Ιός Σαμόντα: Τι λέει ο ΠΟΥ μετά το πρώτο κρούσμα σε άνθρωπο

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανακοίνωσε σήμερα ότι είναι απίθανο το πρώτο καταγεγραμμένο σε άνθρωπο κρούσμα του ιού Σαμόντα, ο οποίος συνήθως εντοπίζεται σε εκτρεφόμενα ζώα, να εξαπλωθεί περαιτέρω, σημειώνοντας ωστόσο ότι παρακολουθεί την κατάσταση.

«Με βάση τις τρέχουσες πληροφορίες και τις γνώσεις που έχουμε για τη μετάδοση ιών με κοινά γενετικά χαρακτηριστικά, πρόκειται για ένα μεμονωμένο κρούσμα σε άνθρωπο και είναι απίθανο να οδηγήσει σε ευρύτερη εξάπλωση αυτή τη στιγμή» ανέφερε ο ΠΟΥ σε μια δήλωσή του προς το πρακτορείο Reuters.

Πιστεύεται ότι ο άνθρωπος που ασθένησε και πέθανε από τον ιό είχε τσιμπηθεί από μια μολυσμένη σκνίπα στην ανατολική Γαλλία, όπου κυκλοφορεί ο Σαμόντα σε ζώα κατά την εαρινή και θερινή περίοδο, ανέφερε η γαλλική κυβέρνηση.

Συναγερμός για το πρώτο κρούσμα σε άνθρωπο

Υπενθυμίζεται πως ο ασθενής, ο οποίος αντιμετώπιζε σοβαρό υποκείμενο νόσημα και ήταν περισσότερο ευάλωτος σε λοιμώξεις και επιπλοκές, πέθανε στις αρχές Οκτωβρίου.

Οι γαλλικές υγειονομικές αρχές διερευνούν ακόμη αν ο ιός προκάλεσε ή συνέβαλε στον θάνατό του, καθώς και με ποιον τρόπο μολύνθηκε. Το ECDC παρακολουθεί στενά την υπόθεση και βρίσκεται σε επικοινωνία με τις γαλλικές αρχές και τους ευρωπαίους εταίρους, προκειμένου να εκτιμηθούν οι πιθανές επιπτώσεις για τη δημόσια υγεία.

Πρόκειται για το πρώτο καταγεγραμμένο περιστατικό μόλυνσης ανθρώπου από τον συγκεκριμένο ιό, ο οποίος μέχρι σήμερα είχε εντοπιστεί μόνο σε ζώα. Σποραδικά κρούσματα είχαν καταγραφεί κυρίως στην Αφρική και στην Ιαπωνία, ενώ το καλοκαίρι του 2026 ο ιός έκανε για πρώτη φορά την εμφάνισή του σε εκτρεφόμενα ζώα στην Ευρώπη.

Τι γνωρίζουμε, όμως, για τον Σαμόντα και πώς μεταδίδεται;

Σύμφωνα με τον Αυστριακό Οργανισμό για την Υγεία και την Ασφάλεια των Τροφίμων (AGES), ο Σαμόντα είναι ορθομπουνιαϊός (Orthobunyavirus), ένας ιός που προσβάλλει κυρίως τα βοοειδή.

Ο ιός εντοπίστηκε για πρώτη φορά στα μέσα της δεκαετίας του 1960 στη Νιγηρία. Έκτοτε είχαν καταγραφεί περιστατικά σε ζώα κυρίως στην Αφρική και, σε μικρότερη έκταση, στην Ιαπωνία.

Από το καλοκαίρι του 2026, ωστόσο, ο Σαμόντα έχει αρχίσει να εντοπίζεται και σε εκτρεφόμενα ζώα στην Ευρώπη, μεταξύ άλλων στο Βέλγιο, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ολλανδία, την Αυστρία και την Ελβετία.

Πώς μεταδίδεται και ποια είναι τα συμπτώματα

Σύμφωνα με τον AGES, τον ιό μπορούν να φέρουν άγρια και εκτρεφόμενα μηρυκαστικά, καθώς και άλογα. Η μετάδοση μεταξύ των ζώων γίνεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων σκνιπών του γένους Culicoides. Είναι επίσης δυνατόν ο ιός να μεταδοθεί από μολυσμένα θηλυκά ζώα στα έμβρυα κατά την κύηση.

Στα μολυσμένα ζώα μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως υδαρής διάρροια, πυρετός και μειωμένη παραγωγή γάλακτος. Συχνά παρατηρούνται ταυτόχρονα περιστατικά σε περισσότερα ζώα της ίδιας εκτροφής.

Στα άλογα, ο ιός μπορεί να προσβάλει το κεντρικό νευρικό σύστημα και να προκαλέσει νευρολογικά συμπτώματα. Γενετικό υλικό του ιού έχει εντοπιστεί και σε νεκρά ιπποειδή.

Ειδική θεραπεία για τη λοίμωξη από Σαμόντα δεν υπάρχει. Στα προσβεβλημένα ζώα χορηγείται υποστηρικτική αγωγή, όπως αντιπυρετικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα, για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων.

