφρική, η οποία στον χάρτη Μερκάτορ φαίνεται να έχει παρόμοιο μέγεθος με τη Γροιλανδία, ενώ στην πραγματικότητα είναι περίπου 14 φορές μεγαλύτερη.
Όπως αναφέρεται στην εκστρατεία #CorrectTheMap, στην Αφρική θα μπορούσαν να χωρέσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα, η Ινδία, η Ιαπωνία, το Μεξικό και μεγάλο μέρος της Ευρώπης, με ακόμη διαθέσιμο χώρο.
«Ήρθε η ώρα να αλλάξουμε την αφήγηση»
Ιστορικοί και γεωγράφοι υποστηρίζουν εδώ και χρόνια ότι η προβολή Μερκάτορ συνδέεται με δυτικές αντιλήψεις που υποβαθμίζουν οπτικά τον Παγκόσμιο Νότο, ενώ ορισμένοι ακτιβιστές έχουν χρησιμοποιήσει τον όρο «καρτογραφική αποικιοκρατία».
Υποστηρικτές της αλλαγής υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη απεικόνιση έχει επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη διεθνή ισχύ, καθώς εμφανίζει τις χώρες του βόρειου ημισφαιρίου μεγαλύτερες και τις περιοχές γύρω από τον Ισημερινό μικρότερες.
Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η αλλαγή του χάρτη αποτελεί μέρος της προσπάθειας των αφρικανικών χωρών για μεγαλύτερη επιρροή στους διεθνείς θεσμούς και για τον έλεγχο του τρόπου με τον οποίο παρουσιάζεται η ήπειρος.
Ο Τζέι Τζέι Ένοχ, ανώτερο στέλεχος εταιρείας συμβούλων γεωπολιτικού κινδύνου στο Λονδίνο, δήλωσε ότι ένας χάρτης που αποτυπώνει σωστά τις αναλογίες θα αποτελούσε «πιο ακριβή βάση για την εκπαίδευση και την κατανόηση του κοινού», ενώ θα αναδείκνυε τη δημογραφική, οικονομική και γεωπολιτική σημασία της Αφρικής.
Η εκστρατεία του Τόγκο προωθεί τη χρήση του χάρτη Equal Earth του 2018, ο οποίος δημιουργήθηκε από διεθνή ομάδα χαρτογράφων και θεωρείται πιο ακριβής ως προς τις πραγματικές αναλογίες των ηπείρων.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Τόγκο τόνισε ότι η αλλαγή αφορά και τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η Αφρική στον κόσμο.
«Σε όσους ρωτούν γιατί τώρα, απαντώ: γιατί όχι; Όταν κοιτάμε τον παγκόσμιο χάρτη, ήρθε η ώρα να αλλάξουμε την αφήγηση», δήλωσε.
