Κακοκαιρία στην Κρήτη: Τα μέτρα αρωγής, οι αποζημιώσεις και το σχέδιο αποκατάστασης

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η αποτίμηση των επιπτώσεων από τα ακραία καιρικά φαινόμενα που έπληξαν την Κρήτη, με επίκεντρο τις εκτεταμένες καταστροφές σε Ηράκλειο, Λασίθι και Ρέθυμνο.

Ο κρατικός μηχανισμός και η Τοπική Αυτοδιοίκηση δίνουν μάχη με το χρόνο για την καταγραφή των ζημιών σε σπίτια, υποδομές και στον πρωτογενή τομέα.

Η ανάγκη για άμεση ανακούφιση των πληγέντων, ειδικά στο δοκιμαζόμενο Ρέθυμνο, βρέθηκε στο επίκεντρο ευρείας σύσκεψης στο Ηράκλειο παρουσία κυβερνητικού κλιμακίου, το οποίο στη συνέχεια πραγματοποίησε αυτοψίες στις πληγείσες περιοχές (Οροπέδιο Λασιθίου, Ιεράπετρα, Μυλοπόταμο), αλλά και σε σημεία του ΒΟΑΚ και στο Νέο Διεθνές Αεροδρόμιο στο Καστέλι.

Επικεφαλής του κυβερνητικού κλιμακίου ήταν ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας.

Στη σύσκεψη παραβρέθηκαν επίσης ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Ευάγγελος Τουρνάς, ο υφυπουργός αρμόδιος για θέματα Κρατικής Αρωγής Κώστας Κατσαφάδος, ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Γιάννης Ανδριανός, ο γ.γ. Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών Πέτρος Καμπούρης, ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ Ευθύμης Λέκκας, ο συντονιστής Επιχειρήσεων Βορείου, Νότιου Αιγαίου και Κρήτης της Π.Υ. Μιχάλης Σεληνιωτάκης, ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΑΚ Άρης Παπαδογιάννης, καθώς και ο διευθυντής του ΕΛΓΑ Κρήτης, Νίκος Δασκαλάκης.

Οδικός χάρτης αποζημιώσεων και μέτρα στήριξης

Σε κυβερνητικό επίπεδο, καταστήθηκε σαφές ότι ο μηχανισμός κρατικής αρωγής βρίσκεται σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα, με τα κλιμάκια της ΔΑΕΦΚ Ηρακλείου και Χανίων να είναι έτοιμα να προχωρήσουν σε αυτοψίες.

Ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, στάθηκε στην πρωτοφανή ένταση των φαινομένων, σημειώνοντας ότι «από την πλευρά της Πολιτείας έχουμε ήδη ξεκινήσει τη διαδικασία της καταγραφής όλων των ζημιών και προχωράμε στο κομμάτι της αποκατάστασης των υποδομών, σε συνεργασία και με τον πρώτο και με τον δεύτερο βαθμό τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά και φυσικά στο κομμάτι της απώλειας του εισοδήματος, ειδικότερα στο φυτικό κεφάλαιο και στο ζωικό κεφάλαιο, μέσω των διαδικασιών του ΕΛΓΑ και του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης».

Παράλληλα, αναφερόμενος στα μεγάλα έργα της Κρήτης, όπως ο ΒΟΑΚ και το Νέο Διεθνές Αεροδρόμιο στο Καστέλι, υπογράμμισε ότι «είναι εξαιρετικά σημαντική η αντιπλημμυρική θωράκιση και γι’ αυτό προφανώς είναι και μέσα στον σχεδιασμό και στον προϋπολογισμό».

Από την πλευρά του, ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελος Τουρνάς, τόνισε ότι «από την πρώτη στιγμή ο μηχανισμός λειτούργησε άμεσα και αποτελεσματικά» με πρωταρχικό στόχο την προστασία της ανθρώπινης ζωής.

Όπως ανέφερε, «με εξαιρετικό συντονισμό μέσω του Περιφερειακού Επιχειρησιακού Κέντρου του Πυροσβεστικού Σώματος που εδρεύει στο Ηράκλειο και με το Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Διαχείρισης Κρίσεων στην Αθήνα, μπορέσαμε και διαχειριστήκαμε και συνεργαστήκαμε με τους φορείς». Παράλληλα, ανακοίνωσε την άμεση κήρυξη των πληγεισών περιοχών σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, συμπληρώνοντας ότι μέσω μνημονίου συνεργασίας η Περιφέρεια Κρήτης θα ενισχυθεί με μηχανήματα έργου από το πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ», τα οποία «θα βοηθήσουν πραγματικά από εδώ και στο εξής στην αντιμετώπιση τέτοιων φαινομένων».

Τέλος, ο υφυπουργός Κρατικής Αρωγής, Κώστας Κατσαφάδος, αφού εξέφρασε τα συλλυπητήριά του για τον θάνατο του κτηνοτρόφου στο Ρέθυμνο, ανακοίνωσε τη συνεδρίαση της Κυβερνητικής Επιτροπής Κρατικής Συνδρομής για την αναστολή φορολογικών, ασφαλιστικών υποχρεώσεων και πλειστηριασμών στις πληγείσες περιοχές. Σχετικά με τα αιτήματα των Δήμων και της Περιφέρειας για έργα αποκατάστασης εντός 15 ημερών, επεσήμανε ότι «δέσμευσή μας είναι ότι θα προσπαθήσουμε να τα ικανοποιήσουμε σχεδόν στο σύνολό τους, αν όχι όλα».

Αναφορικά με την καταβολή των αποζημιώσεων (2.000 έως 6.000 ευρώ για οικοσκευές και 600 ευρώ για πρώτες βιοτικές ανάγκες), εξήγησε τη διαδικασία αναφέροντας:

«Με τα δελτία αυτοψίας από την υπηρεσία μας οι πολίτες θα πρέπει να πάνε στον Δήμο με ένα πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης, το Ε1 και το Ε9, να καταθέσουν την αίτησή τους. Και από τη στιγμή που θα μας στείλει ο Δήμος στο υπουργείο το έγγραφο άρτιο και ολοκληρωμένο, δεσμευόμαστε ότι μέσα σε δέκα μέρες θα έχουν αποσταλεί τα χρήματα σε όλους τους πολίτες που έχουν πληγεί».

Αγωνία από την Τοπική Αυτοδιοίκηση και το «τέλος ανθεκτικότητας»

Από την πλευρά της αυτοδιοίκησης, ο Περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης τόνισε ότι οι καταστροφές σε υποδομές, αγροτικό, δημοτικό, περιφερειακό δίκτυο, καλλιέργειες και κατοικίες αφορούν το μεγαλύτερο μέρος των δήμων του νησιού και ζήτησε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο.

Ιδιαίτερη μνεία έγινε στο δοκιμαζόμενο Ρέθυμνο. Ο πρόεδρος της ΠΕΔ Κρήτης και δήμαρχος Ρεθύμνης, Γιώργης Μαρινάκης, ζήτησε άμεση χρηματοδότηση υπογραμμίζοντας πως πίσω από τις ζημιές υπάρχουν άνθρωποι και τοπικές κοινωνίες. Μάλιστα, συνέδεσε το αίτημα αυτό με το «τέλος ανθεκτικότητας» από την τουριστική δραστηριότητα, ζητώντας σημαντικό μέρος αυτών των εσόδων να επιστρέφει στο νησί για έργα πολιτικής προστασίας και αντιπλημμυρικών υποδομών, ξεκαθαρίζοντας ότι οι Δήμοι δεν μπορούν να σηκώσουν μόνοι τους το βάρος.

Συγκλονιστική ήταν η περιγραφή του δημάρχου Μυλοποτάμου, Γιώργου Κλάδου, ο οποίος ανέφερε ότι περίπου 1.000 χλμ. αγροτικής οδοποιίας έχουν εξαφανιστεί, γέφυρες και δίκτυα αποχέτευσης καταστράφηκαν (ανάμεσά τους 4 βιολογικοί καθαρισμοί), ενώ σπίτια υπέστησαν ζημιές στις Μαργαρίτες. Το οδικό δίκτυο από Ζωνιανά και Λιβάδια έως Πέραμα και Σίσες αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα, με κτηνοτρόφους να μην μπορούν να φτάσουν στα ζώα τους.

Λόγω ζημιάς στο δίκτυο στο Δισκούρι 4.000 κάτοικοι έμειναν χωρίς νερό, ενώ σε Ζωνιανά, Λιβάδια και Κράνα η υδροδότηση αποκαταστάθηκε προσωρινά με εναέρια σύνδεση. Κλιμάκια αναμένονται στην περιοχή για καταγραφές, ενώ ο Δήμος Μυλοποτάμου δέχεται ήδη τηλεφωνικές δηλώσεις ζημιών (με ονοματεπώνυμο, τοποθεσία, επικοινωνία και περιγραφή) στα τηλέφωνα 2834340353 και 2834340102.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο δήμαρχος Οροπεδίου Λασιθίου, Γιώργος Αθανασάκης, επεσήμανε ότι οι καλλιέργειες είναι κάτω από το νερό: «Είχαν καθυστερήσει λόγω καιρού τον Μάιο, τώρα δεν πρόλαβαν να κάνουν συγκομιδή. Εάν δεν υπάρξει στήριξη, ο Λασιθιώτης αγρότης θα πάψει να υπάρχει». Ο δήμαρχος Ιεράπετρας, Μανώλης Φραγκούλης, αν και ευχαρίστησε τους φορείς, στηλίτευσε το δαιδαλώδες γραφειοκρατικό πλαίσιο, λόγω του οποίου η υλοποίηση έργων καθυστερεί ακόμη και όταν υπάρχουν χρηματοδοτήσεις.

Πλήγμα στον πρωτογενή τομέα και άμεση κινητοποίηση του ΕΛΓΑ

Για τις βαρύτατες απώλειες σε φυτικό και ζωικό κεφάλαιο (ιδιαίτερα σε Οροπέδιο, Ιεράπετρα και Μυλοπόταμο), ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Γιάννης Ανδριανός έθεσε ως προτεραιότητα την αποκατάσταση της αγροτικής οδοποιίας ενόψει και της ελαιοσυγκομιδής.

Ήδη, κλιμάκιο του ΕΛΓΑ, υπό τον κ. Ανδριανό, τον προϊστάμενο του ΕΛΓΑ Ηρακλείου Νικόλαο Δασκαλάκη και την διευθύντρια Ασφάλισης του ΕΛΓΑ Αναστασία Μπελεσιώτη, βρίσκεται στο πεδίο οργανώνοντας συνεργεία γεωτεχνικών υπαλλήλων. Στόχος είναι η οριοθέτηση των περιοχών, ο εντοπισμός ζημιών σε καλλιέργειες και οι απώλειες ζωικού κεφαλαίου.

Οι ανταποκριτές άνοιξαν ήδη τις αναγγελίες για να υποβάλουν δηλώσεις οι παραγωγοί, ενώ οι εκτιμήσεις θα ξεκινήσουν μόλις υποχωρήσουν τα νερά. Η κεντρική διοίκηση του Οργανισμού θα ενισχύσει με προσωπικό το υποκατάστημα Ηρακλείου.

Τέλος, για τις απώλειες στο ζωικό κεφάλαιο, οι εκτιμήσεις θα επισπευσθούν με γνώμονα τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας.