Πολωνία: Διάγγελμα Τουσκ για την κρίση στη Δικαιοσύνη – ”Δεν υποχωρούμε”

Σε τηλεοπτικό διάγγελμα προς τον πολωνικό λαό προχώρησε το βράδυ του Σαββάτου (31/10) ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ, εν μέσω της κλιμακούμενης κρίσης γύρω από το Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας, διαμηνύοντας ότι το κράτος δικαίου θα επικρατήσει της βίας και των παράνομων ενεργειών.

Ο Τουσκ κατηγόρησε το αντιπολιτευόμενο κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS) και τον πρόεδρο της χώρας, Κάρολ Ναβρότσκι, ότι υπονομεύουν το κράτος δικαίου, ενώ δεσμεύτηκε να στηρίξει τους νεοεκλεγέντες δικαστές και να διασφαλίσει την ομαλή λειτουργία του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Η παρέμβασή του ήρθε μετά τα επεισοδιακά γεγονότα της Παρασκευής, όταν η αναστολή καθηκόντων του προέδρου του Δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σφιεντσκόφσκι, προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Ναβρότσκι, ο οποίος επιχείρησε να εισέλθει στο κτίριο του θεσμού στη Βαρσοβία.

Στο διάγγελμά του, ο Πολωνός πρωθυπουργός χαρακτήρισε τα γεγονότα της Παρασκευής «σκανδαλώδη περιστατικά», εκφράζοντας την ελπίδα ότι ανάλογες σκηνές δεν θα επαναληφθούν στη χώρα.

Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι η αποκατάσταση της ηρεμίας δεν μπορεί να συνεπάγεται ανοχή στην παρανομία ή τη βία.

«Ένα δημοκρατικό κράτος πρέπει να είναι ισχυρό και ικανό να επιβάλλει τη δικαιοσύνη», τόνισε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, ο Τουσκ διαβεβαίωσε ότι το Συνταγματικό Δικαστήριο θα λειτουργήσει ανεξάρτητα από την κυβέρνηση και σύμφωνα με το Σύνταγμα.

«Είμαι βέβαιος ότι το Συνταγματικό Δικαστήριο θα λειτουργήσει όπως πρέπει. Ανεξάρτητα από εμένα και σύμφωνα με το Σύνταγμα», δήλωσε.

«Καθήκον της εκτελεστικής εξουσίας, και επομένως δικό μου, είναι να διασφαλίσει την ασφάλεια και τις συνθήκες λειτουργίας του, και σκοπεύω να εκπληρώσω το καθήκον μου», πρόσθεσε.

Ο Πολωνός πρωθυπουργός υποστήριξε ακόμη ότι η κυβέρνησή του επιδιώκει να αποκαταστήσει το κράτος δικαίου, μετά τις παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη που αποδίδει στην προηγούμενη κυβέρνηση του PiS.

«Αυτή η διαδικασία είναι δύσκολη, ορισμένες φορές ακόμη και επώδυνη, και απαιτεί αποφασιστική δράση. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος», ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X.

Επεισοδιακή παρέμβαση Ναβρότσκι

Η κρίση κλιμακώθηκε το βράδυ της Παρασκευής (30/10), όταν ανακοινώθηκε ότι η Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, η δικαστής με τη μεγαλύτερη θητεία στο Συνταγματικό Δικαστήριο, ανέστειλε τα καθήκοντα του προέδρου του, Μπόγκνταν Σφιεντσκόφσκι, και ανέλαβε τη διοίκησή του.

Ο Σφιεντσκόφσκι είχε διοριστεί επί της προηγούμενης εθνικιστικής κυβέρνησης και είχε διατελέσει υφυπουργός Δικαιοσύνης στην κυβέρνηση του PiS.

Μετά την ανακοίνωση, ο πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι διέκοψε το ταξίδι του προς τη Σενεγάλη, διέταξε την επιστροφή του αεροσκάφους του και κατευθύνθηκε στην έδρα του Συνταγματικού Δικαστηρίου, στο κέντρο της Βαρσοβίας.

