Σε έρευνα για το μεταναστευτικό το Βραβείο Daphne Caruana Galizia 2026
Διαβάζεται σε 5'
Το Βραβείο Δημοσιογραφίας Daphne Caruana Galizia για το 2026 απονεμήθηκε σε έρευνα με θέμα τη συμφωνία Ιταλίας – Αλβανίας για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.
- 21 Οκτωβρίου 2026 21:38
Στην έρευνα για το μεταναστευτικό -των Maite Vermeulen και Giacomo Zandonini για λογαριασμό του ολλανδικού De Correspondent- απονεμήθηκε το Βραβείο Daphne Caruana Galizia 2026.
Η εν λόγω έρευνα εξετάζει το μοντέλο μεταφοράς και κράτησης μεταναστών και αιτούντων άσυλο εκτός των συνόρων της ΕΕ. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα κέντρα που δημιούργησε η Ιταλία στην Αλβανία, αλλά και το αυξανόμενο ενδιαφέρον άλλων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων για αντίστοιχα μοντέλα «εξωτερίκευσης» της μεταναστευτικής πολιτικής.
Στην τελετή απονομής του βραβείου, που πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Τετάρτης (21/10) στην αίθουσα Τύπου Daphne Caruana Galizia του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, παρευρέθησαν η Ρομπέρτα Μέτσολα, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Pina Picierno, αντιπρόεδρος του Κοινοβουλίου αρμόδια για το βραβείο, καθώς και μέλη της ανεξάρτητης πανευρωπαϊκής κριτικής επιτροπής.
Στη διάρκεια της εκδήλωσης, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ανέφερε, μεταξύ άλλων: «Εννέα χρόνια αφού η Daphne Caruana Galizia δολοφονήθηκε βάναυσα επειδή αποκάλυψε περιστατικά διαφθοράς, η αποφασιστικότητά μας για την απόδοση δικαιοσύνης παραμένει ισχυρότερη όσο ποτέ. Εκείνοι που ήθελαν να τη φιμώσουν απέτυχαν. Τα άρθρα της έχουν ταξιδέψει περισσότερο από ποτέ και το θάρρος της συνεχίζει να εμπνέει. Το βραβείο Daphne Caruana Galizia τιμά αυτό το θάρρος και την αφοσίωση στην αναζήτηση της αλήθειας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα συνεχίσει να στέκεται στο πλευρό των δημοσιογράφων, να υπερασπίζεται την ελευθερία του Τύπου και να αγωνίζεται για τη δικαιοσύνη. Δεν σταματάμε».
Οι νικητές του βραβείου
Η έρευνα που απέσπασε το βραβείο, με τίτλο «Κλείνοντας μετανάστες σε ένα κλουβί στην Αλβανία: η Ιταλία το κάνει, η Ολλανδία θέλει να το κάνει», εντοπίζει 259 εκατ. ευρώ ιταλικών δημόσιων δαπανών κατά τα δύο πρώτα χρόνια του προγράμματος κράτησης μεταναστών της Ιταλίας στην Αλβανία, το οποίο φιλοξένησε μόλις 256 άτομα. Η πληρότητα παρέμεινε χαμηλή, επειδή τα ιταλικά δικαστήρια αρνήθηκαν επανειλημμένα να εγκρίνουν την κράτηση, με αποτέλεσμα οι μετανάστες να πρέπει να επιστρέφουν στην Ιταλία.
Το αρχικό σχέδιο αφορούσε άνδρες που είχαν διασωθεί στη θάλασσα και προέρχονταν από χώρες τις οποίες η Ιταλία είχε χαρακτηρίσει ασφαλείς, κυρίως το Μπανγκλαντές και την Αίγυπτο. Δικαστές αμφισβήτησαν αυτούς τους χαρακτηρισμούς, ενώ το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) έκρινε ότι, βάσει των κανόνων που ίσχυαν τότε, μια χώρα δεν μπορούσε να θεωρείται ασφαλής εάν ορισμένες ομάδες αντιμετώπιζαν κίνδυνο εκεί.
