Σερβία: Παραιτήθηκε ο Βούτσιτς από το αξίωμα του προέδρου

Ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς παραιτήθηκε απόψε από το αξίωμά του, ανοίγοντας τον δρόμο για τη διεξαγωγή πρόωρων προεδρικών εκλογών.

Ο Βούτσιτς αποχωρεί από την προεδρία ώστε να μπορέσει να μεταπηδήσει στη θέση του πρωθυπουργού, εφόσον το κόμμα του καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση μετά τις βουλευτικές εκλογές της 25ης Οκτωβρίου.

Η δεύτερη προεδρική θητεία του Βούτσιτς θα ολοκληρωνόταν κανονικά τον Μάιο του επόμενου έτους. Το Σύνταγμα της Σερβίας του απαγορεύει να διεκδικήσει τρίτη θητεία και ο ίδιος δήλωσε ότι παραιτείται για να τεθεί επικεφαλής του δεξιού Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS) στην κάλπη της 25ης Οκτωβρίου.

Το κυβερνών λαϊκιστικό κόμμα αντιμετωπίζει μια μεγάλη πρόκληση στις εκλογές από ένα κίνημα υποστηριζόμενο από τη νεολαία, το οποίο ηγήθηκε των διαμαρτυριών που ξέσπασαν μετά την κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ την 1η Νοεμβρίου 2024, που στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους στη βόρεια αυτή πόλη.

Οι φοιτητές πανεπιστημίου απαίτησαν την απόδοση ευθυνών για την τραγωδία. Ο αγώνας τους για δικαιοσύνη και κατά της διαφθοράς έχει εξελιχθεί σε ένα ισχυρό κίνημα που θα επιχειρήσει να ανατρέψει την κυβέρνηση του Βούτσιτς μετά από 14 χρόνια στην εξουσία. Ο ίδιος ο Βούτσιτς διατελεί είτε πρωθυπουργός είτε πρόεδρος τα τελευταία 12 χρόνια.

«Παραιτούμαι από τα καθήκοντα του Προέδρου της Δημοκρατίας», δήλωσε ο Βούτσιτς, διαβάζοντας το κείμενο της παραίτησής του.

Μετά την παραίτηση του Βούτσιτς, χρέη υπηρεσιακής προέδρου θα αναλάβει η στενή του σύμμαχος και πρώην πρωθυπουργός, Άνα Μπρνάμπιτς, η οποία είναι η απερχόμενη πρόεδρος της 25ιομελούς Βουλής της Σερβίας. Αφού αναδειχθεί η νέα Βουλή στις εκλογές της 25ης Οκτωβρίου, ο νέος πρόεδρος του κοινοβουλίου θα διαδεχθεί την Μπρνάμπιτς, θα διορίσει τον πρωθυπουργό και θα προκηρύξει προεδρικές εκλογές.

Ο Βούτσιτς και το κόμμα του κατηγορούνται για εκτεταμένη διαφθορά, διασυνδέσεις με το οργανωμένο έγκλημα και καταστολή των δημοκρατικών ελευθεριών, συμπεριλαμβανομένων των επικριτικών ΜΜΕ. Το κόμμα SNS έχει σταδιακά καταλάβει τον έλεγχο όλων των κρατικών θεσμών από τότε που ανέλαβε την εξουσία το 2012, αρνούμενο πάντως την κατάχρηση εξουσίας και δεσμευόμενο κατ’ επανάληψη να πατάξει τη διαφθορά.

Το ψηφοδέλτιο που υποστηρίζεται από τους φοιτητές περιλαμβάνει λιγότερο γνωστούς εμπειρογνώμονες, καθηγητές, δασκάλους, αθλητές και άλλες προσωπικότητες από όλους τους κοινωνικούς χώρους. Ομάδες φοιτητών περιοδεύουν στη χώρα με ποδήλατα στο πλαίσιο της εκστρατείας τους, ζητώντας την εφαρμογή του κράτους δικαίου και το τέλος της διαφθοράς.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η φοιτητική παράταξη και ο Βούτσιτς βρίσκονται πολύ κοντά στις δημοσκοπήσεις, προμηνύοντας μια αμφίρροπη μάχη και ένα κλίμα που θυμίζει δημοψήφισμα. Υποψήφιοι στις εκλογές είναι επίσης οι σύμμαχοι του Βούτσιτς, το Σοσιαλιστικό Κόμμα, μια φιλοευρωπαϊκή συμμαχία της αντιπολίτευσης και ορισμένες μικρότερες παρατάξεις.

Οι αρχές κατέστειλαν σφοδρά τις διαδηλώσεις με αστυνομική βία και συλλήψεις, ενώ ο Βούτσιτς κατηγόρησε, χωρίς να προσκομίσει στοιχεία, τους πολιτικούς του αντιπάλους και τα επικριτικά ΜΜΕ ότι σκοπεύουν να «καταστρέψουν το κράτος» υπό απροσδιόριστη ξένη επιρροή.

Ο ίδιος δήλωσε νωρίτερα την Κυριακή στη δημόσια τηλεόραση RTS της Σερβίας ότι “ξένες δυνάμεις και άγνωστα άτομα στο εσωτερικό της χώρας σχεδιάζουν να προκαλέσουν ταραχές τη νύχτα των εκλογών”.

Οι προσπάθειες της Σερβίας να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν περιέλθει σε τέλμα επί διακυβέρνησης Βούτσιτς, λόγω της υποχώρησης των δημοκρατικών θεσμών και της άρνησής του να προσχωρήσει στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας για τον πόλεμο στην Ουκρανία.