Λίμνη Κορώνεια: Το χρονικό μιας αργής “δολοφονίας” – Πώς χάθηκε το 90% του νερού της

Στη λίμνη Κορώνεια κάποτε καθρέφτιζαν τα φτερά τους χιλιάδες αποδημητικά πουλιά και η ζωή κυλούσε στον ρυθμό του νερού. Σήμερα, απλώνεται μια απέραντη, χαραγμένη από τον ήλιο λασποτοπιές.

Η πάλαι ποτέ πέμπτη μεγαλύτερη λίμνη της Ελλάδας, συρρικνώθηκε σε λιγότερο από το ένα δέκατο του αρχικού της μεγέθους, κάτι που την μετέτρεψε σε θλιβερό σύμβολο της κλιματικής κρίσης.

Πριν η ξηρασία απλώσει το βαρύ της χέρι, η λίμνη Κορώνεια στη Βόρεια Ελλάδα ήταν ένας προστατευόμενος υδροβιότοπος, καταφύγιο για χιλιάδες μεταναστευτικά και υδρόβια πτηνά -ανάμεσά τους και φλαμίνγκο- αλλά και πόλος έλξης για τουρίστες, αλιείς και καλλιεργητές της περιοχής.

Σήμερα, έπειτα από μια δεκαετία παρατεταμένης ανομβρίας και υπεράρδευσης, το υδάτινο στοιχείο έχει υποχωρήσει δραματικά.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, το νερό που απομένει βρίσκεται εγκλωβισμένο σε μια σειρά από θολές λιμνούλες, ενώ ο γυμνός πυθμένας της λίμνης μοιάζει πλέον με μια τεράστια λασπώδη πεδιάδα, ραγισμένη και λευκασμένη από τα χρόνια του αδυσώπητου ήλιου.

Η περιοχή έχει μετατραπεί σε σύμβολο του τρόπου με τον οποίο η κλιματική αλλαγή και η λειψυδρία πλήττουν τη Βόρεια Ελλάδα, όπου οι βροχοπτώσεις γίνονται όλο και πιο ακανόνιστες και οι αγρότες παλεύουν απεγνωσμένα να αντλήσουν νερό για τις καλλιέργειές τους.

Το πρόβλημα δοκίμασε μεγάλο μέρος της Ευρώπης αυτό το καλοκαίρι, όταν οι καύσωνες και η ανομβρία συρρίκνωσαν ποτάμια και λίμνες σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν δεκαετίες, επηρεάζοντας τη μεταφορά εμπορευμάτων και περιορίζοντας την παραγωγή ενέργειας.

«Γνωρίσαμε τη λίμνη στις καλές της μέρες, με ψαράδες, με άφθονο νερό, ένα πανέμορφο πάρκο και υπέροχες εικόνες με πουλιά. Αυτό που αντικρίζουμε σήμερα είναι μια απογοήτευση», δήλωσε στο Reuters ο Κώστας Χατζηβουλγαρίδης, πρόεδρος της παραλίμνιας κοινότητας του Αγίου Βασιλείου.

Το κοκτέιλ της καταστροφής: Ανομβρία, θερμότερος καιρός και ανθρώπινο χέρι

Οι επιστήμονες επισημαίνουν πως οι υδάτινοι πόροι της λίμνης άρχισαν να συρρικνόνονται μετά από μια βροχερή περίοδο το 2015-2016. Έκτοτε, τα χρόνια των χαμηλών βροχοπτώσεων και των υψηλότερων από τον μέσο όρο θερμοκρασιών εξαφάνισαν όχι μόνο το νερό της λίμνης, αλλά και τις πηγές που την τροφοδοτούσαν.

Δορυφορικές εικόνες που δημοσίευσε το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών αποτυπώνουν την εφιαλτική συρρίκνωση: η επιφάνειά της έπεσε στα 2,7 τετραγωνικά χιλιόμετρα, από τα 34,4 τετραγωνικά χιλιόμετρα που ήταν το 2016.

«Ο κύριος παράγοντας πίσω από τη δραματική πτώση της στάθμης είναι ασφαλώς οι ετήσιες βροχοπτώσεις στη λεκάνη απορροής της, οι οποίες διαμορφώνονται στα 400 χιλιοστά κατά μέσο όρο τουλάχιστον τα τελευταία πέντε χρόνια – δηλαδή περίπου 150 χιλιοστά λιγότερο σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες», εξηγεί από τη Θεσσαλονίκη ο Δημήτρης Παπαδήμος, υπεύθυνος διαχείρισης υδατικών πόρων και κλιματικής αλλαγής στο Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων.

Παράλληλα, καθώς η μέση τοπική θερμοκρασία έχει σκαρφαλώσει τα τελευταία χρόνια, η εξατμισοδιαπνοή έχει αυξηθεί κατά 100 έως 150 χιλιοστά ετησίως, πρόσθεσε ο ίδιος.

Όμως το πρόβλημα είναι εν μέρει ανθρωπογενές. Απεγνωσμένοι για νερό για τα κοπάδια και τις καλλιέργειές τους, οι αγρότες χρησιμοποιούσαν επί χρόνια τη λίμνη για να αναπληρώσουν τις μειωμένες βροχοπτώσεις, όπως αναφέρουν κάτοικοι και αρμόδιοι. Όταν δημοσιογράφος του Reuters επισκέφθηκε την περιοχή τον περασμένο μήνα, ένας αγρότης χρησιμοποιούσε μια γιγαντιαία αντλία για να ρουφήξει νερό από ό,τι έχει απομείνει στη λίμνη προς τα χωράφια του.

Οι αρχές δηλώνουν πως έχουν λάβει μέτρα αφότου το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έκρινε το 2013 ότι η Ελλάδα απέτυχε να προστατεύσει την Κορώνεια από την υπεράρδευση, τις παράνομες γεωτρήσεις και τη μόλυνση. Ο γενικός γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Πέτρος Βαρελίδης, δήλωσε στο Reuters πως πλέον υπάρχει αυστηρότερη παρακολούθηση για τη μείωση της άρδευσης.