Υπόθεση Κορνέλ: Πώς η κεταμίνη έγινε κεντρικό στοιχείο στην καταγγελία της Jane Doe για ομαδικό βιασμό

Η κεταμίνη, ένα ισχυρό αναισθητικό που χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες στην ιατρική αλλά τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει παράλληλα ευρεία παρουσία ως ψυχαγωγικό ναρκωτικό και ως θεραπεία για ορισμένες ψυχικές διαταραχές, βρίσκεται στο επίκεντρο της υπόθεσης του ομαδικού βιασμού που κατήγγειλε μια φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο του Κορνέλ, η οποία έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στις ΗΠΑ.

Η καταγγέλουσα, η οποία αναφέρεται στη δικαστική προσφυγή της ως Jane Doe, καταγγέλλει ότι το 2024, σε πάρτι της αδελφότητας Chi Phi, δέχτηκε πιέσεις προκειμένου να κάνει χρήση κεταμίνης για πρώτη φορά και στη συνέχεια επτά άνδρες την βίασαν και της επιτέθηκαν σεξουαλικά, ενω ήταν ανίκανη να δώσει τη συναίνεσή της.

Οι άνδρες αρνούνται οποιαδήποτε παρανομία και υποστηρίζουν ότι κάθε σεξουαλική επαφή ήταν συναινετική. Κανείς τους δεν έχει κατηγορηθεί ποινικά μέχρι στιγμής.

Οι περιγράφες της Jane Doe για τα όσα συνέβησαν εκείνη τη νύχτα περιλαμβάνονται σε περισσότερες από 1.000 σελίδες αρχείων του Πανεπιστημίου του Κορνέλ που εξασφάλισαν οι New York Times. Στα έγγραφα αναδεκύεται ο κεντρικός ρόλος που φέρεται να έπαιξε η κεταμίνη στην υπόθεση, η οποία έχει αναζωπυρώσει τη συζήτηση στις ΗΠΑ για τη σεξουαλική βία και, κυρίως, για το πότε ένας άνθρωπος που βρίσκεται υπό την επήρεια ουσιών είναι πραγματικά σε θέση να συναινέσει.

Τι είναι η κεταμίνη

Η κεταμίνη είναι ουσία που έχει εγκριθεί στις ΗΠΑ ως αναισθητικό. Χρησιμοποιείται για την πρόκληση αναισθησίας και την αντιμετώπιση του πόνου κατά τη διάρκεια ιατρικών πράξεων.

Παράλληλα, όμως, μπορεί να προκαλέσει παραισθήσεις, αποπροσωποποίηση και αποσύνδεση από το περιβάλλον, ιδιότητες που την έχουν καταστήσει δημοφιλή και ως ψυχαγωγικό ναρκωτικό.

Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιείται επίσης, υπό ιατρική επίβλεψη, σε θεραπείες για σοβαρή κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές και μετατραυματικό στρες.

Αυτή ακριβώς η διπλή ταυτότητά της —νόμιμο φάρμακο από τη μία, ισχυρή ψυχοδραστική ουσία από την άλλη, την καθιστά ιδιαίτερα περίπλοκη.

Όπως επισημαίνουν ειδικοί, η ουσία μπορεί ακόμη και σε σχετικά μικρές δόσεις να προκαλέσει έντονη αίσθηση αποσύνδεσης. Σε μεγαλύτερες δόσεις, κάποιος μπορεί να παραμένει ξύπνιος και να ανταποκρίνεται σε απλές οδηγίες, χωρίς ωστόσο να αντιλαμβάνεται πλήρως τι συμβαίνει γύρω του.

Από την αποσύνδεση στο λεγόμενο «K-hole»

Σε υψηλότερες δόσεις, η κεταμίνη μπορεί να οδηγήσει σε μια κατάσταση γνωστή ως «K-hole», κατά την οποία η επαφή του ατόμου με την πραγματικότητα περιορίζεται δραματικά.

Η καθηγήτρια Ψυχοφαρμακολογίας στο University of Exeter, Celia Morgan, μιλώντας στην βρετανική εφεμερίδα The Guardian, περιγράφει ανθρώπους υπό ισχυρή επήρεια κεταμίνης ως άτομα που μπορεί να φαίνονται «λίγο σαν ζόμπι, αλλά έχοντας τις αισθήσεις τους». Μπορεί να ανταποκρίνονται σε βασικές οδηγίες, χωρίς όμως να αντιλαμβάνονται καθόλου τι συμβαίνει γύρω τους, εξηγεί.

Σε ακόμη μεγαλύτερες δόσεις, η αίσθηση αποσύνδεσης μπορεί να γίνει σχεδόν πλήρης — μια κατάσταση που, όπως τονίζει, είναι ασύμβατη με την ουσιαστική συναίνεση.

Η διαφορά ανάμεσα σε μια μικρή και μια πολύ ισχυρή δόση μπορεί μάλιστα να είναι μικρότερη απ’ όσο αντιλαμβάνεται ένας χρήστης, ιδιαίτερα όταν η ουσία λαμβάνεται χωρίς ακριβή μέτρηση.

Τι καταγγέλλει η Jane Doe

Στην περίπτωση του Κορνέλ, η Jane Doe είπε στους ερευνητές ότι δεν είχε κάνει ποτέ στο παρελθόν χρήση κεταμίνης.

Σύμφωνα με την αγωγή της, μέλος της αδελφότητας την πίεσε να εισπνεύσει από τη μύτη μια γραμμή της ουσίας. Η ίδια περιέγραψε αργότερα ότι αισθανόταν τα μάτια της «σαν να κοιτούν προς διαφορετικές κατευθύνσεις» και ότι άρχισε να μουδιάζει πλήρως απέναντι σε όσα συνέβαιναν.

