“Μαχαίρι” 159 δισ. ευρώ στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό προτείνει η ιρλανδική προεδρία 

Σημαντικές περικοπές στον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που καλύπτει την περίοδο 2028-2034, προβλέπει η νέα πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, η οποία παρουσιάστηκε το Σάββατο (10/10).

Σύμφωνα με το νέο διαπραγματευτικό σχέδιο, προβλέπεται μείωση κατά 159 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς το Δουβλίνο επιχειρεί να εξασφαλίσει τη συναίνεση των κρατών που ζητούν μεγαλύτερη δημοσιονομική συγκράτηση.

Η πρόταση προβλέπει περιορισμό των συνολικών δαπανών κατά περίπου 8%, ανταποκρινόμενη στις πιέσεις μιας ομάδας χωρών υπό τη Γερμανία, οι οποίες επιμένουν ότι ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός πρέπει να μειωθεί αισθητά.

Το νέο διαπραγματευτικό έγγραφο, γνωστό ως negotiating box ή negobox, περιλαμβάνει επίσης περικοπές ύψους 122 δισ. ευρώ, σε τρέχουσες τιμές, σε σύγκριση με την προηγούμενη πρόταση που είχε παρουσιάσει τον Ιούνιο η κυπριακή προεδρία.

Η ιρλανδική πρόταση αναμένεται να αποτελέσει τη βάση για δύσκολες διαπραγματεύσεις μεταξύ των 27 ηγετών της ΕΕ, κατά τη σύνοδο κορυφής της επόμενης εβδομάδας.

Δύο στρατόπεδα για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό

Όπως λέει το Politico, oι διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν έντονες, καθώς η ΕΕ εμφανίζεται διχασμένη ως προς το ύψος και τις προτεραιότητες του επόμενου προϋπολογισμού.

Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες, με επικεφαλής τη Γερμανία, οι οποίες απαιτούν περικοπές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ από το αρχικό σχέδιο, που πλησίαζε τα 2 τρισ. ευρώ.

Στον αντίποδα, χώρες της νότιας και ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες συγκροτούν την ομάδα «Φίλοι της Συνοχής» (Friends of Cohesion), αντιτίθενται στη μείωση των κονδυλίων, ιδιαίτερα εκείνων που προορίζονται για την περιφερειακή ανάπτυξη και τη γεωργία.

Επιχειρώντας να προσεγγίσει τη δεύτερη ομάδα, η Ιρλανδία επέλεξε να προστατεύσει από τις περικοπές τις αγροτικές επιδοτήσεις και τη χρηματοδότηση των περιφερειών, δύο ιδιαίτερα ευαίσθητους πολιτικά τομείς, που αντιστοιχούν περίπου στο μισό του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.

Πού πέφτει το «μαχαίρι» των περικοπών

Το μεγαλύτερο μέρος της εξοικονόμησης προέρχεται από άλλες κατηγορίες δαπανών.

Ειδικότερα, το ιρλανδικό σχέδιο προβλέπει:

• Μείωση κατά 75 δισ. ευρώ των κονδυλίων για την ανταγωνιστικότητα.

• Περικοπές 38 δισ. ευρώ στην εξωτερική βοήθεια.

• Μείωση 10 δισ. ευρώ στις διοικητικές δαπάνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Παράλληλα, το Δουβλίνο προτείνει την κατάργηση ενός ειδικού αποθεματικού έκτακτης ανάγκης, γνωστού ως EU Facility cushion, το οποίο θα επέτρεπε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διαθέτει χρηματοδότηση για απρόβλεπτες κρίσεις κατά τη διάρκεια της επταετίας.

Ο Τόμας Μπερν, Ιρλανδός υφυπουργός αρμόδιος για τις Ευρωπαϊκές Υποθέσεις και επικεφαλής των διαπραγματεύσεων, υπερασπίστηκε την πρόταση, χαρακτηρίζοντάς την έναν ισορροπημένο συμβιβασμό μεταξύ των 27 κρατών-μελών.

Όπως δήλωσε στους δημοσιογράφους, η ιρλανδική προεδρία κατάφερε να προστατεύσει τις παραδοσιακές πολιτικές της Ένωσης, που θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές για την ενιαία αγορά, διατηρώντας παράλληλα τον προσανατολισμό προς τις μελλοντικές ανάγκες της ΕΕ.

«Οικονομική χώρα της φαντασίας» – Αντιδράσεις από τις χώρες που ζητούν περικοπές

Παρά τις σημαντικές μειώσεις, η πρόταση δεν φαίνεται ικανή να ικανοποιήσει τις χώρες που επιδιώκουν αυστηρότερη δημοσιονομική πολιτική.

Οι κυβερνήσεις αυτές έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι η υπερβολική μείωση των κονδυλίων για νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες, όπως η ανταγωνιστικότητα, η άμυνα και η αναπτυξιακή χρηματοδότηση, θα μπορούσε να υπονομεύσει τη δυνατότητα της ΕΕ να ανταποκριθεί στις σύγχρονες προκλήσεις.

Ευρωπαίος διπλωμάτης χαρακτήρισε το ιρλανδικό σχέδιο απογοητευτικό, υποστηρίζοντας ότι απέχει πολύ από μια συμφωνία που θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η σημαντική αύξηση των δαπανών του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, σε σχέση με τον σημερινό προϋπολογισμό, δεν είναι οικονομικά βιώσιμη.

