Θρίλερ με τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν: Τα μέτωπα που παραμένουν ανοιχτά

Σε θρίλερ εξελίσσονται τις τελευταίες ώρες ο αναφορές περί συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η οποία προβλέπει την παράταση της υφιστάμενης κατάπαυσης του πυρός για 60 ημέρες.

Ρεπορτάζ του Axios νωρίτερα έκανε λόγο για Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ωστόσο σημειωνόταν πως χρειάζεται ακόμη η έγκριση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.

Οι ώρες, όμως, περνάνε, με την εν λόγω τελική έγκριση να μην έρχεται, ούτε από τον Τραμπ ούτε από τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.

Ιρανικά ΜΜΕ: Η συμφωνία με τις ΗΠΑ  δεν έχει οριστικοποιηθεί

Στο μεταξύ, το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, επικαλούμενο πηγή προσκείμενη στην διαπραγματευτική ομάδα, ανέφερε ότι το κείμενο ενός πιθανού μνημονίου συνεννόησης μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ, δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί ή επιβεβαιωθεί.

Η πηγή ανέφερε, σύμφωνα με τον Guardian, ότι η Τεχεράνη δεν είχε ενημερώσει τον Πακιστανό μεσολαβητή ότι το κείμενο ήταν πλήρες και ότι θα ειδοποιούσε τόσο τον μεσολαβητή όσο και το κοινό μόλις οριστικοποιηθεί, προσθέτοντας ότι οι αναφορές των δυτικών μέσων ενημέρωσης που ισχυρίζονταν ότι η συμφωνία είχε ήδη οριστικοποιηθεί, ήταν ψευδείς.

Ισραηλινές πηγές: Καμία ένδειξη ότι ο Χαμενεΐ έχει εγκρίνει τους όρους ενός μνημονίου κατανόησης με τις ΗΠΑ

Την ίδια στιγμή, υψηλόβαθμες ισραηλινές πηγές δήλωσαν στο Channel 12 ότι το Ισραήλ δεν έχει διαπιστώσει καμία ένδειξη ότι ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν Μοτζτάμπα Χαμενεΐ έχει εγκρίνει τους όρους ενός μνημονίου κατανόησης ανάμεσα σε Ιράν και ΗΠΑ και, ως εκ τούτου, «ο Τραμπ δεν έχει τίποτα να εγκρίνει» σε αυτό το στάδιο.

Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ «ενδέχεται να έχουν καταλήξει σε συμφωνίες και κατευθυντήριες γραμμές με την ιρανική διαπραγματευτική ομάδα, αλλά δεν διαθέτουν δικαιώματα υπογραφής», ανέφεραν οι ισραηλινές πηγές. «Δεν έχουμε ενδείξεις ότι ο Μοτζτάμπα έχει πει ναι».

Ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε τη συμφωνία εκεχειρίας

Νωρίτερα, ωστόσο, ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε το ρεπορτάζ του Axios για το Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Βέβαια, υπογράμμιζε, επίσης, πως υπάρχει αναμονή για την έγκριση του Ντόναλντ Τραμπ.

Η έκθεση αναφέρει ότι πρόκειται για 60ήμερη εκεχειρία, ότι το Στενό του Ορμούζ θα ανοίξει ξανά, ότι το Ιράν υπόσχεται να καθαρίσει όλες τις νάρκες εντός 30 ημερών και ότι το Ιράν θα δεσμευτεί να μην κατασκευάσει πυρηνικά όπλα. Οι ΗΠΑ θα συζητήσουν την άρση των κυρώσεων και την αποδέσμευση των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.

Ειδικότερα, υπενθυμίζεται ότι το δημοσίευμα του Axios κάνει λόγο για:

• κατάπαυση του πυρός 60 ημερών
• άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ
• υπόσχεση του Ιράν να απομακρύνει όλες τις νάρκες εντός 30 ημερών και
• δέσμευση του Ιράν να μην κατασκευάσει πυρηνικό όπλο. Οι ΗΠΑ θα συζητήσουν την άρση των κυρώσεων και το ξεπάγωμα των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.

