Πώς η ζωντανή μετάδοση μιας εκτέλεσης δια τυφεκισμού επιστρέφει τις ΗΠΑ σε μια σκοτεινή εποχή

Για περίπου εννέα δεκαετίες, οι εκτελέσεις στις ΗΠΑ πραγματοποιούνταν μακριά από τα βλέμματα του κοινού, συχνά μέσα σε καθεστώς μυστικότητας. Η αιφνιδιαστική ανακοίνωση του Πενταγώνου την Πέμπτη, σύμφωνα με την οποία η πρώτη στρατιωτική εκτέλεση εδώ και περισσότερα από 65 χρόνια θα μεταδοθεί ζωντανά μέσω διαδικτύου, φαίνεται πως θα αλλάξει αυτή την πραγματικότητα.

Η απόφαση να επιτραπεί σε ολόκληρο τον κόσμο να παρακολουθήσει την εκτέλεση του Νιντάλ Μαλίκ Χασάν, δράστη της πολύνεκρης επίθεσης στη στρατιωτική βάση τον Δεκέμβριο, θα σηματοδοτούσε την πρώτη δημόσια εκτέλεση στις ΗΠΑ μετά από δύο απαγχονισμούς που σημειώθηκαν τη δεκαετία του 1930, στο Κεντάκι και το Μιζούρι και είχαν προσελκύσει πλήθος θεατών.

Το 1936, ένας άνδρας που φέρεται να είχε ομολογήσει τον βιασμό και τη δολοφονία μιας γυναίκας απαγχονίστηκε μπροστά σε χιλιάδες ανθρώπους στο Όουενσμπορο του Κεντάκι. Την επόμενη χρονιά, εκατοντάδες άνθρωποι παρακολούθησαν τον απαγχονισμό ενός άνδρα στο Μιζούρι.

Μια απόφαση που παραπέμπει σε μια περασμένη εποχή

Η ζωντανή μετάδοση μιας εκτέλεσης θυμίζει μια μακρινή περίοδο της αμερικανικής ιστορίας, όταν οι δημόσιες εκτελέσεις θεωρούνταν τόσο μέσο αποτροπής του εγκλήματος όσο και δημοφιλείς δημόσιες τελετές, σύμφωνα όσα λέει στο Associated Press ο Μάικλ Λ. Ράντελετ, ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο στο Μπόλντερ, ο οποίος έχει πραγματοποιήσει εκτεταμένη έρευνα για τις εκτελέσεις.

Γονείς και δάσκαλοι έφερναν συχνά μαζί τους παιδιά, προκειμένου να τους δώσουν ένα μάθημα. Οι εκδηλώσεις αυτές περιλάμβαναν ορισμένες φορές χορωδία, έναν ιεροκήρυκα που εκφωνούσε «κήρυγμα εκτέλεσης», αλλά και μια μακροσκελή ομιλία του καταδικασμένου προς το συγκεντρωμένο πλήθος. Συνήθως επρόκειτο απαγχονισμούς.

«Ήταν η εποχή πριν από την τηλεόραση, οπότε συχνά δεν υπήρχαν πολλά πράγματα να κάνει κανείς, ακόμη και στις μεγάλες πόλεις, πόσο μάλλον στις αγροτικές περιοχές. Έτσι, ο κόσμος πήγαινε απλώς για να παρακολουθήσει το θέαμα», εξήγησε ο Ράντελετ, προσθέτοντας ότι ορισμένες φορές συγκεντρωνόταν πλήθος επειδή ο καταδικασμένος ήταν ιδιαίτερα μισητός.

Χιλιάδες άνθρωποι παρακολούθησαν την τελευταία δημόσια εκτέλεση

Ο απαγχονισμός του Ρέινι Μπέθεα στο Κεντάκι το 1936 θεωρείται συχνά η τελευταία δημόσια εκτέλεση στην ιστορία των ΗΠΑ, σύμφωνα με τον Ράντελετ.

Ο Μπέθεα ήταν ένας μαύρος άνδρας που φέρεται να είχε ομολογήσει τον βιασμό και τη δολοφονία μιας 70χρονης λευκής γυναίκας, αλλά δεν του απαγγέλθηκε ποτέ κατηγορία για φόνο, σύμφωνα με το Κέντρο Πληροφόρησης για τη Θανατική Ποινή (Death Penalty Information Center).

Χιλιάδες άνθρωποι παρακολούθησαν την εκτέλεσή του, η οποία πραγματοποιήθηκε σε χώρο στάθμευσης, ώστε να μην καταστραφεί το γρασίδι στον προαύλιο χώρο του δικαστηρίου από το συγκεντρωμένο πλήθος, σύμφωνα με το Κέντρο.

Ωστόσο, υπήρξε ακόμη μία δημόσια εκτέλεση την επόμενη χρονιά, όταν ο Ρόσκο «Ρεντ» Τζάκσον απαγχονίστηκε στο Μιζούρι.

Όπως είχαν αναφέρει οι Los Angeles Times, σε ορισμένους ανθρώπους είχαν δοθεί ειδικές άδειες για να παρακολουθήσουν την εκτέλεση, ενώ άλλοι σκαρφάλωσαν σε δέντρα ή άνοιξαν τρύπες για να μπορέσουν να δουν τον πρωινό απαγχονισμό.