Τον Μάρτιο του 2025, η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι ενέκρινε μεταφορές από κέντρα κράτησης στην Ιταλία, μετατρέποντας τις εγκαταστάσεις στην Αλβανία σε κέντρα για μετανάστες που ανέμεναν απέλαση.
Η έρευνα καταγράφει την ψυχολογική επιβάρυνση των μεταναστών που κρατούνται εκεί, καθώς και την περιορισμένη πρόσβασή τους σε νομική συνδρομή. Εξετάζει, επίσης, τις αντικρουόμενες ερμηνείες σχετικά με το κατά πόσο εφαρμόζεται η νομοθεσία της ΕΕ στα συγκεκριμένα κέντρα: η Ιταλία επικαλείται τις ευρωπαϊκές διαδικασίες ασύλου, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι η διμερής συμφωνία βρίσκεται εκτός της δικαιοδοσίας της ΕΕ.
Η Ολλανδία και άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξετάζουν το ενδεχόμενο δημιουργίας παρόμοιων κέντρων.
Το βραβείο Daphne Caruana Galizia
Σημειώνεται πως, από τη θέσπισή του το 2020, το βραβείο δημοσιογραφίας Daphne Caruana Galizia είναι ανοιχτό σε επαγγελματίες δημοσιογράφους και ομάδες επαγγελματιών δημοσιογράφων από οποιαδήποτε χώρα του κόσμου που έχουν δημοσιεύσει ή μεταδώσει έρευνες ή ρεπορτάζ σε μέσα ενημέρωσης που έχουν την έδρα τους σε οποιοδήποτε από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ.
Την τελική απόφαση παίρνει ανεξάρτητη επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι του Τύπου και της κοινωνίας των πολιτών από τα 27 κράτη μέλη, καθώς και εκπρόσωποι των μεγαλύτερων δημοσιογραφικών ενώσεων της Ευρώπης.
Το βραβείο και το χρηματικό έπαθλο ύψους 20.000 ευρώ αποδεικνύουν έμπρακτα τη στήριξη που προσφέρει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην ερευνητική δημοσιογραφία και την ελευθερία του Τύπου.
Οι φετινές 334 υποψηφιότητες αποτέλεσαν ρεκόρ συμμετοχής.
Ποια ήταν η Daphne Caruana Galizia
Η Daphne Caruana Galizia ήταν Μαλτέζα δημοσιογράφος, μπλόγκερ και ακτιβίστρια ενάντια στη διαφθορά.
Είχε πραγματοποιήσει εκτενή ρεπορτάζ με θέματα τη διαφθορά, το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, το οργανωμένο έγκλημα, την πώληση «χρυσών διαβατηρίων» σε υπηκόους τρίτων χωρών, καθώς και την εμπλοκή της μαλτέζικης κυβέρνησης στο σκάνδαλο των «Panama Papers».
Η δημοσιογράφος είχε δεχτεί επανειλημμένως παρενοχλήσεις και απειλές. Δολοφονήθηκε στις 16 Οκτωβρίου του 2017, όταν εξερράγη βόμβα που είχε τοποθετηθεί στο αυτοκίνητό της.
Η κατακραυγή για τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκαν οι αρχές της χώρας τη διερεύνηση της δολοφονίας οδήγησε τελικά στην παραίτηση του πρωθυπουργού της Μάλτας, Joseph Muscat.
Εκφράζοντας την αποδοκιμασία τους για τις παραλείψεις κατά τη διεξαγωγή των ερευνών, τον Δεκέμβριο του 2019 οι ευρωβουλευτές κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει δράση. Έκτοτε έχουν επανέλθει επανειλημμένα στο ζήτημα, μεταξύ άλλων και το 2023, όταν ενέκριναν ψήφισμα καταδικάζοντας ότι η εξιχνίαση της υπόθεσης δεν είχε σημειώσει σημαντική πρόοδο, ώστε οι υπεύθυνοι να λογοδοτήσουν ενώπιον της δικαιοσύνης.
Μέχρι σήμερα πέντε άτομα έχουν φυλακιστεί για τη δολοφονία της δημοσιογράφου, ενώ ο ηθικός αυτουργός της δολοφονίας δεν έχει καταδικαστεί ακόμη.
