Ευρύ πακέτο μέτρων παρουσιάζει η Κομισιόν για την ενεργειακή κρίση

Αντιμέτωπη με μια νέα, σύνθετη ενεργειακή πρόκληση που απειλεί να δοκιμάσει τα όρια της οικονομικής και πολιτικής της συνοχής βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή εντείνεται.

Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται η διαταραχή των παγκόσμιων ενεργειακών ροών μετά το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενά του Ορμούζ, ενός από τα πλέον κρίσιμα σημεία διέλευσης ενεργειακών πόρων διεθνώς, από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προετοιμάσει ένα ευρύ πακέτο μέτρων που συνδυάζει άμεσες παρεμβάσεις με μακροπρόθεσμες στρατηγικές. Το πακέτο αυτό αναμένεται να παρουσιαστεί στις 22 Απριλίου, ενόψει της άτυπης συνόδου του Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που θα πραγματοποιηθεί στις 23 και 24 Απριλίου στην Κύπρο.

Κατά τη διάρκεια πρόσφατης κεκλεισμένων των θυρών ενημέρωσης προς τους πρέσβεις των κρατών-μελών, η Επιτροπή παρουσίασε δύο βασικά σενάρια για την εξέλιξη της κρίσης. Το πρώτο, πιο αισιόδοξο, βασίζεται στη διατήρηση μιας εύθραυστης ισορροπίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν. Σε αυτή την περίπτωση, εκτιμάται ότι οι ενεργειακές ροές θα μπορούσαν να αποκατασταθούν σταδιακά, οδηγώντας σε σταθεροποίηση των αγορών εντός μερικών μηνών και σε αποκλιμάκωση των τιμών μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού.

Ωστόσο, ακόμη και υπό αυτές τις συνθήκες, η παγκόσμια αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου αναμένεται να παραμείνει υπό πίεση για μεγάλο χρονικό διάστημα, κυρίως λόγω ζημιών σε κρίσιμες υποδομές σε βασικές εξαγωγικές χώρες. Η παρατεταμένη αυτή πίεση υποδηλώνει ότι η ενεργειακή κρίση ενδέχεται να αφήσει μακροχρόνιο αποτύπωμα, ανεξαρτήτως της έκβασης των γεωπολιτικών εξελίξεων.

Το δεύτερο σενάριο που εξετάζει η Επιτροπή είναι σαφώς πιο δυσοίωνο. Σε περίπτωση συνέχισης ή κλιμάκωσης των εχθροπραξιών, η Ευρώπη ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα παρατεταμένο σοκ προσφοράς. Οι συνέπειες ενός τέτοιου σεναρίου θα ήταν πολυεπίπεδες: από εκρηκτικές αυξήσεις τιμών έως το φαινόμενο της λεγόμενης «καταστροφής ζήτησης», δηλαδή της δραστικής μείωσης της κατανάλωσης λόγω του υψηλού κόστους και της περιορισμένης διαθεσιμότητας.

Οι επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία θα μπορούσαν να είναι άμεσες και έντονες. Η βιομηχανική παραγωγή ενδέχεται να περιοριστεί, ιδιαίτερα σε ενεργοβόρους κλάδους, ενώ οι καταναλωτές θα βρεθούν αντιμέτωποι με αυξημένο κόστος διαβίωσης. Παράλληλα, δεν αποκλείεται η εμφάνιση τοπικών ελλείψεων σε κρίσιμα καύσιμα, όπως το καύσιμο αεροσκαφών, εντός λίγων εβδομάδων από ενδεχόμενη περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης.

Ωστόσο, σημαντική αποκλιμάκωση των τιμών του φυσικού αερίου στην Ευρώπη προεξοφλεί η αγορά σε περίπτωση επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, σύμφωνα με δημοσκόπηση αναλυτών που επικαλείται το Montel, αποτυπώνοντας τη νέα ισορροπία μετά την έντονη ενεργειακή αναταραχή των τελευταίων μηνών.

Το βασικό σενάριο που υιοθετούν οι περισσότεροι αναλυτές τοποθετεί το άνοιγμα του κρίσιμου θαλάσσιου διαδρόμου έως τα τέλη Μαΐου. Μια τέτοια εξέλιξη θα επιτρέψει την επιστροφή περίπου του 20% των παγκόσμιων ροών LNG που σήμερα παραμένουν εκτός αγοράς λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, με καθοριστική την επανεκκίνηση των εξαγωγών από το Κατάρ, τον δεύτερο μεγαλύτερο προμηθευτή LNG διεθνώς.

Με βάση τα στοιχεία της δημοσκόπησης του Montel, οι τιμές στον ευρωπαϊκό κόμβο TTF αναμένεται να κινηθούν κατά μέσο όρο κοντά στα 45 ευρώ/MWh για το σύνολο του 2026, ενώ τα συμβόλαια επόμενου μήνα εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν λίγο πάνω από τα 40 ευρώ/MWh έως το τέλος του έτους.

Η Wood Mackenzie επισημαίνει ότι η επαναφορά της παραγωγικής δυναμικότητας του Κατάρ θα είναι σταδιακή, με πλήρη αποκατάσταση –εκτός των εγκαταστάσεων που έχουν υποστεί ζημιές– έως τα τέλη Αυγούστου. Στο ίδιο μήκος κύματος, η Energy Aspects τοποθετεί τον μέσο όρο τιμών στα 42 ευρώ/MWh και η ABN Amro στα 45 ευρώ/MWh, ενώ η SEB εμφανίζεται πιο επιφυλακτική, προβλέποντας επίπεδα έως 55 ευρώ/MWh.

Παρά ταύτα, η πορεία αποκλιμάκωσης δεν αναμένεται ομαλή. Σύμφωνα με τη Montel Analytics, οι τιμές ενδέχεται να παραμείνουν κοντά στα 60 ευρώ/MWh τον επόμενο μήνα, ενώ κατά την περίοδο πλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθηκών τον Ιούνιο και τον Ιούλιο δεν αποκλείεται να κινηθούν ακόμη και προς τα 90 ευρώ/MWh, αντανακλώντας τη συνεχιζόμενη στενότητα της αγοράς.

Το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ αποτελεί, σε κάθε περίπτωση, τον βασικό καταλύτη για την αποκλιμάκωση των τιμών, χωρίς όμως να εξαλείφει την αβεβαιότητα, καθώς η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου θα συνεχίσει να κινείται υπό το βάρος γεωπολιτικών κινδύνων και υψηλής μεταβλητότητας.