Μόλις πριν λίγες ημέρες, ο Λευκός Οίκος και ο ίδιος ο πρόεδρος είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι υπάρχει ένα μνημόνιο κατανόησης και ότι απομένουν μόνο λίγες λεπτομέρειες, για να δηλώσουν μόλις 24 ώρες αργότερα ότι δεν υπάρχει συμφωνία.

Σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου χθες, ο πρόεδρος δήλωσε ότι δεν βιάζεται.

Δοκιμάζεται ξανά η εκεχειρία, με ανταλλαγές επιθέσεων

Η εκεχειρία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν δοκιμάζεται εκ νέου, με περιορισμένες αλλά ανησυχητικές ανταλλαγές επιθέσεων, ενώ ταυτόχρονα παραμένει ενεργό ένα σύνθετο και εύθραυστο διπλωματικό παρασκήνιο. Παρά τα επεισόδια έντασης στον Περσικό Κόλπο και τις εκατέρωθεν προειδοποιήσεις, ούτε η Ουάσινγκτον ούτε η Τεχεράνη δείχνουν –τουλάχιστον προς το παρόν– διάθεση επιστροφής σε γενικευμένη στρατιωτική σύγκρουση.

Όπως αναφέρει το BBC, η εβδομάδα που πέρασε δοκίμασε σοβαρά την εκεχειρία, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 8 Απριλίου και έχει πλέον διαρκέσει περισσότερο από την ίδια τη φάση των σφοδρών συγκρούσεων που προηγήθηκε.

Το Ιράν απάντησε στα τελευταία αμερικανικά πλήγματα – ανάμεσά τους και σε αυτό που η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (Centcom) χαρακτήρισε ως «εγκατάσταση ελέγχου εδάφους» στο λιμάνι Μπαντάρ Αμπάς – προειδοποιώντας ότι «η επιθετικότητα δεν θα μείνει αναπάντητη».

Στη συνέχεια, οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι επιτέθηκαν σε αμερικανική αεροπορική βάση, χωρίς να διευκρινίσουν ποια. Αργότερα, η Centcom γνωστοποίησε ότι βαλλιστικός πύραυλος αναχαιτίστηκε πάνω από το Κουβέιτ, όπου βρίσκονται αρκετές αμερικανικές βάσεις.

Υιοθετώντας παρόμοια ρητορική με την Τεχεράνη, η Centcom χαρακτήρισε την επίθεση «κατάφωρη παραβίαση της εκεχειρίας».

Παρά το τεταμένο κλίμα, η κατάσταση απέχει ακόμη από τις σφοδρές ανταλλαγές πυρών των πρώτων πέντε και πλέον εβδομάδων της σύγκρουσης. Τότε, ΗΠΑ και Ισραήλ πραγματοποίησαν χιλιάδες επιδρομές σε στόχους σε ολόκληρο το Ιράν, ενώ η Τεχεράνη απαντούσε με κύματα drones και βαλλιστικών πυραύλων εναντίον αμερικανικών βάσεων, χωρών του Κόλπου και του Ισραήλ.

Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν επίσης ότι κατέρριψαν πέντε ιρανικά drones που «αποτελούσαν απειλή γύρω από τα Στενά του Ορμούζ», δείχνοντας ότι η ναυσιπλοΐα – εμπορική και στρατιωτική – παραμένει στο επίκεντρο της ανησυχίας.

Ωστόσο, καμία από τις δύο πλευρές δεν φαίνεται να θεωρεί ότι οι τελευταίες επιθέσεις σηματοδοτούν επιστροφή σε ολοκληρωτικό πόλεμο.

ΗΠΑ – Ιράν: Θολό το τοπίο των διαπραγματεύσεων

Την ίδια ώρα, στο παρασκήνιο εξελίσσεται μια εξαιρετικά δύσκολη διπλωματική διαδικασία με τη συμμετοχή πολλών πλευρών.

