ΟΙ 5 ΚΟΙΝΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΠΟΥ ΚΡΥΒΟΝΤΑΙ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΟ 12% ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ
Ένας στους 8 καρκίνους προκαλείται πια από κοινούς ιούς, βακτήρια και παράσιτα, για τα οποία υπάρχουν προστατευτικά μέτρα. Τι αποκάλυψε ανάλυση του ΠΟΥ.
Περισσότερες από 2.000.000 διαγνώσεις καρκίνου το χρόνο, θα μπορούσαν να αποφευχθούν, αν κάναμε αυτά που μπορούμε να κάνουμε για τη διαχείριση κοινών ιών, βακτηρίων και παρασίτων που εξελίσσονται σε κακοήθειες.
Δηλαδή, εμβόλια και προληπτικό έλεγχο.
Νέα μελέτη που διενήργησε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και δημοσιεύτηκε στο Lancet Oncology συνδέει το 12% των νέων διαγνώσεων καρκίνου παγκοσμίως το 2024, με 12 λοιμώξεις, από κοινούς μολυσματικούς παράγοντες.
Αυτά προκάλεσαν περίπου 2,3 εκατομμύρια νέα κρούσματα το 2024, αριθμός που αντιστοιχούσε περίπου στο 12,3% όλων των περιστατικών.
Η συντριπτική πλειοψηφία (+1,2 εκατομμύρια διαγνώσεις) σχετίζονται με μόλις πέντε παθογόνα.
Για όλα υπάρχουν προληπτικά μέτρα και τρόποι αντιμετώπισης.
Όχι όμως, για όλους.
1 στους 8 καρκίνους συνδέονται με υποκείμενη λοίμωξη
Στην ανάλυση περιστατικών που έκαναν επιδημιολόγοι από τον Διεθνή Οργανισμό Ερευνών για τον Καρκίνο, του ΠΟΥ εκτιμήθηκαν 12 μολυσματικοί παράγοντες, οι οποίοι ταξινομήθηκαν ως “καρκινογόνες ουσίες Ομάδας 1”, για τον άνθρωπο.
Σημειώνεται ότι 1 στους 8 καρκίνους συνδέθηκε με μια υποκείμενη λοίμωξη, με τους ερευνητές να τονίζουν πως αυτό το σημαντικό καρκινικό φορτίο θα μπορούσε να προληφθεί ή να μετριαστεί με υπάρχοντα εμβόλια, διαγνωστικούς ελέγχους και αντιμικροβιακές θεραπείες.
Υπάρχει και ακόμα χειρότερο εύρημα: το παγκόσμιο ποσοστό των καρκίνων που αποδίδονται σε λοιμώξεις παρέμεινε επί της ουσίας, αμετάβλητο από την προηγούμενη αξιολόγηση του 2018, όταν ήταν στο 13%.
«Αυτό υπογραμμίζει τα επίμονα κενά στην παγκόσμια εμβολιαστική κάλυψη, τις υποδομές διαλογής και την πρόσβαση σε θεραπείες».
Πώς τα μικρόβια “πυροδοτούν” την κακοήθεια
Μπορεί να έχεις μολυνθεί από ένα παθογόνο, το οποίο δεν εντοπίζει το check up που κάνεις γιατί “κοιμάται”.
Όσο περνούν όμως, τα χρόνια -και οι δεκαετίες- όλα λειτουργούν εναντίον σου λόγω της φθοράς του “μηχανήματος” που λέγεται ανθρώπινος οργανισμός.
Για παράδειγμα, “πέφτει” η αποτελεσματικότητα του ανοσοποιητικού συστήματος. Και τότε κάνει το παθογόνο την εμφάνιση του.
