Σχέδιο για διασφαλισμένους πόρους στις ορεινές περιοχές – Στο επίκεντρο το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026–2030

Στην επεξεργασία ενός σχεδίου που θα διασφαλίζει ειδικούς πόρους για τις ορεινές περιοχές, μέσω της ποσοστιαίας κατανομής χρηματοδότησης από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026–2030, προχωρούν η Προεδρία της Κυβέρνησης και το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Η πρωτοβουλία, που αποσκοπεί στην ενίσχυση της χρηματοδοτικής στήριξης των ορεινών περιοχών, παρουσιάστηκε από τον Υφυπουργό παρά τω Πρωθυπουργώ, Θανάση Κοντογεώργη, κατά τη διάρκεια του δεύτερου σταθμού των «Διαλόγων για την Ορεινότητα», την περασμένη εβδομάδα, στον Πλάτανο της Ορεινής Ναυπακτίας.

Ειδικότερα, το σχέδιο προβλέπει την περαιτέρω εξειδίκευση του εγκεκριμένου Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026–2030, με έμφαση στα Περιφερειακά Προγράμματα, ώστε να διαμορφωθεί ένα συγκεκριμένο πλαίσιο ποσοστιαίας κατανομής πόρων υπέρ των ορεινών περιοχών.

«Για τα ορεινά δεν αρκούν οι καλές προθέσεις, χρειάζονται εξασφαλισμένοι πόροι. Γι’ αυτό επεξεργαζόμαστε σχέδιο για ποσοστιαία κατανομή πόρων στο ΕΠΑ, ώστε οι ειδικές ανάγκες των ορεινών περιοχών να έχουν τον δικό τους κουμπαρά», τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Κοντογεώργης.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στη διεκδίκηση διακριτής χρηματοδότησης για τις ορεινές και νησιωτικές περιοχές στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό 2028–2034, επισημαίνοντας ότι οι ιδιαίτερες γεωγραφικές συνθήκες δημιουργούν πρόσθετες ανάγκες, οι οποίες θα πρέπει να αποτυπώνονται και στον σχεδιασμό των χρηματοδοτικών εργαλείων.

Η κυβερνητική πρωτοβουλία αποτέλεσε κεντρικό σημείο των εργασιών του δεύτερου «Διαλόγου για την Ορεινότητα», που διοργάνωσε η Ειδική Γραμματεία Ορεινών Περιοχών στον Πλάτανο, στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη «Περιφέρεια 2030».

Από τον διάλογο στον σχεδιασμό συγκεκριμένων πολιτικών

Οι «Διάλογοι για την Ορεινότητα», όπως αναφέρεται, αποτελούν ένα νέο εργαλείο πολιτικής της Ειδικής Γραμματείας Ορεινών Περιοχών, με στόχο οι ίδιοι οι κάτοικοι, οι φορείς και οι άνθρωποι που δραστηριοποιούνται στις ορεινές κοινότητες να συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση των πολιτικών που αφορούν το μέλλον τους.

Μετά την πρώτη συνάντηση στη Δημητσάνα, ο Πλάτανος της Ορεινής Ναυπακτίας φιλοξένησε εκπροσώπους της Κυβέρνησης, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας, της επιχειρηματικότητας και των τοπικών κοινωνιών. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η χρηματοδότηση των ορεινών περιοχών, η ενίσχυση των τοπικών οικονομιών, η βελτίωση των υποδομών και των υπηρεσιών, αλλά και η δημιουργία προϋποθέσεων ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να παραμένουν, να εργάζονται και να δημιουργούν στον τόπο τους.

Την έναρξη των εργασιών πραγματοποίησε ο Ειδικός Γραμματέας Ορεινών Περιοχών, Δημήτρης Κυριαζής, παρουσιάζοντας τις προτεραιότητες και το έργο της Ειδικής Γραμματείας. Όπως υπογράμμισε, βασική επιδίωξη είναι η διαρκής συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες, ώστε οι πραγματικές ανάγκες και οι εμπειρίες των κατοίκων να αποτελούν την αφετηρία για τον σχεδιασμό εφαρμόσιμων δημόσιων πολιτικών.

Από την πλευρά του, ο κ. Κοντογεώργης συνέδεσε το «δικαίωμα στην παραμονή» με την ανάγκη συντονισμού των δημόσιων πολιτικών και διαμόρφωσης ενός συνεκτικού πλαισίου παρεμβάσεων. Αναφέρθηκε, επίσης, στο ολοκληρωμένο σχέδιο που αναπτύσσεται σε 12 πυλώνες πολιτικής, με στόχο τη δημιουργία ουσιαστικών προϋποθέσεων ζωής και ανάπτυξης στις ορεινές περιοχές, καθώς και στη σημασία της θεσμικής συνέχειας και της Ειδικής Γραμματείας Ορεινών Περιοχών.

Οι προκλήσεις της ορεινής Αιτωλοακαρνανίας

Η προσβασιμότητα, οι υποδομές, η πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες και η συγκράτηση του πληθυσμού βρέθηκαν στο επίκεντρο της πρώτης θεματικής ενότητας, με συντονίστρια τη δημοσιογράφο Νίκη Παπαδούλα.

Στη συζήτηση συμμετείχαν ο Περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας Νεκτάριος Φαρμάκης, ο Αντιπεριφερειάρχης Αιτωλοακαρνανίας Θανάσης Μαυρομμάτης, ο Δήμαρχος Ναυπακτίας Βασίλης Γκίζας, ο Δήμαρχος Θέρμου Σπύρος Κωνσταντάρας και ο Βουλευτής Αιτωλοακαρνανίας Θανάσης Παπαθανάσης.

Οι παρεμβάσεις ανέδειξαν τις ιδιαίτερες ανάγκες της ορεινής Αιτωλοακαρνανίας, αλλά και τις δυνατότητες ενίσχυσης της τοπικής παραγωγής, αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων και δημιουργίας νέων επαγγελματικών και αναπτυξιακών ευκαιριών για τις νεότερες γενιές.

Τουρισμός, αγροτική οικονομία, απασχόληση και ψηφιακές υπηρεσίες

Η ανάγκη συντονισμού διαφορετικών πεδίων δημόσιας πολιτικής αποτέλεσε το αντικείμενο της δεύτερης θεματικής ενότητας, με συντονιστή τον δημοσιογράφο Νίκο Ανδρίτσο.

Η Υφυπουργός Τουρισμού Άννα Καραμανλή αναφέρθηκε στις δυνατότητες ανάπτυξης του ορεινού τουρισμού καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ενώ ο Γενικός Γραμματέας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημοσθένης Αναγνωστόπουλος υπογράμμισε τη σημασία της ψηφιακής ισότητας. Όπως επισήμανε, οι 2.276 υπηρεσίες του gov.gr περιορίζουν την ανάγκη μετακινήσεων και διευκολύνουν την εξυπηρέτηση των κατοίκων απομακρυσμένων περιοχών.

Ο Γενικός Γραμματέας Δασών Ευστάθιος Σταθόπουλος παρουσίασε δράσεις πρόληψης ύψους 10 εκατ. ευρώ για τα σπάνια δασικά οικοσυστήματα της Αιτωλοακαρνανίας, καθώς και τις προοπτικές που δημιουργούνται για τους δασικούς συνεταιρισμούς μέσα από την επικείμενη συμβασιοποίηση των νέων διαχειριστικών μελετών.

Ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων Αντώνης Φιλιππής αναφέρθηκε στα εργαλεία της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, όπως το LEADER και το πρόγραμμα νέων γεωργών, δίνοντας έμφαση στα κίνητρα για την προσέλκυση νέων στον πρωτογενή τομέα.

Η Γενική Γραμματέας Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Κατερίνα Πατσογιάννη εστίασε στα κίνητρα επιστροφής στον τόπο καταγωγής, στη στήριξη της οικογένειας και στην ενίσχυση των υπηρεσιών φροντίδας στις ορεινές περιοχές.

Τέλος, η Διοικήτρια της ΔΥΠΑ Γιάννα Χορμόβα παρουσίασε το νέο πρόγραμμα επιδοτούμενης απασχόλησης που πρόκειται να υλοποιηθεί για κατοίκους ορεινών και απομακρυσμένων περιοχών. Το πρόγραμμα προβλέπει δυνατότητα εξ αποστάσεως εργασίας και επιδότηση έως 90% του μισθολογικού και ασφαλιστικού κόστους για διάστημα 12 μηνών.