Κατά διαστήματα γίνονται γνωστές αποσπασματικές πληροφορίες για τις διαπραγματεύσεις. Την Τετάρτη, ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν στοιχεία από ένα ανεπίσημο προσχέδιο μνημονίου 14 σημείων.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το Ιράν ζητά την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των λιμανιών του, την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή γύρω από το Ιράν και την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, με το Ιράν και το Ομάν να αναλαμβάνουν τη διαχείριση της κυκλοφορίας των πλοίων.

Από το σχέδιο απουσίαζε κάθε αναφορά σε ιρανικές παραχωρήσεις, ιδιαίτερα στο κρίσιμο ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος.

Ο Λευκός Οίκος απέρριψε το δημοσίευμα, χαρακτηρίζοντάς το «εντελώς κατασκευασμένο». Λίγο αργότερα, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε κατά τη διάρκεια υπουργικού συμβουλίου ότι δεν είναι ακόμη ικανοποιημένος από τις προτάσεις που έχουν κατατεθεί.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι το Ιράν «αρχίζει να δίνει αυτά που πρέπει να δώσει», χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες, επαναλαμβάνοντας παράλληλα ότι αν η Τεχεράνη δεν συμμορφωθεί, ο πόλεμος θα επιστρέψει.

«Αν δεν το κάνουν, τότε ο άνθρωπος στα αριστερά μου θα τους τελειώσει», είπε δείχνοντας τον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ.

Δεν έλειψαν και οι απειλές προς το Ομάν, μετά από πληροφορίες ότι Μουσκάτ και Τεχεράνη επιθυμούν να ελέγχουν τη διέλευση πλοίων στα Στενά του Ορμούζ.

«Το Ομάν θα συμπεριφερθεί όπως όλοι οι άλλοι, αλλιώς θα πρέπει να το ανατινάξουμε», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τραμπ.

Παράλληλα, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις στη νεοσύστατη «Αρχή Στενών του Περσικού Κόλπου» του Ιράν, η οποία δημιουργήθηκε για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Η αρμόδια υπηρεσία OFAC χαρακτήρισε την πρωτοβουλία «νέα προσπάθεια των Φρουρών της Επανάστασης να χρηματοδοτήσουν την κρατικά υποστηριζόμενη τρομοκρατία».

Σε δύσκολη θέση η Ουάσινγκτον

Παρά τις δηλώσεις αισιοδοξίας του Τραμπ, είναι εμφανές ότι η Ουάσινγκτον βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Μια συμφωνία παραμένει μακριά, ενώ στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικανών – αλλά και στο Ισραήλ – υπάρχουν φωνές που πιέζουν για επιστροφή στον πόλεμο.

Ανάλογες πιέσεις υπάρχουν και στην Τεχεράνη, όπου οι πιο σκληροπυρηνικοί ζητούν σκληρή στάση, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν απέδειξε πως δεν μπορεί να υποταχθεί.

Η διπλωματική προσπάθεια, με βασικό διαμεσολαβητή το Πακιστάν, θεωρείται εξαιρετικά περίπλοκη. Τα ζητήματα που χωρίζουν τις δύο πλευρές είναι βαθιά: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, η διαχείριση των Στενών του Ορμούζ, η άρση των κυρώσεων και η αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων.

Ο άμεσος στόχος – ένα μνημόνιο που θα τερματίσει τον πόλεμο και θα ανοίξει τον δρόμο για μακρές διαπραγματεύσεις – εξακολουθεί να μην έχει επιτευχθεί.

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι οι επόμενες ώρες και ημέρες θα δείξουν αν υπάρχει πραγματική δυνατότητα προόδου.

Παρά την ένταση στην περιοχή του Κόλπου και τις πολιτικές πιέσεις σε ΗΠΑ και Ιράν, καμία πλευρά δεν φαίνεται διατεθειμένη να επιστρέψει σε γενικευμένο πόλεμο.

Και παρά τα όσα δείχνουν οι τελευταίες εξελίξεις, η εκεχειρία – που μετρά πλέον περισσότερες από επτά εβδομάδες – εξακολουθεί να αντέχει.