ΗΠΑ: Σχέδιο για “ψαλίδι” στο ένα τρίτο των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη

Το Πεντάγωνο εξετάζει ένα σχέδιο μεγάλης κλίμακας για την απόσυρση αεροσκαφών, πλοίων, οπλικών συστημάτων και δεκάδων χιλιάδων Αμερικανών στρατιωτών από την Ευρώπη, παρά τις προειδοποιήσεις συμμάχων στο ΝΑΤΟ σχετικά με την αυξανόμενη απειλή της ρωσικής επιθετικότητας, σύμφωνα με νυν και πρώην Αμερικανούς και Δυτικούς αξιωματούχους, που μίλησαν στο NBC.

Η μείωση θα μπορούσε να αφορά περίπου το ένα τρίτο του συνόλου των αμερικανικών στρατευμάτων που βρίσκονται στην Ευρώπη, δηλαδή περίπου 25.000 στρατιωτικούς. Ένας Αμερικανός αξιωματούχος και ακόμη ένα πρόσωπο με γνώση των σχετικών συζητήσεων ανέφεραν ότι η μείωση θα μπορούσε να είναι ακόμη μεγαλύτερη, φτάνοντας έως και το μισό της σημερινής δύναμης ή περίπου 40.000 στρατιώτες.

Εάν το σχέδιο εφαρμοστεί, θα πρόκειται για τη σημαντικότερη συρρίκνωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας των περίπου 80.000 στρατιωτών στην Ευρώπη από την περίοδο που ακολούθησε το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, τη δεκαετία του 1990.

Η προοπτική τόσο μεγάλων περικοπών έχει προκαλέσει ανησυχία σε Αμερικανούς βουλευτές και των δύο κομμάτων, καθώς και σε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι οποίες φοβούνται ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενθαρρύνει τη Ρωσία. Μια μεγάλης κλίμακας αποχώρηση θα μπορούσε επίσης να μεταβάλει σημαντικά τις σχέσεις των ΗΠΑ με βασικούς συμμάχους τους και να αναγκάσει τις ευρωπαϊκές χώρες να αναζητήσουν νέες συνεργασίες, σε μια ιδιαίτερα ασταθή περίοδο λόγω των πολέμων στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.

Γερμανία, Ιταλία και Ισπανία μεταξύ των χωρών που ενδέχεται να επηρεαστούν

Σύμφωνα με αξιωματούχους που γνωρίζουν το ζήτημα, μεταξύ των χωρών που πιθανότατα θα επηρεαστούν βρίσκονται η Γερμανία, η Ιταλία και η Ισπανία. Οι τρεις χώρες φιλοξενούν μεγάλο μέρος των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη, ενώ οι κυβερνήσεις τους έχουν έρθει επίσης σε αντιπαράθεση με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τον πόλεμο με το Ιράν.

Από την έναρξη της δεύτερης θητείας του, ο Τραμπ και στελέχη της κυβέρνησής του υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη θα πρέπει να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στην άμυνά της, με την υποστήριξη της αμερικανικής πυρηνικής αποτροπής. Παράλληλα, θεωρούν ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις χρειάζονται για την αντιμετώπιση άλλων απειλών, μεταξύ άλλων από την Κίνα και το Ιράν.

Το Πεντάγωνο ανακοίνωσε τον Ιούνιο την έναρξη εξάμηνης επανεξέτασης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη. Ο στρατηγός της Πολεμικής Αεροπορίας Alexus Grynkewich, ανώτατος συμμαχικός διοικητής του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη και επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Διοίκησης των ΗΠΑ, αναμένεται να παρουσιάσει την ανάλυσή του στον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ.

Η ανάλυση αναμένεται να περιλαμβάνει τέσσερις πιθανές επιλογές, οι οποίες θα μπορούσαν να προβλέπουν μειώσεις στην αεροπορική και ναυτική παρουσία, στις χερσαίες δυνάμεις ή σε άλλες στρατιωτικές δυνατότητες. Εξετάζεται επίσης το ενδεχόμενο μετακίνησης ορισμένων δυνάμεων εντός της Ευρώπης, προς χώρες της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.

Η τελική εισήγηση προς τον Χέγκσεθ αναμένεται στις 6 Νοεμβρίου και στη συνέχεια θα παρουσιαστεί στον πρόεδρο. Οποιαδήποτε αποχώρηση στρατευμάτων θα πραγματοποιηθεί μετά από αυτό το στάδιο. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση.

Η στάση του Τραμπ απέναντι στο ΝΑΤΟ

Κατά τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία τον Ιούλιο, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ήταν «πολύ απογοητευμένος από το ΝΑΤΟ», επαναλαμβάνοντας την κριτική του προς τη Συμμαχία.

«Γιατί ξοδεύουμε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια και εκείνοι δεν είναι εκεί για εμάς;» είπε ο Τραμπ. «Εμείς ήμασταν πάντα εκεί για εκείνους».

Έναν μήνα νωρίτερα, κατά τη διάρκεια συνάντησής του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε στο Οβάλ Γραφείο, όταν ρωτήθηκε τι ζητά από τους συμμάχους, απάντησε: «Απλώς να είναι πιστοί».

«Θέλω απλώς την πίστη τους. Δεν χρειαζόμαστε τα χρήματά τους. Δεν χρειαζόμαστε τίποτα. Έχουμε μακράν τον ισχυρότερο στρατό στον κόσμο, αλλά θέλω απλώς πίστη», δήλωσε.

Οι φόβοι στην Ευρώπη

Όσοι αντιτίθενται σε μια μεγάλη μείωση των αμερικανικών δυνάμεων υποστηρίζουν ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να καταστήσει τους συμμάχους του ΝΑΤΟ περισσότερο ευάλωτους απέναντι στη Ρωσία. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι οι αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη λειτουργούν ως σημαντικοί κόμβοι για τη γρήγορη μετακίνηση αμερικανικών δυνάμεων προς τη Μέση Ανατολή και την Αφρική.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν ζητήσει από την Ουάσινγκτον οποιαδήποτε μείωση να πραγματοποιηθεί σταδιακά, ώστε οι κυβερνήσεις τους να έχουν χρόνο να αναπτύξουν στρατιωτικές δυνατότητες που μέχρι σήμερα παρέχονται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ, όπως πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς, δορυφορική επιτήρηση και εναέριος ανεφοδιασμός.

Η Γερμανία φιλοξενεί περίπου 36.000 Αμερικανούς στρατιωτικούς, τη μεγαλύτερη αμερικανική δύναμη στην περιοχή, ενώ στην Ιταλία βρίσκονται περίπου 12.000. Η Ισπανία φιλοξενεί επίσης σημαντικές αμερικανικές αεροπορικές και ναυτικές εγκαταστάσεις.

Αντιδράσεις και στο εσωτερικό των ΗΠΑ

Το ενδεχόμενο περικοπών έχει προκαλέσει ανησυχία όχι μόνο στους Δημοκρατικούς αλλά και σε υψηλόβαθμους Ρεπουμπλικανούς.

«Μια μείωση κατά 25.000 στρατιώτες δεν είναι αποδεκτή με κανέναν τρόπο», δήλωσε Ρεπουμπλικανός στο Κογκρέσο, προσθέτοντας: «Δεν μπορείς να κάνεις αποτροπή της Ρωσίας φθηνά».

Το Κογκρέσο θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό εμπόδιο σε μια μεγάλης κλίμακας αποχώρηση, καθώς η μεταφορά στρατιωτών και εξοπλισμού από την Ευρώπη στις ΗΠΑ ή σε άλλες περιοχές θα είχε σημαντικό οικονομικό κόστος. Νομοθεσία που εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο περιορίζει τη χρήση συγκεκριμένων κονδυλίων του Πενταγώνου εάν η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη πέσει κάτω από τους 76.000 στρατιωτικούς, αν και πρώην αξιωματούχοι εκτιμούν ότι ενδέχεται να υπάρχουν τρόποι παράκαμψης των περιορισμών.

Η ρωσική απειλή στο επίκεντρο

Η επανεξέταση της αμερικανικής παρουσίας πραγματοποιείται την ώρα που ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προειδοποιούν ότι η Ρωσία αποτελεί σοβαρή απειλή για την Ευρώπη. Ευρωπαίοι ηγέτες κατηγορούν τη Μόσχα ότι έχει εντείνει ενέργειες δολιοφθοράς, κυβερνοεπιθέσεις και πτήσεις drones με στόχο, όπως υποστηρίζουν, να υπονομεύσει τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία και να προκαλέσει διχασμό στο ΝΑΤΟ. Η Ρωσία έχει απορρίψει σχετικές κατηγορίες.

Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη έχει τις ρίζες της στην περίοδο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και στον Ψυχρό Πόλεμο. Στη δεκαετία του 1950 είχε ξεπεράσει τους 400.000 στρατιωτικούς, για να μειωθεί σημαντικά μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Οι ΗΠΑ ενίσχυσαν εκ νέου την παρουσία τους μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014 και την πλήρους κλίμακας ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Όπως έχει επισημάνει ο στρατηγός Grynkewich, η παρουσία βάσεων, στρατευμάτων και πυρομαχικών στην Ευρώπη επιτρέπει στις ΗΠΑ να επιχειρούν αποτελεσματικότερα και σε άλλες περιοχές του κόσμου.

«Οι αποστάσεις είναι μικρότερες, είναι λιγότερο δαπανηρό και είναι πολύ ευκολότερο να προβάλεις ισχύ», ανέφερε.