Ο ιός Σαμόντα (SHAV) μεταδίδεται κυρίως μεταξύ ζώων μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων σκνιπών του γένους Culicoides. Μπορεί επίσης να μεταδοθεί από μολυσμένο θηλυκό ζώο στο έμβρυο κατά την κύηση.

Για τον άνθρωπο, ο τρόπος μετάδοσης δεν έχει ακόμη εξακριβωθεί ακόμα.

Μπορεί να μεταδοθεί στον άνθρωπο;

Μέχρι σήμερα δεν είχε καταγραφεί μόλυνση ανθρώπου από τον ιό Σαμόντα και δεν υπήρχαν ενδείξεις ότι μπορούσε να προκαλέσει λοίμωξη στον άνθρωπο.

Το περιστατικό στη Γαλλία αλλάζει τα μέχρι τώρα δεδομένα, χωρίς ωστόσο να είναι ακόμη σαφές πόσο εύκολα μπορεί να μολύνει ανθρώπους ή αν συνιστά ευρύτερο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.

Οι έρευνες συνεχίζονται τόσο για την οδό μετάδοσης όσο και για το κατά πόσο ο ιός προκάλεσε ή συνέβαλε στον θάνατο του ασθενούς.

Η ανακοίνωση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC)

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) παρακολουθεί στενά την κατάσταση, μετά την ανακοίνωση των γαλλικών αρχών για το πρώτο καταγεγραμμένο περιστατικό μόλυνσης ανθρώπου από τον ιό Σαμόντα (SHAV), έναν ιό που μέχρι σήμερα είχε εντοπιστεί μόνο σε ζώα.

Το ECDC βρίσκεται σε επικοινωνία με τις γαλλικές αρχές και τους ευρωπαίους εταίρους, προκειμένου να διερευνήσει τις πιθανές επιπτώσεις αυτού του πρώτου ανθρώπινου κρούσματος στη δημόσια υγεία. Μέχρι στιγμής, το μοναδικό περιστατικό αφορά ασθενή που υποβαλλόταν σε θεραπεία για σοβαρή νόσο, η οποία τον καθιστούσε πιο ευάλωτο σε λοιμώξεις και επιπλοκές σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Ο ασθενής πέθανε στις αρχές Οκτωβρίου. Οι έρευνες συνεχίζονται, τόσο για να διαπιστωθεί αν ο ιός προκάλεσε ή συνέβαλε στον θάνατό του όσο και για να εξακριβωθεί ο τρόπος με τον οποίο μολύνθηκε.

Η μόλυνση ανθρώπου καταγράφεται μετά τον πρώτο εντοπισμό του SHAV σε εκτρεφόμενα ζώα στην Ευρώπη, το καλοκαίρι του 2026. Στα ζώα, κλινικά συμπτώματα είχαν αναφερθεί από τον Ιούνιο, ενώ ο ιός ταυτοποιήθηκε στα τέλη Ιουλίου. Έκτοτε έχει ανιχνευθεί σε εκτρεφόμενα ζώα στην Αυστρία, το Βέλγιο, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, το Λιχτενστάιν, το Λουξεμβούργο, την Ολλανδία, την Πορτογαλία, την Ισπανία και την Ελβετία, καθώς και στο Τζέρσεϊ. Ο SHAV είχε εντοπιστεί και στο παρελθόν σε ζώα σε χώρες εκτός Ευρώπης.

Ο SHAV μεταδίδεται συνήθως μεταξύ των ζώων μέσω των τσιμπημάτων μολυσμένων σκνιπών του γένους Culicoides, ωστόσο παραμένει άγνωστο ποιο συγκεκριμένο είδος σκνίπας εμπλέκεται στη μετάδοση στην παρούσα περίπτωση. Στην Ευρώπη, οι σκνίπες που τσιμπούν είναι γενικά πιο δραστήριες από την άνοιξη έως το φθινόπωρο, με την εποχικότητά τους να διαφέρει ανάλογα με το είδος, την περιοχή και τις καιρικές συνθήκες. Καθώς οι θερμοκρασίες υποχωρούν, η δραστηριότητα των περισσότερων ειδών μειώνεται στην Ευρώπη.

Το ECDC παρακολουθεί τις εξελίξεις σε στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), η οποία είναι αρμόδια για θέματα υγείας των ζώων και ασφάλειας των τροφίμων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει ισχυρές υποδομές δημόσιας υγείας και το ECDC εξακολουθεί να συνεργάζεται με όλα τα κράτη-μέλη για την ενίσχυση του σχεδιασμού ετοιμότητας και αντίδρασης. Παράλληλα, το Κέντρο συνεργάζεται με το αρμόδιο Εργαστήριο Αναφοράς της ΕΕ, προκειμένου να ενισχυθεί η δυνατότητα διενέργειας εξετάσεων και να παρασχεθεί πρόσθετη υποστήριξη στα κράτη-μέλη για τον εντοπισμό τυχόν άλλων πιθανών κρουσμάτων.