Κατηγόρησε μάλιστα την ιρλανδική προεδρία ότι επιμένει σε πολιτικές προτεραιότητες του 20ού αιώνα, αντί να προετοιμάζει την Ευρωπαϊκή Ένωση για τις προκλήσεις του 21ου.

«Αυτό το διαπραγματευτικό σχέδιο δεν μπορεί να αποτελέσει βάση συμφωνίας μεταξύ των κρατών-μελών. Χρειαζόμαστε επειγόντως περισσότερο οικονομικό ρεαλισμό και λιγότερη οικονομική φαντασιοπληξία», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Υπενθυμίζεται ότι η Γερμανία και οι σύμμαχοί της είχαν επικρίνει και την προηγούμενη πρόταση της κυπριακής προεδρίας, η οποία περιλάμβανε περικοπές μόλις 32 δισ. ευρώ.

Αντίθετο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Σοβαρά εμπόδια αναμένεται να αντιμετωπίσει η πρόταση και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η έγκριση του οποίου είναι απαραίτητη για την οριστικοποίηση του επόμενου πολυετούς προϋπολογισμού.

Ο Ζίγκφριντ Μουρεσάν, διαπραγματευτής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος για τον προϋπολογισμό, επέκρινε έντονα το σχέδιο λίγο μετά τη δημοσιοποίησή του.

Όπως ανέφερε σε ανακοίνωσή του, η ιρλανδική προεδρία παρουσίασε ελάχιστη πρόοδο, χωρίς ουσιαστικές νέες λύσεις και με έναν αποδυναμωμένο προϋπολογισμό.

Ξεκαθάρισε μάλιστα ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν μπλοφάρει και ότι ο προϋπολογισμός που προτείνει η ιρλανδική προεδρία δεν πρόκειται να λάβει τη συγκατάθεσή του.

Οι πρεσβευτές των 27 κρατών-μελών αναμένεται να εξετάσουν το νέο σχέδιο σε συνεδρίαση την Κυριακή, προετοιμάζοντας παράλληλα τη συζήτηση των Ευρωπαίων ηγετών την Πέμπτη.

Οι κυβερνήσεις επιδιώκουν να καταλήξουν σε συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους, καθώς οι επικείμενες εκλογικές αναμετρήσεις στη Γαλλία, την Πολωνία και την Ιταλία ενδέχεται να περιπλέξουν περαιτέρω τις διαπραγματεύσεις.

Στο τραπέζι πέντε νέοι ευρωπαϊκοί φόροι

Πέρα από τις δαπάνες, σημαντικές διαφωνίες καταγράφονται και σχετικά με τον τρόπο χρηματοδότησης του νέου προϋπολογισμού.

Η ιρλανδική προεδρία δεν προχώρησε σε ουσιαστικές αλλαγές στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία πέντε νέων ευρωπαϊκών πηγών εσόδων, των λεγόμενων «ιδίων πόρων», που θα μπορούσαν να αποφέρουν συνολικά 66 δισ. ευρώ.

Η επιλογή αυτή προκάλεσε δυσαρέσκεια σε χώρες όπως η Γαλλία, η οποία είχε πιέσει το Δουβλίνο να συμπεριλάβει πρόσθετες φορολογικές επιβαρύνσεις που έχει προτείνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Μεταξύ αυτών βρίσκονται φόροι στους τεχνολογικούς κολοσσούς, στις διαδικτυακές δραστηριότητες τυχερών παιχνιδιών και στις επιχειρήσεις κρυπτονομισμάτων.

Ωστόσο, αρκετές από τις προτάσεις της Κομισιόν συναντούν εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο έντονες αντιδράσεις από τις εθνικές κυβερνήσεις.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν ο φόρος στις επιχειρήσεις, γνωστός ως CORE, και η εισφορά που συνδέεται με το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων (ETS). Και οι δύο προτάσεις θεωρείται δύσκολο να υιοθετηθούν με τη σημερινή τους μορφή.

Παρά τις πιέσεις για την απόσυρση των πλέον αμφιλεγόμενων μέτρων, η Ιρλανδία διατήρησε και τους πέντε φόρους στο διαπραγματευτικό τραπέζι, προτείνοντας μόνο τεχνικές τροποποιήσεις.

Μεταξύ άλλων, εισηγείται τη σταδιακή εφαρμογή των εισφορών που συνδέονται με το ETS για τις οικονομικά ασθενέστερες χώρες, οι οποίες πλήττονται δυσανάλογα, καθώς και την αύξηση της συνεισφοράς στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό από τον μηχανισμό φορολόγησης των εισαγωγών με βάση τις εκπομπές άνθρακα, ο οποίος συγκεντρώνει ευρύτερη αποδοχή.

Κρίσιμη σύνοδος για το μέλλον του προϋπολογισμού

Οι διαφωνίες για τους νέους ίδιους πόρους της ΕΕ αναμένεται να κορυφωθούν στη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών την Πέμπτη.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, έχει δηλώσει ότι επιδιώκει να καταλήξουν οι κυβερνήσεις σε ένα συγκεκριμένο πακέτο πιθανών νέων φόρων, το οποίο θα μπορούσε να εξασφαλίσει την απαραίτητη συναίνεση.

Το αποτέλεσμα των συζητήσεων θα καθορίσει σε σημαντικό βαθμό τις επόμενες κινήσεις της Ένωσης, καθώς τα κράτη-μέλη καλούνται να συμφωνήσουν όχι μόνο στο ύψος του προϋπολογισμού, αλλά και στον τρόπο χρηματοδότησής του και στην κατανομή των πόρων ανάμεσα στις παραδοσιακές πολιτικές και τις νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες.