“Η ΠΑΓΙΔΑ ΤΟΥ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ” ΞΕΠΕΡΝΙΕΤΑΙ: ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΕΙΡΗΝΗΣ ΤΟΥ ΣΙ ΠΟΥ “ΕΠΝΙΞΑΝ” ΤΑ ΜΑΧΗΤΙΚΑ ΤΟΥ ΤΡΑΜΠ
Το νηφάλιο μήνυμα του Σι Τζινπίνγκ για ειρήνη δεν φάνηκε να απασχολεί τον Ντόναλντ Τραμπ, που θαύμαζε τα όπλα των ΗΠΑ.
Τον περασμένο Μάιο, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ είχε επισκεφτεί τον Σι Τζινπίνγκ στην Κίνα, ο τελευταίος είχε θέσει το ερώτημα αν οι δυο μεγαλύτερες δυνάμεις του κόσμου μπορούν να ξεπεράσουν την “παγίδα του Θουκυδίδη”, για το καλό της ανθρωπότητας.
Τέσσερις μήνες αργότερα, στην συνάντηση των ηγετών επί αμερικανικού εδάφους, ο Σι δήλωσε ενώπιον του Τραμπ πως “η παγίδα του Θουκυδίδη μπορεί να ξεπεραστεί” αν οι δυο χώρες προτιμήσουν
- τον “υγιή ανταγωνισμό” αντί της “πάλης όπου ο ένας κερδίζει και ο άλλος χάνει”,
- τη συνεργασία και την ειρηνική συνύπαρξη, αντί της αντιπαράθεσης και
- τον τακτικό διάλογο ανάμεσα στους στρατούς των δυο χωρών, όπως και τους καλύτερους μηχανισμούς επικοινωνίας σε κρίσεις.
Θα λέγατε πως οι προϋποθέσεις που έθεσε ο Σι για την παγκόσμια ειρήνη είναι ιδεατές, αλλά για κάποιο λόγο φαντάζουν στα μάτια όλων και ουτοπικές.
Το βέβαιο είναι πως ο Τραμπ του έδειξε αμέσως πως έχει άλλες προτεραιότητες. Ενδεχομένως και να μην κατάλαβε τι εννοούσε ο Κινέζος ηγέτης.
Τι είναι η “παγίδα του Θουκυδίδη”;
Το 2017 ο Γκρέιαμ Άλισον (Graham Allison) καθηγητής στο Harvard Kennedy School και κορυφαίος αναλυτής εθνικής ασφάλειας, με ειδικά ενδιαφέροντα στα πυρηνικά όπλα, τη Ρωσία, την Κίνα και τη λήψη αποφάσεων δημοσίευσε το βιβλίο του, με τίτλο “Προορισμένοι για πόλεμο: Μπορούν οι ΗΠΑ και η Κίνα να αποφύγουν την παγίδα του Θουκυδίδη;”
Σε αυτό, ανέφερε την “παγίδα του Θουκυδίδη” ως προειδοποίηση για τον κίνδυνο σύγκρουσης, ανάλογης με τον Πελοποννησιακό Πόλεμο.
Τι σχέση έχει ο Θουκυδίδης με αυτό;
Τον 5ο αιώνα πΧ η Σπάρτη ήταν η ισχυρή δύναμη και η Αθήνα η ανερχόμενη. Η Απέλλα (συνέλευση των Σπαρτιατών) αποφάσισε τον πόλεμο με την Αθήνα, αγνοώντας την εισήγηση του βασιλιά Αρχιδάμου.
Στο έργο του με τίτλο “Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου”, ο Θουκυδίδης είχε αναφέρει πως η “αληθέστατη πρόφασις”, δηλαδή η πραγματική αιτία της σύρραξης, ήταν η ραγδαία ανάπτυξη της αηναϊκής ηγεμονίας που φόβισε τους Σπαρτιάτες.
Αυτός ο φόβος έκανε τον πόλεμο αναπόφευκτο.
Η παγίδα λοιπόν, περιγράφει τη δομική ένταση που δημιουργείται, όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί να εκτοπίσει μια κυρίαρχη. Δεν σημαίνει πως κάνει 100% βέβαιο τον πόλεμο, αλλά η πίεση που προκύπτει κάνει πολύ πιο πιθανή τη σύγκρουση.
Ο Άλισον είχε εξετάσει 16 σχετικές περιπτώσεις των τελευταίων 500 ετών.
Στις 12 ξέσπασε πόλεμος.
