“Διπλωματία κανονιοφόρων” μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στο Ορμούζ

Το Στενό του Ορμούζ έχει μετατραπεί στο πιο επικίνδυνο γεωπολιτικό σημείο του πλανήτη, καθώς Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν επιχειρούν να επιβάλουν αντικρουόμενους ναυτικούς αποκλεισμούς, σε μια κατάσταση που διεθνή μέσα χαρακτηρίζουν ως «διπλωματία κανονιοφόρων».

Σύμφωνα με ανάλυση του Guardian, η αντιπαράθεση δεν διεξάγεται πλέον μόνο με πυραύλους και αεροπορικά πλήγματα, αλλά κυρίως μέσω του ελέγχου της ναυσιπλοΐας, με τις δύο πλευρές να επιχειρούν να αποδείξουν ποια μπορεί να ασκήσει πιο αποτελεσματική πίεση στην άλλη.

Η Ουάσιγκτον έχει επιλέξει να περιορίσει τις άμεσες στρατιωτικές επιθέσεις και να επικεντρωθεί σε μια επιθετική στρατηγική θαλάσσιου ελέγχου και κυρώσεων, με στόχο να «πνίξει» οικονομικά το Ιράν, περιορίζοντας τις εξαγωγές πετρελαίου του.

Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη απαντά με συμμετρικό τρόπο, καταλαμβάνοντας εμπορικά πλοία και ασκώντας de facto έλεγχο στο πέρασμα, επιχειρώντας να καταστήσει σαφές ότι μπορεί να διαταράξει την παγκόσμια ενεργειακή ροή όποτε το επιλέξει.

Το αποτέλεσμα είναι ένα επικίνδυνο «μπρα ντε φερ», όπου το Ορμούζ –από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου– λειτουργεί ως βασικό πεδίο σύγκρουσης.

«Αδύνατο να ανοίξει» το Ορμούζ

Μέσα σε αυτό το κλίμα, η ρητορική της Τεχεράνης γίνεται ακόμη πιο σκληρή. Ιρανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι η επαναλειτουργία του Στενού είναι «αδύνατη» όσο συνεχίζονται οι «κατάφωρες παραβιάσεις» της εκεχειρίας από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, όπως λένε.

Η δήλωση αυτή σηματοδοτεί μια σαφή αλλαγή στάσης: από την προσωρινή διαχείριση της κρίσης, σε μια πιο επιθετική στρατηγική που συνδέει άμεσα τη ναυσιπλοΐα με την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων.

Η ένταση αποτυπώνεται και στο πεδίο. Ιρανικές δυνάμεις έχουν προχωρήσει στην κατάσχεση εμπορικών πλοίων, ενώ έχουν καταγραφεί επιθέσεις και πυρά εναντίον τάνκερ στην περιοχή, με πιο πρόσφατα τα χθεσινά περιστατικά σε βάρος τριών πλοίων – ένα εκ των οποίων ήταν το ελληνόκτητο ”Epaminondas”.

Από την άλλη πλευρά, οι ΗΠΑ συνεχίζουν επιχειρήσεις ελέγχου και ανακατεύθυνσης πλοίων, στο πλαίσιο του δικού τους αποκλεισμού, με αποτέλεσμα δεκάδες δεξαμενόπλοια να αλλάζουν πορεία ή να καθυστερούν.

Την ίδια ώρα, η Washington Post επικαλείται αποκλειστικές πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες θα μπορούσε να χρειαστούν έξι μήνες για να καθαριστεί πλήρως το Στενό του Ορμούζ από τις νάρκες που έχει τοποθετήσει ο ιρανικός στρατός.

Σύμφωνα με το επίμαχο δημοσίευμα ένας ανώτερος αξιωματούχος του αμερικανικού Υπουργείου Άμυνας κοινοποίησε αυτή την εκτίμηση κατά τη διάρκεια μιας απόρρητης ενημέρωσης την Τρίτη για τα μέλη της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Βουλής.

Το χρονοδιάγραμμα αυτό είναι το τελευταίο σημάδι ότι οι τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου θα μπορούσαν να παραμείνουν υψηλές πολύ μετά την επίτευξη οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας.

Παγκόσμιες συνέπειες

Η αντιπαράθεση στο Ορμούζ έχει ήδη σοβαρές επιπτώσεις: οι τιμές πετρελαίου παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, οι ενεργειακές αγορές βρίσκονται σε αναταραχή και οι κυβερνήσεις προετοιμάζονται για πιθανή ενεργειακή κρίση.

Η κατάσταση αυτή ενισχύει τον φόβο ότι η σύγκρουση δεν αφορά πλέον μόνο την περιοχή, αλλά απειλεί την παγκόσμια οικονομία.