Η προσπάθειά του να εισέλθει στο κτίριο εξελίχθηκε σε ανοιχτή αντιπαράθεση, ενώ ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις αναπτύχθηκαν περιμετρικά του Δικαστηρίου.

Οι εικόνες της έντασης μεταδόθηκαν ζωντανά από την τηλεόραση, προκαλώντας αντιδράσεις και πέρα από τα σύνορα της Πολωνίας.

Παράλληλα, εκατοντάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στην περιοχή, ζητώντας την επαναφορά του Σφιεντσκόφσκι στα καθήκοντά του.

Ο Ναβρότσκι κατηγόρησε την κυβέρνηση για «βίαιη κατάληψη συνταγματικού οργάνου», ενώ η αντιπολίτευση έκανε λόγο ακόμη και για απόπειρα πραξικοπήματος.

«Απόψε σημειώθηκε διατάραξη της δημόσιας τάξης στη Δημοκρατία της Πολωνίας και βίαιη κατάληψη ενός συνταγματικού οργάνου», ανέφερε σε δήλωσή του ο Πολωνός πρόεδρος, την οποία διάβασε συνεργάτης του έξω από το Δικαστήριο.

Μια κρίση που διαρκεί από το 2015

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η σύνθεση του Συνταγματικού Δικαστηρίου και η αναγνώριση των δικαστών που έχουν επιλεγεί από τις διαφορετικές πολιτικές πλευρές.

Η φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση του Τουσκ υποστηρίζει ότι επιχειρεί να αποκαταστήσει την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, έπειτα από χρόνια παρεμβάσεων του PiS.

Από την πλευρά του, ο Ναβρότσκι, ο οποίος εξελέγη πρόεδρος το 2025 με τη στήριξη του PiS, αντιτίθεται στις κυβερνητικές κινήσεις, αμφισβητώντας τη νομιμότητα των αλλαγών.

Νωρίτερα μέσα στο 2026, ο Πολωνός πρόεδρος αρνήθηκε να ορκίσει τρεις από τους έξι δικαστές που είχε προτείνει το Κοινοβούλιο, ενώ ο Σφιεντσκόφσκι αρνήθηκε να επιτρέψει την ανάληψη καθηκόντων από δικαστές που είχαν εκλεγεί από τη σημερινή κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Τον περασμένο μήνα, το Κοινοβούλιο διόρισε στο Δικαστήριο τον Ματσιέι Μπέρεκ, σύμμαχο του Τουσκ, προκαλώντας νέες επικρίσεις από όσους θεωρούν ότι η συγκεκριμένη επιλογή αντιβαίνει στον στόχο της αποκατάστασης των θεσμικών ελέγχων και ισορροπιών.

Η αντιπαράθεση για το Συνταγματικό Δικαστήριο της Πολωνίας έχει τις ρίζες της στο 2015, όταν ξέσπασε διαμάχη μεταξύ της Πλατφόρμας Πολιτών και του κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη για τον διορισμό πέντε δικαστών.

Στη συνέχεια, το PiS επιχείρησε να διορίσει δικαστές σε θέσεις που είχαν ήδη καλυφθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση, αποκτώντας τελικά πλειοψηφία στο Δικαστήριο.

Οι εξελίξεις προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, με επικριτές να αμφισβητούν την ανεξαρτησία και την αμεροληψία του θεσμού.

Όταν ο συνασπισμός του Ντόναλντ Τουσκ ανέλαβε την εξουσία το 2023, δεσμεύτηκε να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις για την αποκατάσταση του κράτους δικαίου.

Ωστόσο, η σύγκρουση με την προεδρία και το PiS έχει οδηγήσει σε παρατεταμένο θεσμικό αδιέξοδο, επηρεάζοντας ουσιαστικά τη λειτουργία του Συνταγματικού Δικαστηρίου.