«Ο HIV στοχεύει άμεσα και υποβαθμίζει την ανοσολογική επιτήρηση, εμποδίζοντας το σώμα να ανιχνεύσει ανώμαλα κύτταρα. Έτσι, επιτρέπει σε άλλους ευκαιριακούς ογκογενείς ιούς (όπως ο KSHV και ο HPV) να αναπαραχθούν ανεμπόδιστα», γράφουν οι ερευνητές στο Lancet, οι οποίοι ανέφεραν και άλλες δυο βιολογικές οδούς, μέσω των οποίων επίμονες λοιμώξεις ξεκινούν την καρκινογένεση.
Είναι η διαταραχή της κυτταρικής ανάπτυξης «με ιούς όπως ο HPV να ενσωματώνουν γενετικό υλικό ή ιικές ογκοπρωτεΐνες στα κύτταρα ξενιστές και να παρεμβαίνουν στις πρωτεΐνες καταστολής όγκων. Αυτό οδηγεί στον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των κυττάρων».
Επίσης, παθογόνα όπως το H. pylori, η Ηπατίτιδα Β και η Ηπατίτιδα C «προκαλούν δεκαετίες χρόνιας εντοπισμένης φλεγμονής, με αποτέλεσμα τη συνεχή κυτταρική ανανέωση, οξειδωτική βλάβη στο DNA και ουλές ιστών (όπως κίρρωση του ήπατος ή γαστρική ατροφία) που αυξάνουν τον κίνδυνο μετάλλαξης».
Ποιες είναι οι πιο συνήθεις καρκινογόνες λοιμώξεις
Στη μελέτη για τα περιστατικά του 2024, η συντριπτική πλειοψηφία των διαγνώσεων καρκίνου (περισσότερες από 1,2 εκατομμύρια), που προκαλούνται από λοιμώξεις συγκεντρώθηκαν σε πέντε πρωτογενή παθογόνα.
Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού: το κοινό βακτήριο που συνήθως μεταδίδεται μέσω μολυσματικών τροφίμων, νερού ή κακής υγιεινής και “κολλάει” στη βλεννογόνο του στομάχου είναι η κύρια αιτία καρκίνου του στομάχου, που δεν συνδέεται με την καρδιά. Το 2024 ευθυνόταν για 760.000 διαγνώσεις, δηλαδή το 4% όλων.
- Ιός Ανθρώπινων Θηλωμάτων: ο HPV ήταν ο κύριος παράγοντας πρόκλησης καρκίνου στον τράχηλο της μήτρας, με 600.000 διαγνώσεις να αποδίδονται σε αυτόν. Ευθυνόταν για 58.000 περιπτώσεις καρκίνων του στοματοφάρυγγα, των αμυγδαλών και της βάσης της γλώσσας, 32.000 καρκινώματα από πλακώδη κύτταρα πρωκτού, 18.000 καρκίνους πέους, 14.000 καρκίνους του κόλπου και 12.000 καρκίνους του αιδοίου.
- Ιός της ηπατίτιδας Β: ο HBV που μεταδίδεται μέσω αίματος, σεξουαλικής επαφής, μολυσμένης βελόνας και μετάδοσης από τη μητέρα στο παιδί στη γέννα, ευθύνεται για 330.000 περιπτώσεις ηπατοκυτταρικού καρκινώματος (βλ. πρωτοπαθής καρκίνος του ήπατος) και 27.000 περιπτώσεις ενδοηπατικού χολαγγειοκαρκινώματος.
- Ιός Epstein-Barr: Ο EBV είναι γνωστός ως “ιός έρπητα” που φέρουν το 90% των ενηλίκων. Συνδέθηκε με 110.000 περιπτώσεις ρινοφαρυγγικού καρκινώματος, 78.000 περιπτώσεις γαστρικού αδενοκαρκινώματος, 47.000 περιπτώσεις λεμφώματος Hodgkin, 20.000 περιπτώσεις διάχυτου λεμφώματος από μεγάλα Β-λεμφοκύτταρα και 6.200 περιπτώσεις λεμφώματος Burkitt.
