ΕΛΙΣΑΒΕΤ: ΤΟ ΠΟΡΤΡΑΙΤΟ ΜΙΑΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΣ

Από την Μαργαρίτα Πουρνάρα

Το 2001 ο διάσημος Βρετανός ζωγράφος Λούσιεν Φρόϊντ – εγγονός του πατέρα της ψυχανάλυσης – έλαβε την συγκατάθεση της βασίλισσας Ελισάβετ, στην πρότασή του να κάνει το πορτρέτο της. Η μεγαλειότατη πόζαρε για αρκετό καιρό, με υπομονή και πειθαρχεία που ταιριάζουν στον ηγεμόνα του βρετανικού έθνους. Το αποτέλεσμα όμως σόκαρε τους πάντες, ενδεχομένως και την ίδια. Ο καλλιτέχνης απέδωσε τα χαρακτηριστικά της κατά τρόπο εξπρεσιονιστικό, δεν την ωραιοποίησε διόλου, αλλά έβγαλε στην επιφάνεια τον χαρακτήρα μιας στριφνής ηλικιωμένης γυναίκας.

Η σκανδαλοθηρική εφημερίδα “Sun” έγραψε στο πρωτοσέλιδο ότι η απεικόνιση της εξοχότητας θυμίζει τραβεστί. Ένας κριτικός τέχνης συμπλήρωσε ότι το σβέρκο της είναι τόσο μεγάλο που θα έκανε παίκτη του ράγκμπι να ζηλεύει. O Aρθουρ Εντουαρτς που είχε φωτογραφήσει πολλά μέλη της βρετανικής οικογένειας, δεν μάσησε τα λόγια του: “Ας το κρεμάσουν στον απόπατο”, είπε.

Ίσως το πορτρέτο του Φροϊντ να ήταν και το πλέον αμφιλεγόμενο που έχει κάνει ποτέ η Ελισάβετ, η οποία κάθε τόσο, πρέπει να φωτογραφίζεται και να ποζάρει, ως ένα από τα καθήκοντα της βασιλικής της αποστολής.

Γεννημένη στα φλας

Από τότε που γεννήθηκε ήταν εκτεθειμένη στα φώτα της δημοσιότητας, όχι βέβαια όπως το κυνήγι που έκαναν στην Νταϊάνα οι παπαράτσι, αλλά σαν μια συνεχή καταγραφή της ζωής της. Η National Portrait Gallery έχει εκατοντάδες επίσημες φωτογραφίες της από τότε που ήταν μωρό, παιδάκι, στην εφηβεία της, ως νύφη δίπλα στον Φίλιππο, ως μητέρα και υπερήφανη γιαγιά. Φωτογράφοι ιερά τέρατα όπως ο Σεσίλ Μπίτον, έχουν σταθεί πίσω από τον φακό και η εικόνα της – οφείλουμε να πούμε – είναι πολύ πιο λαμπερή από τον πίνακα του Λούσιαν Φρόϊντ.

Η πιο πρόσφατη φωτογραφία της, δημοσιοποιήθηκε μέσα από τον λογαριασμό Twitter της βασιλικής οικογένειας.

Την ευθύνη της απεικόνισης επωμίστηκε ο φωτογράφος Ντέϊβιντ Μπέϊλι και η μεγαλειότητα της βγήκε απαστράπτουσα στα 88 της χρόνια.“Πάντα ήμουν μεγάλος θαυμαστής της” είπε ο καλλιτέχνης στα ΜΜΕ. “Εχει ευγενικά μάτια με μια λάμψη κακίας. Μου αρέσουν οι δυνατές γυναίκες και εκείνη είναι μια δυνατή γυναίκα”. O εορτασμός των γενεθλίων της στις 20 Απριλίου, μια ανάσα πριν τα 90 ήταν και η επίσημη αφορμή για την λήψη, αλλά όχι η μόνη.

Η Ελισάβετ φέρνει τουρισμό

Η φωτογραφία της θα αποτελέσει τον πυρήνα μιας εκστρατείας για την δημιουργία θέσεων εργασίας στον τουρισμό από την βρετανική κυβέρνηση αλλά και την προώθηση της χώρας στο εξωτερικό, σαν ένα προορισμό παγκόσμιου βεληνεκούς και ενός έθνους που δεν έχασε την ισχύ του ούτε στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Η μορφή της Ελισάβετ νοηματοδοτεί περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, την αίσθηση της μοναρχίας. Στόχος είναι να προσελκύσει η χώρα επισκέπτες που θα έρθουν για να ανακαλύψουν και να ζήσουν από κοντά τον θεσμό, που είναι πιο αναγνωρίσιμος απ’ οτιδήποτε βρετανικό. Το σήμα κατατεθέν της χώρας.

Εννοείται βέβαια ότι η άλλη βρετανική αρετή είναι ο υπολογισμός του κέρδους. Η βασίλισσα δέχεται να δανείσει το πρόσωπό της σε μια καμπάνια που θα αποφέρει μεγάλα οικονομικά οφέλη στην χώρα και είναι πολύ προσεκτικά σχεδιασμένη. Άλλωστε, είναι γνωστό ότι κάθε χρόνο, ο τουρισμός που συνδέεται με την μοναρχία έχει τζίρο πάνω από 500 εκατομμύρια στερλίνες.

Αναμνηστικά αντικείμενα, επισκέψεις σε ιστορικούς χώρους που συνδέθηκαν με τους Βρετανούς ηγεμόνες, επίσημες εμφανίσεις των μελών της βασιλικής οικογένειας, τα πάντα εξαργυρώνονται. Αν οι Τούρκοι έχουν για βιτρίνα και τουριστική ατραξιόν τους τηλεοπτικούς σουλτάνους, οι Άγγλοι έχουν τους πραγματικούς βασιλιάδες.