"Όχι" στην απαγόρευση social media στους ανήλικους - Κοινή παρέμβαση 28 ευρωπαϊκών Οργανώσεων Νεολαίας

Σε ένα κοινή παρέμβασή τους που παρουσιάζει το NEWS 24/7, 28 οργανώσεις νεολαίας από όλη την Ευρώπη, μεταξύ των οποίων και το Ελληνικό Συμβούλιο Νεολαίας, απορρίπτουν τον οριζόντιο αποκλεισμό των ανήλικων από τα social media που εξετάζει η ελληνική κυβέρνηση και ζητούν συστημική λογοδοσία των πλατφορμών.

ΕΥΤΥΧΙΑ ΣΟΥΦΛΕΡΗ
23 Απριλίου 2026 13:07

Σε μια κρίσιμη καμπή για τη ρύθμιση του ψηφιακού χώρου στην Ευρώπη, 28 οργανώσεις νεολαίας και εκπρόσωποι νέων από όλη την ήπειρο καταθέτουν μια διαφορετική προσέγγιση στο ζήτημα της προστασίας των ανηλίκων στο διαδίκτυο. Με κοινή παρέμβασή τους, την οποία συντονίζει το ευρωπαϊκό δίκτυο για τα ψηφιακά δικαιώματα EDRi, οι οργανώσεις -μεταξύ των οποίων και το Εθνικό Συμβούλιο Νεολαίας (ΕΣΥΝ) της χώρας μας- απορρίπτουν κατηγορηματικά την οριζόντια απαγόρευση χρήσης των social media από ανήλικους, την οποία εξετάζει η ελληνική κυβέρνηση.

Το NEWS 24/7 παρουσιάζει κατ’ αποκλειστικότητα το άρθρο παρέμβασης των οργανώσεων. Χαρακτηρίζουν τα προτεινόμενα μέτρα ως ένα «χρυσό κλουβί» που προσφέρει ψευδαίσθηση ασφάλειας στερώντας ζωτικά δικαιώματα από τις νέες και τους νέους. Δεν πιστεύουν ότι θα μειωθούν οι βλαβερές συνέπειες των social media για τους ανήλικους με λιγότερο ίντερνετ, αλλά με καλύτερο ίντερνετ. «Για να επιτευχθούν ασφαλέστερα ψηφιακά περιβάλλοντα, πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα συστήματα που παράγουν βλάβη, και όχι να απομακρύνουμε εκείνους που πλήττονται περισσότερο από αυτήν» σημειώνουν χαρακτηριστικά.

Η ίδια παρέμβαση τονίζει πως «ενώ οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες δαπανούν πάνω από 113 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για να ασκούν πίεση στην ΕΕ και να ωθούν προς απορρυθμιστικά μέτρα, οι άμεσοι επηρεαζόμενοι από αυτές τις αποφάσεις – οι νέοι και οι εκπρόσωποί τους – έχουν αποκλειστεί εν μέρει ή πλήρως από τη διαδικασία».

Εθνικό Συμβούλιο Νεολαίας: “Για την Ελλάδα, το ζήτημα είναι ακόμη πιο σύνθετο”

Η Ελβίρα Μεντζελιώτη εκπροσωπεί το Εθνικό Συμβούλιο Νεολαίας στη Συμβουλευτική Επιτροπή Νέων της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, και εκφράζει την πλήρη στήριξή της στο μήνυμα που συνυπογράφει το ΕΣΝ. «Τα ευρήματα που αναδεικνύονται διεθνώς επιβεβαιώνουν ότι οι αρνητικές συνέπειες που βιώνουν οι νέοι δεν είναι απλώς αποτέλεσμα “κακής χρήσης”, αλλά συνδέονται άμεσα με τον τρόπο που οι πλατφόρμες σχεδιάζονται: αλγόριθμοι που ενισχύουν την πόλωση, εθιστικά χαρακτηριστικά και ανεπαρκής προστασία» αναφέρει η ίδια στο NEWS 24/7.

Εξηγεί πως σε αυτό το πλαίσιο, η μετατόπιση της ευθύνης προς τους ίδιους τους νέους μέσα από περιορισμούς ή απαγορεύσεις δεν αποτελεί λύση, αλλά αποπροσανατολισμό. «Απαιτείται ουσιαστική εφαρμογή των ευρωπαϊκών εργαλείων, με έμφαση στη διαφάνεια, την αξιολόγηση κινδύνων και τη λογοδοσία των πλατφορμών».

Όσο για τα μέτρα που προτείνει η ελληνική κυβέρνηση, προκειμένου να περιορίσει την πρόσβαση των νέων στα social media, η Μεντζελιώτη σημειώνει πως «για την Ελλάδα, το ζήτημα είναι ακόμη πιο σύνθετο», σε σύγκριση με την Ευρωπαϊκή Ένωση. «Η ψηφιακή εμπειρία των νέων δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τις κοινωνικές και γεωγραφικές ανισότητες» εξηγεί η ίδια και αναφέρει ενδεικτικά την έλλειψη επαρκών δομών νεολαίας και υποστήριξης, μέχρι την περιορισμένη πρόσβαση σε ευκαιρίες συμμετοχής εκτός διαδικτύου, ιδιαίτερα στην περιφέρεια.

«Χωρίς επένδυση στην ψηφιακή παιδεία, στην ψυχική υγεία και σε ασφαλείς φυσικούς χώρους, οποιαδήποτε ρυθμιστική παρέμβαση θα παραμένει ελλιπής. Η πρόκληση δεν είναι να απομακρύνουμε τους νέους από τις ψηφιακές πλατφόρμες, αλλά να διασφαλίσουμε ότι αυτές λειτουργούν με όρους δικαιοσύνης και ασφάλειας. Αν θέλουμε πραγματική προστασία, πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα συστημικά εμπόδια και να εντάξουμε τους ίδιους τους νέους στον σχεδιασμό των λύσεων» καταλήγει η Ελβίρα Μεντζελιώτη.

Το άρθρο – παρέμβαση των 28 οργανώσεων στα ελληνικά:

Οι οργανώσεις νεολαίας απαιτούν αλλαγή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όχι απαγορεύσεις

Οι πρόσφατες αποφάσεις στο Νέο Μεξικό και στο Λος Άντζελες, που διαπίστωσαν ότι η Google και η Meta σχεδίασαν εσκεμμένα εθιστικές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, αποτελούν ορόσημο. Επιβεβαιώνουν ότι οι αρνητικές συνέπειες που βιώνουν οι νέοι χρήστες δεν είναι τυχαίες, αλλά έχουν τις ρίζες τους στον σχεδιασμό και στα επιχειρηματικά μοντέλα αυτών των πλατφορμών. Ωστόσο, αντί να αντιμετωπίσουν αυτές τις βαθύτερες αιτίες, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στρέφονται όλο και περισσότερο σε περιοριστικά μέτρα. Η απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για νέους στην Αυστραλία και παρόμοια μέτρα σε όλη την Ευρώπη – συμπεριλαμβανομένων περιορισμών πρόσβασης, επαλήθευσης ηλικίας και εποπτείας – αντικατοπτρίζουν μια αυξανόμενη τάση που μεταθέτει την ευθύνη από τις πλατφόρμες στους νέους χρήστες. Εμείς, η γενιά που αυτά τα μέτρα ισχυρίζονται ότι προστατεύουν, απορρίπτουμε κατηγορηματικά αυτή την προσέγγιση. Εάν ο στόχος είναι να μας υποστηρίξετε ουσιαστικά, τότε ήρθε η ώρα να ακούσετε τι έχουμε να πούμε.

Το χρυσό κλουβί

Μην μας κλείνετε σε ένα χρυσό κλουβί και το αποκαλείτε αυτό προστασία. Η αποτυχία αντιμετώπισης των βαθύτερων αιτίων των αρνητικών επιπτώσεων δεν δικαιολογεί τον αποκλεισμό μας, ούτε καν προσωρινά. Παρά τα ελαττώματά τους, οι διαδικτυακοί χώροι προσφέρουν κάτι σπάνιο: ουσιαστική πρόσβαση στην πληροφορία, στη σύνδεση και στη συμμετοχή, σε πρωτοφανή κλίμακα. Αυτές οι πλατφόρμες είναι οι χώροι όπου μαθαίνουμε, δημιουργούμε, οργανωνόμαστε και συμμετέχουμε στη δημόσια και δημοκρατική ζωή. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι πολύ περισσότερα από ψυχαγωγία – ιδίως για περιθωριοποιημένους νέους, συμπεριλαμβανομένων των ΛΟΑΤΚΙΑ+, των ατόμων με αναπηρία και των μεταναστευτικών κοινοτήτων. Αποτελούν σωσίβιο, παρέχοντας πρόσβαση σε πληροφορίες, σε μια κοινότητα και υποστήριξη που ενδέχεται να μην υπάρχουν αλλού. Ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι χρησιμοποιούν αυτούς τους χώρους εξαρτάται από την εκτός διαδικτύου πραγματικότητά τους – εάν αισθάνονται ασφαλείς στο σπίτι τους, εάν διαθέτουν δίκτυα υποστήριξης, εάν αντιμετωπίζουν γλωσσικά εμπόδια ή βιώνουν διακρίσεις. Για ορισμένους, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρέχουν ανωνυμία και ασφάλεια· για άλλους, αποτελούν τον μοναδικό τρόπο πρόσβασης σε κοινότητες, πόρους ή πληροφορίες που διαφορετικά θα ήταν απροσπέλαστες. Οι οριζόντιες προσεγγίσεις, συμπεριλαμβανομένων των γενικευμένων περιορισμών και των καθολικών απαγορεύσεων, δεν λαμβάνουν υπόψη αυτές τις διαφορές. Αντί να προστατεύουν τους χρήστες, τέτοια μέτρα κινδυνεύουν να αποκόψουν εκείνους που εξαρτώνται περισσότερο από αυτούς τους χώρους. Η πραγματική ψηφιακή δικαιοσύνη απαιτεί πολιτικές που αντικατοπτρίζουν αυτές τις διαφορές, και όχι που τις αγνοούν.

Οι ασφαλείς ψηφιακοί χώροι απαιτούν κανόνες και υποστήριξη

Κάθε μέρα, οι πλατφόρμες εκμεταλλεύονται την προσοχή μας, διαβιβάζουν τα προσωπικά μας δεδομένα σε χιλιάδες εταιρείες και προωθούν εθιστικές λειτουργίες. Αυτές οι λειτουργίες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, το ατέρμονο σκρολάρισμα, τα βίντεο αυτόματης αναπαραγωγής, τις αλγοριθμικές ροές, τις push ειδοποιήσεις, τα “likes” και τα “streaks”. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν ήδη υποχρέωση να προστατεύουν τους νέους στην ΕΕ, όμως οι νόμοι έχουν σημασία μόνον εάν εφαρμόζονται στην πράξη. Όταν η νομοθεσία αποδυναμώνεται ή η εφαρμογή της είναι ανεπαρκής, οι νέοι υφίστανται τις μεγαλύτερες συνέπειες. Αυτό δεν είναι βιώσιμη πορεία. Ενώ οι μεγάλες τεχνολογογικές εταιρίες δαπανούν πάνω από 113 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για να ασκούν πίεση στην ΕΕ και να ωθούν προς απορρυθμιστικά μέτρα, οι άμεσοι επηρεαζόμενοι από αυτές τις αποφάσεις – οι νέοι και οι εκπρόσωποί τους – έχουν αποκλειστεί εν μέρει ή πλήρως από τη διαδικασία. Ως εκ τούτου, απαιτούμε καθολική, συστημική αλλαγή: αυτό σημαίνει αυστηρή εφαρμογή του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες και θέσπιση ενός αδιαπραγμάτευτου Νόμου για την Ψηφιακή Δικαιοσύνη, που να προστατεύει όλους από έναν καταχρηστικό σχεδιασμό, ανεξαρτήτως ηλικίας.

Όταν κατανοούμε τη λογική πίσω από τα μέτρα ασφάλειας και μας δίνονται ουσιαστικές επιλογές, είναι πολύ λιγότερο πιθανό να τα αντιστεκόμαστε ή να τα παρακάμπτουμε. Σε κάθε περίπτωση, δεν επιθυμούμε ένα μέλλον στο οποίο τα δικαιώματά μας παρακάμπτονται «για το καλό μας», ή όπου η διαδικτυακή συμμετοχή εξαρτάται από την ικανότητα ή την προθυμία κάποιου να προσκομίσει έγγραφα ταυτότητας ή βιομετρικά δεδομένα. Η πραγματική ασφάλεια πρέπει να ενδυναμώνει, και δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω νόμων και ενημέρωσης: οι ρυθμιστικές αρχές, τα εκπαιδευτικά προγράμματα, οι γραμμές βοήθειας και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις πρέπει επίσης να διαθέτουν επαρκείς πόρους έτσι ώστε αυτές οι προστασίες που παρεχόνται να είναι αποτελεσματικές. Επιπλέον, οι ψηφιακοί χώροι πρέπει να σχεδιάζονται και να ρυθμίζονται κατά τρόπο που να αντικατοπτρίζει την πραγματική εμπειρία των περιθωριοποιημένων κοινοτήτων, ιδίως εκείνων που υφίστανται συστημική βλάβη.

Η επιτυχία των πολιτικών προστασίας των παιδιών δεν πρέπει ποτέ να μετριέται με βάση το πόσοι νέοι αποκλείονται από τους διαδικτυακούς χώρους, αλλά με το πόσοι νέοι έχουν πρόσβαση σε ασφαλείς διαδικτυακούς χώρους που ανταποκρίνονται στην πραγματικότητά τους. Επιθυμούμε πολιτικές που αντιμετωπίζουν τις βαθύτερες αιτίες των προβλημάτων, διασφαλίζοντας ότι οι ενήλικες που γινόμαστε δεν θα κληρονομήσουν τα ίδια καταχρηστικά συστήματα. Οι απαγορεύσεις και η παρεμβατική επαλήθευση ηλικίας δεν επιλύουν τα υποκείμενα προβλήματα· απλώς τα καθυστερούν. Για να επιτευχθούν ασφαλέστερα ψηφιακά περιβάλλοντα, πρέπει να αντιμετωπίσουμε τα συστήματα που παράγουν βλάβη, και όχι να απομακρύνουμε εκείνους που πλήττονται περισσότερο από αυτήν.