Η Κίνα αναβαθμίζει την πολεμική της διπλωματία στο Ιράν ενόψει της συνάντησης Τραμπ-Σι

Ο διπλωματικός ρόλος της Κίνας στον πόλεμο του Ιράν έχει αναβαθμιστεί μετά τις συνομιλίες μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών της Κίνας και του Ιράν την Τετάρτη (6/5), λίγες ημέρες πριν από τη συνάντηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με τον Κινέζο ομόλογό του Σι Τζινπίνγκ.

Όπως παρατηρεί το Associated Press, το προφίλ του Πεκίνου στη διεθνή διπλωματία έχει αναβαθμιστεί τα τελευταία χρόνια. Αν και από καιρό απρόθυμη να εμπλακεί σε συγκρούσεις μακριά από τα σύνορά της, η Κίνα έχει ωστόσο αναδειχθεί σε σημαντικό παράγοντα με προσπάθειες διαμεσολάβησης σε συγκρούσεις από τη Νοτιοανατολική Ασία έως την Ευρώπη.

Το Πεκίνο δεν είναι επίσημος μεσολαβητής στον πόλεμο του Ιράν, αλλά όλα τα εμπλεκόμενα μέρη -συμπεριλαμβανομένων της Ουάσινγκτον και της Τεχεράνης- λένε ότι έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις προσπάθειες αποκλιμάκωσης της σύγκρουσης. Η κυβέρνηση Τραμπ πιέζει την Κίνα να χρησιμοποιήσει την επιρροή της στο Ιράν για να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης της Τετάρτης με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί στο Πεκίνο, ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι ζήτησε «συνολική εκεχειρία», λέγοντας ότι η χώρα του είναι βαθιά συντετριμμένη από τον πόλεμο.

«Η διεθνής κοινότητα συμμερίζεται μια κοινή ανησυχία για την αποκατάσταση της κανονικής και ασφαλούς διέλευσης μέσω του Πορθμού και η Κίνα ελπίζει ότι τα εμπλεκόμενα μέρη θα ανταποκριθούν το συντομότερο δυνατό στις έντονες εκκλήσεις της διεθνούς κοινότητας», ανέφερε ο ίδιος, σύμφωνα με το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων της Κίνας Xinhua.

Γιατί έχει σημασία η χρονική στιγμή της επίσκεψης Αραγτσί

Ο Τραμπ και ο Σι πρόκειται να συναντηθούν στο Πεκίνο την επόμενη εβδομάδα, με τη σύγκρουση να αναμένεται να βρίσκεται στην ατζέντα τους. Την Τρίτη, ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο κάλεσε τους Κινέζους αξιωματούχους να εκμεταλλευτούν την επίσκεψη του Αραγτσί στην Κίνα για να παροτρύνουν την Τεχεράνη να απελευθερώσει τον έλεγχο που έχει βάλει στην κρίσιμη πλωτή οδό.

Η ανανεωμένη έκκληση του Γουάνγκ για επαναλειτουργία των Στενών θα μπορούσε να δώσει νέα ώθηση για να προωθηθεί μια συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου.

«Προς το παρόν, είναι δυνατό να επιλυθεί το ζήτημα του επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ το συντομότερο δυνατό», δήλωσε ο Αραγτσί, ο οποίος βρίσκεται στο Πεκίνο για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με το Xinhua.

Ο Γουάνγκ δήλωσε επίσης ότι η Κίνα εκτιμά τη δέσμευση του Ιράν να μην αναπτύξει πυρηνικά όπλα, αναγνωρίζοντας παράλληλα το νόμιμο δικαίωμα του Ιράν στην ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας.

Η Τούβια Γκέρινγκ, μη μόνιμη συνεργάτιδα στο Παγκόσμιο Κέντρο Κίνας του Ατλαντικού Συμβουλίου, δήλωσε ότι η χρονική στιγμή της επίσκεψης του Αραγτσί είναι σημαντική, λέγοντας ότι η συνάντηση έδειξε συντονισμένα μηνύματα μεταξύ Πεκίνου και Τεχεράνης και ενισχύει την επιθυμία της Κίνας να έχει μια θέση σε οποιαδήποτε μελλοντική περιφερειακή συμφωνία.

