Το νησί που παράγει περισσότερη ενέργεια απ’ όση καταναλώνει
Διαβάζεται σε 5'
Στη Δανία, ένα μικρό νησί με περίπου 4.000 κατοίκους κατάφερε να παράγει περισσότερη καθαρή ενέργεια απ’ όση χρειάζεται, αξιοποιώντας κυρίως τη δύναμη του ανέμου.
- 20 Νοεμβρίου 2022 10:57
Μέσα από το “ENERGY STORIES Powered by ΔΕΗ”, εξερευνούμε κάθε εβδομάδα μια διαφορετική πτυχή της ενέργειας, από τις μεγάλες ανακαλύψεις του παρελθόντος μέχρι τις τεχνολογίες που διαμορφώνουν το αύριο.
Στα νερά της Δανίας βρίσκεται ένα μικρό νησί με περίπου 4.000 κατοίκους. Ονομάζεται Σάμσο (Samsø) και, εκ πρώτης όψεως, δεν διαφέρει ιδιαίτερα από τα υπόλοιπα νησιά της χώρας.
Αυτό που το κάνει να ξεχωρίζει όμως είναι ότι αποτελεί παράδειγμα “πράσινης ανάπτυξης” καθώς παράγει περισσότερη ανανεώσιμη ενέργεια απ’ όση καταναλώνει.
Το Σάμσο θεωρείται το πρώτο νησί ανανεώσιμης ενέργειας στον κόσμο και αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του πώς μια μικρή κοινότητα μπορεί να περιορίσει την εξάρτησή της από το πετρέλαιο και τον άνθρακα.
Πώς ξεκίνησαν όλα
Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1990, το Σάμσο δεν διέφερε ενεργειακά από άλλα νησιά. Το ηλεκτρικό ρεύμα έφτανε μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου από την υπόλοιπη Δανία, όπου μεγάλο μέρος της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας βασιζόταν στον άνθρακα ενώ οι κάτοικοι χρησιμοποιούσαν πετρέλαιο για τη θέρμανση των σπιτιών τους και τις μετακινήσεις τους.
To 1997 το νησί διακρίθηκε σε έναν εθνικό διαγωνισμό, αναλαμβάνοντας το στοίχημα να μεταβεί πλήρως στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) μέσα σε μία δεκαετία. Το φιλόδοξο σχέδιο στηρίχθηκε στην εγκατάσταση ανεμογεννητριών, την εκμετάλλευση της ηλιακής ενέργειας και την υιοθέτηση «πράσινων» μεθόδων θέρμανσης.
Το 2007 το εγχείρημα είχε ήδη στεφθεί με απόλυτη επιτυχία, καθώς το Σάμσο έφτασε στο σημείο να παράγει ετησίως περισσότερη καθαρή ενέργεια από τη συνολική του κατανάλωση.
Το μυστικό βρίσκεται στον άνεμο
Κινητήριος δύναμη αυτής της επιτυχίας υπήρξε ο άνεμος. Με την εγκατάσταση 11 χερσαίων και 10 υπεράκτιων ανεμογεννητριών στα νότια του νησιού, το Σάμσο εξασφάλισε την πλήρη ενεργειακή του αυτονομία.
Οι χερσαίες εγκαταστάσεις καλύπτουν πλέον το 100% των ετήσιων αναγκών των κατοίκων σε ρεύμα, ενώ οι υπεράκτιες παράγουν σημαντικό πλεόνασμα, το οποίο εξάγεται στο εθνικό δίκτυο της Δανίας.
Η πράσινη μετάβαση, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στην αιολική ενέργεια. Στον τομέα της θέρμανσης, οι ατομικοί καυστήρες πετρελαίου αντικαταστάθηκαν από ένα εκτεταμένο δίκτυο τηλεθέρμανσης.
Για τον σκοπό αυτόν κατασκευάστηκαν τέσσερις κεντρικές μονάδες, οι οποίες παράγουν ζεστό νερό αξιοποιώντας κυρίως βιομάζα (άχυρο και ξύλο) καθώς και ηλιακή ενέργεια, τροφοδοτώντας μέσω σωληνώσεων τα νοικοκυριά.