Η συμβολή των ανθρώπων που διατηρούν ζωντανά τα ορεινά χωριά

Ο ρόλος των τοπικών συλλόγων, της ομογένειας και των ανθρώπων που διατηρούν ενεργούς δεσμούς με τον τόπο καταγωγής τους αποτέλεσε το αντικείμενο της τρίτης θεματικής ενότητας, με συντονιστή τον δημοσιογράφο Σωτήρη Καρέλη.

Συμμετείχαν ο Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Συλλόγων Ναυπακτίας Θεόδωρος Παπαδόπουλος, ο Πρόεδρος της ΚοινΣΕπ BIOTOPIANET Νίκος Αλτανόπουλος, ο Πρόεδρος του Συλλόγου Δορβιτσωτών «Η Αναγέννηση» Διονύσης Καραγεώργος, η Αντιπρόεδρος του Ελληνοαμερικανικού Συλλόγου Ναυπάκτου και Δυτικής Ελλάδας Αγγελική Κατσούδα, ο Πρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου Ρουμελιωτών Νίκος Νούλας και ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Δημήτρης Γούσιος.

Η συζήτηση ανέδειξε τη σημασία του ανθρώπινου δυναμικού που διατηρεί δεσμούς με τα ορεινά χωριά, αλλά και την ανάγκη αξιοποίησης της επιστημονικής γνώσης στον σχεδιασμό πολιτικών για την ανάπτυξη της υπαίθρου. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην παρέμβαση του καθηγητή Δημήτρη Γούσιου, ο οποίος επισήμανε ότι ήταν η πρώτη φορά που δεχόταν αντίστοιχο θεσμικό κάλεσμα για συμμετοχή σε διάλογο με αντικείμενο την ορεινότητα.

Συνεργασία των ορεινών χωριών σε ένα πολυκεντρικό μοντέλο ανάπτυξης

Οι δυνατότητες συνεργασίας μεταξύ των ορεινών οικισμών της Ναυπακτίας βρέθηκαν στο επίκεντρο της τέταρτης θεματικής ενότητας, την οποία συντόνισε η διδάκτωρ μηχανικός του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Χριστίνα Φούντζουλα.

Στη συζήτηση συμμετείχαν ο Αντιδήμαρχος Δημοτικής Ενότητας Πλατάνου Αθανάσιος Κούκουνας, ο Πρόεδρος της ΚοινΣΕπ «Πάρε τα Βουνά» Δημήτρης Παπαδημητρίου, ο εκπρόσωπος της ΑΜΚΕ «Ατραπός» Χρήστος Φαλιέρος, ο πρώην Δήμαρχος Ναυπακτίας Γιάννης Μπουλές και ο Γενικός Διευθυντής της Αιτωλικής Αναπτυξιακής Χαράλαμπος Μιχαλόπουλος.

Κεντρικό θέμα αποτέλεσε η δικτύωση των γειτονικών κοινοτήτων και η συμπληρωματική αξιοποίηση των υποδομών, των υπηρεσιών και των παραγωγικών δραστηριοτήτων κάθε περιοχής, με στόχο ένα πολυκεντρικό μοντέλο ανάπτυξης που θα ενισχύει τη συνοχή και τις προοπτικές της Ορεινής Ναυπακτίας.

Επτά ώρες διαλόγου με τους κατοίκους
Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν έπειτα από επτά ώρες με ανοιχτή συζήτηση με τους κατοίκους και τους εκπροσώπους των τοπικών φορέων, οι οποίοι έθεσαν ζητήματα της καθημερινότητας, διαχρονικές εκκρεμότητες και ανάγκες της Ορεινής Ναυπακτίας, ζητώντας συγκεκριμένες απαντήσεις και προοπτικές για τον τόπο τους.

Σημειώνεται ότι ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ Θανάσης Κοντογεώργης παρέμεινε καθ’ όλη τη διάρκεια της εκδήλωσης, παρακολουθώντας τις συζητήσεις, ακούγοντας τους προβληματισμούς των κατοίκων και απαντώντας στα ερωτήματά τους. Η διοργάνωση πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Ομοσπονδίας Συλλόγων Ναυπακτίας.