Ερπετά

Το βιβλίο το βρήκα στο παζάρι βιβλίου που διοργανώνεται αυτές τις μέρες στην Πλατεία Κλαυθμώνος. Κυκλοφόρησε το 2019 και είχε διαφύγει της προσοχής μου. Το έγραψε η αείμνηστη Μυρσίνη Ζορμπά και έχει τον τίτλο «Ανδρέας Παπανδρέου – Πολιτιστικό Πορτρέτο» (Εκδόσεις Πεδίο).

Αφορμή για τη συγγραφή του ήταν η συμπλήρωση 100 ετών από τη γέννηση του Παπανδρέου.

Και είναι βέβαιο ότι το βιβλίο απλώς θα το φυλλομετρούσα και δεν θα κατέληγα να το διαβάσω προσεκτικά και με μεγάλο ενδιαφέρον, αν από την πρώτη, κιόλας, αράδα τη εισαγωγής δεν με άφηνε εμβρόντητη. Αντιγράφω:

«“Αμφισβητείστε μας!”. Ήταν το αποκορύφωμα της ομιλίας του Ανδρέα Παπανδρέου στην κατάμεστη από ανθρώπους του πολιτισμού αίθουσα μεγάλου ξενοδοχείου της Αθήνας, στις 30 Ιανουαρίου του 1984, που προκάλεσε, μετά από μερικά δευτερόλεπτα έκπληξης καταιγισμό χειροκροτημάτων. Τα ρεπορτάζ των εφημερίδων της επόμενης μέρας μιλούν για παρουσία χιλίων ατόμων. […] Στο τραπέζι του πρωθυπουργού ο Κάρολος Κουν, ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας, ο Γιάννης Ρίτσος, ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Γιάννης Τσαρούχης».

Στη συνέχεια η Μυρσίνη Ζορμπά περιγράφει την καχυποψία που διατηρούσε ο πνευματικός κόσμος της χώρας απέναντι στον Παπανδρέου μέχρι τότε -τρία χρόνια μετά τον εκλογικό θρίαμβο του ΠΑΣΟΚ- και ότι η παρουσία «της αφρόκρεμας» των Γραμμάτων και των Τεχνών στη συνάντηση οφείλονταν στη Μελίνα Μερκούρη. Εκείνη τους είχε «κουβαλήσει».

Ο τετραπέρατος Αντρέας, με μια μόλις φράση που ίσως και να μην πίστευε, κέρδισε ένα δύσκολο, καχύποπτο κοινό. Είναι βέβαιο ότι τα αμέσως επόμενα χρόνια, η πολιτική των άκρατων και εν πολλοίς ρουσφετολογικών επιδοτήσεων στον Πολιτισμό θα συνέβαλε καθοριστικά στο να καλλιεργηθεί η… εκτίμηση στο πρόσωπο του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ.

Όμως σήμερα που τα λεφτόδεντρα είναι πιο παραγωγικά από ποτέ και η κυβέρνηση σκορπάει λεφτά σαν να μην υπάρχει αύριο και κυρίως σαν να μην πέρασε μια μέρα από εκείνο το μεσημέρι του 2010 στο Καστελόριζο, αυτή η κριτική δεν έχει κανένα νόημα.

Χρειάζεται να εξηγήσω γιατί αυτό, το «Αμφισβητείστε μας!», με άφησε εμβρόντητη;

Ακριβώς 42 χρόνια μετά, με την Γ’ Ελληνική Δημοκρατία καλά εδραιωμένη και έχοντας επιβιώσει και της δεκαετούς κρίσης που ήταν πρωτίστως πολιτική, όπως είχε εξηγήσει ο Σταύρος Τσακυράκης, η κριτική στην κυβέρνηση και τον Πρωθυπουργό παραμένει αδιανόητη.