Το ολιστικό αυτό μοντέλο αυτονομίας ολοκληρώθηκε με την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων, την εφαρμογή στοχευμένων μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας στα κτίρια και τη δυναμική προώθηση της ηλεκτροκίνησης στις τοπικές μεταφορές.
Είναι, ωστόσο, το Σάμσο απόλυτα αυτόνομο ενεργειακά;
Η απάντηση κρύβει μια κρίσιμη λεπτομέρεια.To θετικό ετήσιο ισοζύγιο δεν συνεπάγεται συνεχή ανεξαρτησία σε πραγματικό χρόνο. Λόγω των φυσικών διακυμάνσεων στην παραγωγή της αιολικής ενέργειας, τις ημέρες με άπνοια το νησί αναγκάζεται να εισάγει ρεύμα από το εθνικό δίκτυο της Δανίας, ενώ όταν πνέουν ισχυροί άνεμοι εξάγει το τεράστιο πλεόνασμά του.
Η ενεργειακή υπερεπάρκεια, επομένως, υπολογίζεται αθροιστικά σε βάθος έτους και όχι σε ωριαία βάση.
Επιπλέον, παρά την εντυπωσιακή στροφή στις ΑΠΕ, το Σάμσο δεν έχει απεξαρτηθεί πλήρως από τα ορυκτά καύσιμα, τα οποία παραμένουν αναγκαία κυρίως για τις μεταφορές.
Παρόλα αυτά, όπως επισημαίνει ο ΟΗΕ, η υπερπαραγωγή πράσινης ενέργειας είναι τόσο μεγάλη που αντισταθμίζει πλήρως το συνολικό ανθρακικό αποτύπωμα του νησιού.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι η απόλυτη απανθρακοποίηση έως το 2030. Στόχος είναι η οριστική κατάργηση των ορυκτών καυσίμων σε κάθε τομέα, συμπεριλαμβανομένων των πλοίων που εξυπηρετούν την ακτοπλοϊκή σύνδεση του νησιού με την υπόλοιπη χώρα.
Το πιο αξιοσημείωτο στοιχείο, ωστόσο, στο εγχείρημα του Σάμσο δεν είναι οι τεχνολογικές υποδομές, αλλά η καθοριστική συμμετοχή της ίδιας της τοπικής κοινωνίας.
Αντί η ενεργειακή μετάβαση να επιβληθεί και να εκτελεστεί από μεγάλους εταιρικούς ομίλους, οι κάτοικοι πήραν την κατάσταση στα χέρια τους. Αγρότες, τοπικές επιχειρήσεις και συνεταιρισμοί έγιναν οι ίδιοι επενδυτές στα έργα παραγωγής, διασφαλίζοντας ότι ένα σημαντικό μέρος των κερδών θα παρέμενε στην τοπική οικονομία.
Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, αυτό το συμμετοχικό μοντέλο απέδωσε πολλαπλά οφέλη. Δημιούργησε νέες θέσεις εργασίας, ενίσχυσε τα εισοδήματα των νοικοκυριών και τα δημοτικά έσοδα, ενώ η επιτυχία του λειτούργησε ως κίνητρο για να μετοικήσουν νέες οικογένειες στο νησί.
Παράλληλα, το Σάμσο αναδείχθηκε σε παγκόσμιο πρότυπο, προσελκύοντας ερευνητές και επισκέπτες που επιθυμούν να μελετήσουν από κοντά αυτόν τον ριζικό ενεργειακό μετασχηματισμό. Ως επιστέγασμα αυτής της εξωστρέφειας ιδρύθηκε η Ενεργειακή Ακαδημία (Samsø Energy Academy), η οποία, μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων, αναλαμβάνει να μεταλαμπαδεύσει αυτή την πολύτιμη τεχνογνωσία σε άλλες κοινότητες διεθνώς.
Με αυτή την ιστορία ολοκληρώνεται η σημερινή στάση του “ENERGY STORIES Powered by ΔΕΗ”, της σειράς άρθρων του NEWS 24/7 που αναδεικνύει κάθε εβδομάδα μια διαφορετική πτυχή της ενέργειας.