- Ιός ηπατίτιδας C: ο HCV, μεταδίδεται με το αίμα και προκαλεί χρόνια ηπατίτιδα. Ήταν υπεύθυνος για 130.000 περιπτώσεις ηπατοκυτταρικού καρκινώματος, 17.000 περιπτώσεις μη Hodgkin λεμφώματος και 11.000 περιπτώσεις ενδοηπατικού χολαγγειοκαρκινώματος.
Πώς μπορούμε να μειώσουμε τον κίνδυνο
Στη δημοσίευση της εργασίας αναφέρεται πως έχουμε ήδη στη διάθεση μας τρόπους να μην αφήσουμε στις μολυσματικές ασθένειες να εξελιχθούν σε καρκίνο, όπως για παράδειγμα, τα προφυλακτικά, τα εμβόλια για τον HPV και προληπτικό έλεγχο του τραχήλου της μήτρας.
Βέβαια, όπως τόνισαν οι ερευνητές το μεγάλο βάρος των καρκίνων που σχετίζονται με τις λοιμώξεις “οφείλεται στις ανισότητες μεταξύ των χωρών, στην πρόσβαση σε εμβολιασμούς και προληπτικούς ελέγχους για καρκίνο”.
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (AAP) συνιστά «την έναρξη της σειράς εμβολίων HPV μεταξύ 9 και 12 ετών», που παρέχει σχεδόν πλήρη προστασία έναντι των ιικών στελεχών υψηλού κινδύνου (κυρίως HPV 16 και 18) που ευθύνονται για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και του στοματοφάρυγγα.
Τονίζεται πως μπορεί να χορηγηθεί σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που δεν το ξεκίνησαν σε αυτές τις ηλικίες, ωστόσο «η αποτελεσματικότητά του μειώνεται καθώς οι άνθρωποι μεγαλώνουν».
Το εμβόλιο κατά της ηπατίτιδας Β συνιστάται για όλα τα βρέφη, ξεκινώντας με μια δόση εντός 24 ωρών από τη γέννηση και ακολουθούμενη από δύο επιπλέον δόσεις για μακροχρόνια ανοσία.
Απλές, μη επεμβατικές εξετάσεις αντιγόνου αναπνοής ή κοπράνων μπορούν να ανιχνεύσουν ενεργές λοιμώξεις από Helicobacter pylori, οι οποίες μπορούν να θεραπευτούν με μια σύντομη αγωγή στοχευμένων αντιβιοτικών και αναστολέων αντλίας πρωτονίων. Έτσι, μειώνεται δραστικά ο μακροπρόθεσμος κίνδυνος καρκίνου του στομάχου.
Τα φάρμακα άμεσης δράσης κατά των ιών (DAA) μπορούν να εξαλείψουν την ηπατίτιδα C σε πάνω από 95% των ασθενών εντός 8 έως 12 εβδομάδων.
Για τον HIV, η συνεπής αντιρετροϊκή θεραπεία (ART) και η προληπτική αγωγή πριν από την έκθεση (PrEP), σε συνδυασμό με αντισύλληψη με φραγμό, διατηρούν την ανοσολογική λειτουργία και αποτρέπουν κακοήθειες που προκαλούνται από συν-λοίμωξη.
Τα τεστ Παπανικολάου και το τεστ DNA HPV ανιχνεύουν ανώμαλα κύτταρα του τραχήλου της μήτρας πριν εξελιχθούν σε διηθητικό καρκίνο.
Ο ενδοσκοπικός έλεγχος σε πληθυσμούς υψηλού κινδύνου της Ανατολικής Ασίας εντοπίζει γαστρικές αλλοιώσεις πρώιμου σταδίου.
Εν τω μεταξύ, ενώ δεν υπάρχει επί του παρόντος εγκεκριμένο εμβόλιο για τον ιό Epstein-Barr, το πρόσφατο κλινικό ενδιαφέρον έχει ωθήσει πολλά υποψήφια εμβόλια κατά του EBV σε κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους.
Άρα είμαστε προ των σωτήριων εξελίξεων, για όσους φυσικά θα έχουν την πολυτέλεια να το χρησιμοποιήσουν.