Όχι! Το φαινόμενο δεν οφείλεται μόνο στο ότι όποιος αμφισβητεί την Κυβέρνηση γίνεται στόχος επιθέσεων από φίλια Μέσα, αρθρογράφους ακόμα και επαγγελματίες δημοσιογράφους, για να μην αναφερθώ στις θύρες των οργανωμένων οπαδών στα σόσιαλ μίντια. Πάντα συνέβαιναν αυτά, ας μην θυμηθώ τη δυσανεξία του Κώστα Σημίτη στην κριτική. Τα σόσιαλ μίντια απλώς ανεβάζουν την ένταση.

Το πρόβλημα είναι ότι ο κόσμος στον οποίο οφείλει την επικράτησή του ο Κυριάκος Μητσοτάκης – μέλη ΔΕΠ, αρθρογράφοι και δυνατές φωνές στα σόσιαλ – έχει λουφάξει και δεν μιλάει ακόμα και ενώπιον εξωφρενικών καταστάσεων που συμβαίνουν πλέον σε καθημερινή βάση για να μην αναφερθώ στη διαφθορά.

Ούτε οι «φανταιζί» εκσυγχρονιστές Υπουργοί, οι προερχόμενοι από το σημιτικό ΠΑΣΟΚ διαμαρτύρονται για τα ακροδεξιά παραληρήματα των συναδέλφων τους, ενώ έχουν ενταχθεί σε ένα κόμμα, τη Νέα Δημοκρατία, που η διαφωνία και η δημόσια έκφρασή της είναι στο DNA της και είναι αυτή η σιωπή, «η μούγκα στη στρούγκα» που δηλώνει ότι έχει μεταλλαχθεί σε «κάτι άλλο», πραγματικά αγνώριστο.

Το παρατήρησε και στο προχθεσινό του άρθρο, στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ της Κυριακής ο Κώστας Καλλίτσης, αναφερόμενος στη σιωπή των επιχειρηματιών με την εξαίρεση του Γιάννη Ρέτσου, την περασμένη Τρίτη, στην παρουσίαση της τριμηνιαίας έκθεσης του ΙΟΒΕ που με την ιδιότητα του προέδρου του ιδρύματος προειδοποίησε για όσα έρχονται επειδή η χώρα δεν προετοιμάζεται «παρότι η οικονομία μας δεν θα μπορέσει να αντέξει σε μια νέα ευρωπαϊκή κρίση –κάτι που, πλέον, ουδείς μπορεί να αποκλείσει», γράφει ο Κώστα Καλλίτσης.

«Δεν υπάρχουν ηγεσίες», παρατηρούν, πολλοί. Πώς θα μπορούσε να συμβαίνει διαφορετικά; Ηγέτη δεν σε κάνει η καρέκλα που κάθεσαι στο πανεπιστήμιο, στη Βουλή, στην επιχείρηση, ακόμα και στη δουλειά σου. Ηγέτη σε αναδεικνύει η παρρησία, η άρνηση να γίνεσαι αρεστός στις εξουσίες, η έννοια να είσαι χρήσιμος στην Κοινωνία και όχι στην εκάστοτε κυβέρνηση της χώρας.

Προ ημερών, την επομένη της ολοκλήρωσης του συνεδρίου στο Νταβός, διάβαζα στη Wall Street Journal, ένα από τα χαρακτηριστικά «πιπεράτα», φλεγματικά ρεπορτάζ της εφημερίδας για όσα συνέβησαν στα διάφορα πάρτυ που μαζεύουν τους επώνυμους.

Κορυφαίο στέλεχος διεθνούς εταιρείας συμβούλων φέρεται στο ρεπορτάζ να προτρέπει τις επιχειρηματικές και πολιτικές ελίτ «να γίνουν χαμαιλέοντες» για να επιβιώσουν του Τραμπ.

Σκέφτομαι πως αν τον άκουγε ο θρυλικός, πλέον, Αντρέας, ο πολιτικός που σφράγισε τη Μεταπολίτευση, ο Αντρέας του προκλητικού «Αμφισβητείστε μας!», θα του επεσήμανε, με τα άψογα Αγγλικά του ότι οι χαμαιλέοντες είναι βέβαια συμπαθέστατα ζωάκια. Περνάνε, όμως, τη σύντομη ζωή τους στη Γη, έρποντας.