Οι αμερικανικές πολιτείες άρχισαν σταδιακά να αλλάζουν την πολιτική τους, καθώς ολοένα περισσότεροι άνθρωποι γίνονταν μάρτυρες απαγχονισμών που δεν εξελίσσονταν όπως είχε σχεδιαστεί, ενώ παράλληλα εντείνονταν οι γενικότερες ανησυχίες για αυτές τις δημόσιες εκδηλώσεις, εξήγησε ο Ράντελετ.

«Αντί να προάγουν τον σεβασμό προς την ανθρώπινη ζωή και να αναδεικνύουν τη σοβαρότητα της περίστασης, οι εκτελέσεις συνοδεύονταν από χειροκροτήματα και μια ατμόσφαιρα που θύμιζε πανηγύρι. Αυτό πραγματικά απομάκρυνε τον κόσμο από την ιδέα των δημόσιων εκτελέσεων», ανέφερε.

Η εκτέλεση του βομβιστή της Οκλαχόμα είχε μεταδοθεί μέσω κλειστού τηλεοπτικού κυκλώματος

Η Ρόμπιν Μάχερ, εκτελεστική διευθύντρια του Κέντρου Πληροφόρησης για τη Θανατική Ποινή, δήλωσε ότι δεν υπάρχει κανένα καταγεγραμμένο περιστατικό εκτέλεσης που να έχει μεταδοθεί ζωντανά μέσω διαδικτύου.

Το πλησιέστερο προηγούμενο σημειώθηκε το 2001, όταν ο Τίμοθι ΜακΒέι, ο δράστης της βομβιστικής επίθεσης στην Οκλαχόμα Σίτι, εκτελέστηκε σε ομοσπονδιακή φυλακή στο Τερ Χόουτ της Ιντιάνα.

Ο τότε υπουργός Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, Τζον Άσκροφτ, είχε ανακοινώσει ότι τα θύματα της επίθεσης μπορούσαν είτε να παραστούν αυτοπροσώπως είτε να παρακολουθήσουν την εκτέλεση μέσω κλειστού τηλεοπτικού κυκλώματος.

Θα μπορούσε, όμως, η ανακοίνωση του αμερικανικού στρατού για τη ζωντανή μετάδοση της εκτέλεσης του Χασάν, ο οποίος καταδικάστηκε για τη δολοφονία 13 ανθρώπων και τον τραυματισμό πολλών ακόμη κατά την ένοπλη επίθεση του 2009 στο Φορτ Χουντ, να αλλάξει τα δεδομένα;

Η Μάχερ δήλωσε ότι αντιμετωπίζει τις τοποθετήσεις του υπουργού Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, ως «απλή έκφραση πρόθεσης».

«Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κανένας κανονισμός ή προηγούμενο που να προβλέπει τη ζωντανή μετάδοση μιας εκτέλεσης μέσω διαδικτύου ή τη διάθεσή της στο ευρύ κοινό με οποιονδήποτε άλλο τρόπο», ανέφερε σε δήλωσή της.

Ο Χασάν θα μπορούσε να επιχειρήσει να αποτρέψει την εκτέλεσή του και να καταθέσει σε πολιτικό δικαστήριο αίτηση habeas corpus, μια νομική διαδικασία μέσω της οποίας ζητείται να εξεταστεί η νομιμότητα της κράτησής του. Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να καθυστερήσει σημαντικά την εκτέλεση, σύμφωνα με ειδικούς.

Τα νομικά και κοινωνικά ερωτήματα που εγείρει η απόφαση

Η Ελίζαμπεθ Σέμελ, συνδιευθύντρια της Κλινικής για τη Θανατική Ποινή στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ, δήλωσε ότι η ανακοίνωση εγείρει πλήθος νομικών ζητημάτων και ερωτημάτων δημόσιας πολιτικής.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο σεβασμός στην αξιοπρέπεια του καταδικασμένου, το ποιοι θα έχουν δικαίωμα να παρακολουθήσουν την εκτέλεση, αλλά και το τι ακριβώς επιδιώκει η κυβέρνηση Τραμπ επιλέγοντας ένα τόσο ασυνήθιστο δημόσιο θέαμα.

«Πρόκειται για έναν πρόεδρο που επιδιώκει το θέαμα και αυτό, πιστεύω, είναι ακριβώς το μήνυμα που θέλει να στείλει», δήλωσε η Σέμελ.

Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι αμφιβάλλει αν η κυβέρνηση έχει εξετάσει έστω και στοιχειωδώς τις νομικές και κοινωνικές προεκτάσεις της συγκεκριμένης απόφασης.

Από την πλευρά της, η Ντέμπορα Ντένο, ειδική σε ζητήματα θανατικής ποινής και καθηγήτρια Νομικής στο Πανεπιστήμιο Φόρνταμ, υποστήριξε ότι η ζωντανή μετάδοση μιας εκτέλεσης θα μπορούσε να καταστήσει τη διαδικασία «πολύ πιο διαφανή» και να ενημερώσει τους πολίτες για όλα όσα συνεπάγεται η εφαρμογή της εσχάτης των ποινών.

Όπως εξήγησε, τέτοια οφέλη θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμα σε μια περίοδο κατά την οποία μια εκτέλεση στο Τενεσί, που δεν εξελίχθηκε σύμφωνα με τον σχεδιασμό, έχει προκαλέσει νέα ερωτήματα για τις μεθόδους με τις οποίες θανατώνονται οι καταδικασμένοι για εγκλήματα.

«Πιστεύω ότι ενδεχομένως θα μπορούσε να είναι μια καλή ιδέα, επειδή θα υπήρχε διαφάνεια και το κοινό θα γνώριζε πλήρως τι συμβαίνει», δήλωσε.