Γιατί οι Χούθι αναζωπυρώνουν τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή; – Ο ρόλος του Μπαμπ ελ Μαντέμπ

Οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν αντάρτες Χούθι της Υεμένης φέρονται να έχουν ενισχύσει τις τελευταίες εβδομάδες τον έλεγχό τους σε παράκτιες περιοχές κοντά στο στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, δημιουργώντας τον κίνδυνο σοβαρών διαταραχών στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς το Ιράν έχει ήδη αποκλείσει τα Στενά του Ορμούζ, περιορίζοντας δραστικά τη διακίνηση πετρελαίου και άλλων προϊόντων μέσω ενός από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη.

Με τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ να έχει διακοπεί, η Ερυθρά Θάλασσα αποτελεί πλέον μια κρίσιμη εναλλακτική οδό για τις εξαγωγές πετρελαίου.

Όπως γράφει σε ανάλυσή του το Sky News, εάν οι Χούθι καταφέρουν να παρεμποδίσουν ουσιαστικά και τη ναυσιπλοΐα στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, οι δύο βασικές θαλάσσιες οδοί εξαγωγής πετρελαίου της Μέσης Ανατολής θα μπορούσαν να βρεθούν ταυτόχρονα εκτός λειτουργίας.

Ποιοι είναι οι Χούθι;

Οι Χούθι αποτελούν ένα πολιτικό και θρησκευτικό κίνημα που ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος της βορειοδυτικής Υεμένης.

Το κίνημα εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1990 στη βόρεια Υεμένη, με στόχο την αναβίωση της ζαϊντικής παράδοσης, ενός κλάδου του σιιτικού Ισλάμ που είχε ιστορικά ασκήσει εξουσία στη χώρα.

Τα επόμενα χρόνια, οι Χούθι ενεπλάκησαν σε διαδοχικές συγκρούσεις ανταρτοπολέμου με τον εθνικό στρατό της Υεμένης.

Η επιρροή τους ενισχύθηκε σημαντικά μετά την ανατροπή της προηγούμενης κυβέρνησης, στο πλαίσιο των αναταραχών της Αραβικής Άνοιξης, επιτρέποντάς τους να εδραιώσουν τον έλεγχό τους σε μεγάλο μέρος της βόρειας χώρας.

Γιατί συγκρούονται με τη Σαουδική Αραβία;

Η Υεμένη βρίσκεται σε κατάσταση εμφυλίου πολέμου, με διαδοχικές περιόδους συγκρούσεων και σχετικής αποκλιμάκωσης, από το 2015, μετά την κατάληψη της πρωτεύουσας Σαναά από τους Χούθι.

Η Σαουδική Αραβία παρενέβη στρατιωτικά, επιδιώκοντας να περιορίσει την ιρανική επιρροή και την αστάθεια κατά μήκος των συνόρων της.

Έπειτα από χρόνια πολεμικών επιχειρήσεων, ο ΟΗΕ διαμεσολάβησε για την επίτευξη εκεχειρίας το 2022.

Ωστόσο, η συμφωνία αυτή έχει πλέον ουσιαστικά καταρρεύσει, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν αναζωπύρωσε τις συγκρούσεις και στην Υεμένη.

Πώς συνδέονται οι Χούθι με τον πόλεμο στο Ιράν;

Το Ιράν υποστηρίζει τους Χούθι στο πλαίσιο του περιφερειακού «Άξονα της Αντίστασης», ενός δικτύου οργανώσεων και ένοπλων ομάδων στο οποίο συμμετέχουν επίσης η Χεζμπολάχ του Λιβάνου και πολιτοφυλακές στο Ιράκ.

Οι Χούθι ενεπλάκησαν στη νέα σύγκρουση όταν η Σαουδική Αραβία επιτέθηκε στο αεροδρόμιο της Σαναά, το οποίο βρίσκεται υπό τον έλεγχό τους, υποστηρίζοντας ότι στόχος της ήταν να εμποδίσει την προσγείωση ιρανικού αεροσκάφους.

Η οργάνωση απάντησε ανακοινώνοντας ότι θα αντιμετωπίσει «τον αποκλεισμό με αποκλεισμό», απειλώντας σαουδαραβικά πλοία και λιμάνια στην Ερυθρά Θάλασσα.

Η απειλή αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η Σαουδική Αραβία εξαρτάται ολοένα περισσότερο από την Ερυθρά Θάλασσα και τη θαλάσσια δίοδο του Μπαμπ ελ Μαντέμπ για τις εξαγωγές πετρελαίου της, μετά τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν.

Έκτοτε, οι Χούθι έχουν επιχειρήσει να επεκτείνουν τον έλεγχό τους στις ακτές γύρω από το στρατηγικής σημασίας στενό, ενώ έχουν εξαπολύσει επιθέσεις και εναντίον πόλεων της Σαουδικής Αραβίας.

Σύμφωνα με τις αναφορές, 73 άνθρωποι τραυματίστηκαν από πλήγματα στη Σαουδική Αραβία την περασμένη εβδομάδα.

Τι επιδιώκει κάθε πλευρά;

Η αναζωπύρωση του πολέμου στην Υεμένη εξυπηρετεί διαφορετικούς στρατηγικούς στόχους για καθεμία από τις εμπλεκόμενες πλευρές.

Για το Ιράν, η κλιμάκωση στο μέτωπο της Υεμένης αποτελεί έναν επιπλέον μοχλό πίεσης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Όπως εξήγησε στους New York Times ο Μπαράα Σιμπάν, ερευνητής του βρετανικού Royal United Services Institute, η Τεχεράνη επιδιώκει την όξυνση της σύγκρουσης στην Υεμένη προκειμένου να «ασκήσει μεγαλύτερη πίεση στην κυβέρνηση Τραμπ».

Από την πλευρά τους, οι Χούθι επιδιώκουν πολιτικές παραχωρήσεις, μεταξύ των οποίων η άρση των περιορισμών στις αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές προς τις περιοχές που ελέγχουν.

Την ίδια στιγμή, η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης, με την υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας, επιδιώκει να ανακτήσει εδάφη που βρίσκονται υπό τον έλεγχο των ανταρτών.

Γιατί το Μπαμπ ελ Μαντέμπ είναι τόσο σημαντικό για την παγκόσμια οικονομία;

Το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα και, μέσω αυτής, τη Διώρυγα του Σουέζ με την Αραβική Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό.

Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες μεταφοράς αργού πετρελαίου από τις χώρες του Περσικού Κόλπου προς τη Μεσόγειο.

Η στρατηγική σημασία του έχει αυξηθεί κατακόρυφα εξαιτίας του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ.

Μια σοβαρή διακοπή της ναυσιπλοΐας στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ θα μπορούσε να επιδεινώσει περαιτέρω την ήδη δύσκολη οικονομική κατάσταση που έχει προκαλέσει η διακοπή των μεταφορών μέσω του Ορμούζ.

Το ενδεχόμενο ταυτόχρονου αποκλεισμού των δύο θαλάσσιων διαδρόμων δημιουργεί τον κίνδυνο νέων προβλημάτων στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό, με πιθανές επιπτώσεις στις τιμές του πετρελαίου και στο διεθνές εμπόριο.

Όπως επισημαίνει ο ανταποκριτής του Sky News στη Μέση Ανατολή, Άνταμ Πάρσονς, αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει το σημείο καμπής στο οποίο ο πόλεμος στην Υεμένη θα αποκτούσε πραγματικά παγκόσμιες οικονομικές συνέπειες.