«Δεν θα μάθω ποτέ ποιοι ακριβώς με άγγιξαν», είπε, σύμφωνα με την κατάθεσή της.

Στα αρχεία της πανεπιστημιακής έρευνας, η λέξη «κεταμίνη» εμφανίζεται εκατοντάδες φορές, ενώ οι καταθέσεις περιγράφουν ένα περιβάλλον στο οποίο η ουσία ήταν εύκολα διαθέσιμη σε ορισμένους κοινωνικούς κύκλους του πανεπιστημίου.

Η Jane Doe υποστήριξε επίσης ότι στη διάρκεια της νύχτας έκανε επανειλημμένα χρήση κεταμίνης και ότι σταδιακά έφτασε στο σημείο να αισθάνεται ότι δεν μπορούσε να πάρει αποφάσεις.

«Ήταν η πιο έντονη μέθη που έχω βιώσει ποτέ στη ζωή μου. Ένιωθα ότι δεν μπορούσα να πάρω καμία απόφαση», είπε στους ερευνητές του Cornell.

Ο επικίνδυνος συνδυασμός με το αλκοόλ

Η κεταμίνη γίνεται ακόμη πιο απρόβλεπτη όταν συνδυάζεται με άλλες ουσίες, ιδιαίτερα με αλκοόλ.

Έρευνες έχουν δείξει ότι ο συνδυασμός μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο σοβαρών επιπτώσεων, μεταξύ των οποίων και η αναπνευστική καταστολή, κατά την οποία η αναπνοή γίνεται επικίνδυνα αργή ή ρηχή.

Στην υπόθεση του Κορνέλ, η Jane Doe ανέφερε ότι είχε καταναλώσει μεγάλη ποσότητα αλκοόλ πριν και κατά τη διάρκεια του πάρτι, ενώ έκανε επίσης χρήση κάνναβης και κεταμίνης.

Η Morgan σημειώνει ότι ο συνδυασμός κεταμίνης και αλκοόλ μπορεί να προκαλέσει πολύ εντονότερη ζάλη και αποπροσανατολισμό.

Το κρίσιμο ερώτημα της συναίνεσης

Η υπόθεση έχει ανοίξει εκ νέου και μια ευρύτερη συζήτηση γύρω από το πώς αντιμετωπίζει ο νόμος τη συναίνεση όταν ένας άνθρωπος βρίσκεται υπό την επήρεια ναρκωτικών ή αλκοόλ.

Στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης, οι ισχύουσες διατάξεις καθιστούν δυσκολότερο για κάποιον που έχει καταναλώσει οικειοθελώς αλκοόλ ή ναρκωτικά να αποδείξει ότι βρισκόταν σε κατάσταση που δεν του επέτρεπε να συναινέσει, εκτός εάν θεωρείται σωματικά ανήμπορος.

Υποστηρικτές θυμάτων σεξουαλικής βίας, νομικοί και επιζώντες υποστηρίζουν ότι το πλαίσιο αυτό είναι ξεπερασμένο και δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τον τρόπο με τον οποίο ουσίες όπως η κεταμίνη επηρεάζουν τη συνείδηση και την ικανότητα επικοινωνίας.

Ο καθηγητής Joseph Palamar του NYU Grossman School of Medicine επισημαίνει στον The Guardian ότι το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο αν κάποιος συναίνεσε αρχικά σε μια πράξη, αλλά και αν εξακολουθεί στη συνέχεια να διαθέτει την ικανότητα να εκφράσει άρνηση.

Ένας άνθρωπος μπορεί, όπως εξηγεί, να δεχθεί μια σεξουαλική πράξη ενώ βρίσκεται σε σχετικά ήπια επήρεια και στη συνέχεια, καθώς η ουσία δρα εντονότερα, να μην είναι πλέον σε θέση να πει ότι θέλει να σταματήσει.

Μια ουσία με δύο πρόσωπα

Η κεταμίνη δεν εμφανίζεται μόνο σε περιστατικά κατάχρησης. Η χρήση της ως θεραπευτικού εργαλείου έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα για ανθρώπους με σοβαρή κατάθλιψη που δεν ανταποκρίνονται σε συμβατικές θεραπείες.

Η ίδια ιδιότητα που μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνη αποσύνδεση σε ένα ανεξέλεγκτο περιβάλλον μπορεί, υπό αυστηρή ιατρική παρακολούθηση, να αποδειχθεί θεραπευτικά πολύτιμη.

Παράλληλα, όμως, η ψυχαγωγική χρήση της αυξάνεται. Έρευνα του Joseph Palamar έδειξε ότι μεταξύ 2017 και 2024 σχεδόν διπλασιάστηκε το ποσοστό θαμώνων νυχτερινών κέντρων στη Νέα Υόρκη που ανέφεραν χρήση κεταμίνης.

Η υπόθεση του Κορνέλ έχει φέρει ξανά στο προσκήνιο μια ουσία που κινείται ταυτόχρονα ανάμεσα στην ιατρική, την ψυχαγωγική χρήση και την κατάχρηση.

Και μαζί της επανέφερε ένα κρίσιμο ερώτημα: όταν μια ουσία μπορεί να αφήνει κάποιον ξύπνιο αλλά αποκομμένο από το σώμα του, το περιβάλλον και την ικανότητά του να αντιδράσει, πώς ορίζεται και πώς αποδεικνύεται η συναίνεση;