Οι εξαιρέσεις ήταν το Ισπανία-Πορτογαλία, το ΗΠΑ-Βρετανία στα τέλη 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ου, το Σοβιετική Ένωση-ΗΠΑ στον Ψυχρό Πόλεμο και στη Γερμανία μετά το 1990.
Η απάντηση του Τραμπ στο μήνυμα ειρήνης του Σι
H θεωρία της “παγίδας του Θουκυδίδη” εστιάζει στον “προληπτικό” πόλεμο που κάνει η κυρίαρχη δύναμη, όταν βλέπει πως μια άλλη απειλεί να την επισκιάσει.
Στη σύγχρονη δυτική πολιτική σκηνή, η Σπάρτη είναι οι ΗΠΑ και η Αθήνα η Κίνα.
Mε τα σχόλια ωστόσο, που έκανε ο Σι -ο οποίος αναφέρει την παγίδα από το 2015- άφησε να εννοηθεί πως η Κίνα πλησιάζει την Αμερική και είναι πολύ κοντά στο να την φτάσει, αν δεν το έχει κάνει ακόμα.
Το νηφάλιο μήνυμα του Κινέζου ήλθε σε πλήρη αντίθεση με το φαντασμαγορικό της τελετής των 479 στρατιωτικών από κάθε κλάδο των ενόπλων δυνάμεων, μιας διμοιρίας σιωπηλών ασκήσεων πεζοναυτών, μιας στρατιωτικής επιθεώρησης και μιας υπέργειας πτήσης από βομβαρδιστικό B-2 και τέσσερα F-22 Raptor, που είχε ετοιμάσει ο Τραμπ.
Ήταν σαν ο ένας να εστίαζε στην ουσία και ο άλλος για το θέαμα.
Τα δεδομένα δείχνουν πως ηυ Κίνα έχει ροκανίσει την απόσταση από τις ΗΠΑ από το ‘80 και μετά και έχει φτάσει στο σημείο να υπολείπεται ενός πράγματος: της στρατιωτικής υπεροπλίας.
Όπως ωστόσο, έχει πει στο NEWS 24/7 ο Δημήτρης Καλτσώνης, καθηγητής θεωρίας κράτους και δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και συγγραφέας του βιβλίου, με τίτλο “Το κράτος στην Κίνα” «η Κίνα “κλείνει” τη ψαλίδα, μέσω της οικονομικής της ανάπτυξης».
Ο Τραμπ δεν φάνηκε να ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για την ειρήνη του πλανήτη (ή να αντιλαμβάνεται την έννοια της φράσης “παγίδα του Θουκυδίδη”), εξ ου και στις δηλώσεις του μετά όσα είχε να πει ο Σι, ενημέρωσε πως η εκδήλωση “ήταν μεγαλοπρεπής”, πριν επικρίνει το CNN και το MS NOW που δεν την κάλυψαν.
Βέβαια, είναι τα κανάλια που απέκλεισε από τον Λευκό Οίκο και χρειάστηκε δικαστική απόφαση για να τους επιστραφούν τα διαπιστευτήρια.
«Η εκδήλωση ήταν υπέροχη. Στην πραγματικότητα είχε φτιαχτεί για την τηλεόραση, αλλά γιατί είναι Fake News και επειδή ήξεραν πόσο καλό θα ήταν, δεν ήθελαν να δοθεί η αναγνώριση στον “ΤΡΑΜΠ”, αρνήθηκαν να παραστούν.
Για αυτό και έχουν τόσο κακή τηλεθέαση».
Για την ιστορία, ο Άλισον είχε καταλήξει στο ότι η σύγκρουση μεταξύ των υπερδυνάμεων του σύγχρονου κόσμου μπορεί να αποφευχθεί, εφόσον ένθεν κι ένθεν γίνουν δύσκολες και “επώδυνες” προσαρμογές. Όχι μόνο με απλή διπλωματία.
Πρότεινε καλύτερη επικοινωνία, διαχείριση κρίσεων και αναγνώριση των ζωτικών συμφερόντων μεταξύ τους, όπως και συμβιβασμούς.
Δηλαδή, ό,τι επισήμανε ο Σι, ο οποίος συνεχίζει να προβάλει την εικόνα “ειρηνικής συνύπαρξης” και “υγιούς ανταγωνισμού”, ενώ ταυτόχρονα η χώρα του μειώνει περαιτέρω την απόσταση από τις ΗΠΑ, στο μόνο που έχει απομείνει να προηγείται πια.