«Ωστόσο, εκτός εάν η Κίνα εφαρμόσει μια συγκεκριμένη πρωτοβουλία, δεν θα θεωρούσα ότι αυτό αποτελεί σημαντική αλλαγή στον ρόλο της Κίνας», είπε.

Κάποιοι σημείωσαν ότι ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών επισκέφθηκε την περιοχή με πρωτοβουλία του Πεκίνου. «Είναι η Κίνα που ασκεί την επιρροή της… για να καλέσει τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών», δήλωσε ο Χου Τιανγκ Μπουν, καθηγητής κινεζικής εξωτερικής πολιτικής στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Νανγιάνγκ.

«Διεξάγοντας τις συνομιλίες με τους Ιρανούς, δεν μπορείς να τους κατηγορήσεις που δεν κατέβαλαν καμία προσπάθεια», είπε ο Χου.

Η Κίνα στηρίζεται στον ρόλο της ως οικονομική δύναμη

Ορισμένοι αναλυτές λένε ότι η Κίνα κατέχει μια μοναδική θέση ως σημαντικός οικονομικός εταίρος για πολλές χώρες που εμπλέκονται στη μεσολάβηση του πολέμου, συμπεριλαμβανομένου του Πακιστάν και βασικών αραβικών κρατών του Κόλπου. Μπορεί να υποσχεθεί επενδύσεις στην ανοικοδόμηση μετά τον πόλεμο και σε εμπορικές ελαφρύνσεις με τρόπους που λίγοι άλλοι μπορούν.

Ο Τζορτζ Τσεν, συνεργάτης της συμβουλευτικής εταιρείας The Asia Group, δήλωσε ότι ο ρόλος της Κίνας στην κατάσταση που επικρατεί στο Ιράν είναι αναντικατάστατος. Ως ο μεγαλύτερος αγοραστής πετρελαίου της Τεχεράνης, οι συμβουλές της έχουν βαρύτητα. Η Κίνα είναι επίσης μία από τις λίγες χώρες που έχουν δείξει συμπάθεια για το Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη, είπε.

Επιπλέον, το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν κατασκευάστηκε με κινεζική τεχνολογία και η Κίνα πωλεί βιομηχανικά εξαρτήματα διπλής χρήσης που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή πυραύλων, σύμφωνα με την κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Ο ρόλος της Κίνας ως παγκόσμιου μεσολαβητή αναβαθμίζεται

Μία από τις μεγαλύτερες διπλωματικές νίκες της Κίνας τα τελευταία χρόνια ήρθε το 2023, όταν ήταν μεταξύ των μερών που έφεραν κοντά τη Σαουδική Αραβία και το Ιράν για την επανέναρξη των επίσημων σχέσεων.

Θεωρήθηκε ευρέως ως μια σημαντική γεωπολιτική πρόοδος που μείωσε τον κίνδυνο άμεσης και δι’ αντιπροσώπων σύγκρουσης, δήλωσε ο Μουχάμαντ Ζουλφικάρ Ραχμάτ, ερευνητής στο Κέντρο Οικονομικών και Νομικών Σπουδών στην Ινδονησία.

Ωστόσο, η Κίνα επιλέγει με προσοχή πότε θα παίξει ρόλο, είπε, σημειώνοντας ότι η Σαουδική Αραβία και το Ιράν είχαν κίνητρα που προϋπήρχαν για να επανασυνδεθούν διπλωματικά. «Η διαμεσολάβησή της τείνει να είναι ευκαιριακή και χαμηλού κινδύνου, συχνά συμβαίνει όταν οι συνθήκες είναι ήδη ευνοϊκές για συμφωνία», είπε.

Το Πεκίνο διαδραμάτισε επίσης ενεργό ρόλο κατά τη διάρκεια της πρόσφατης σύγκρουσης μεταξύ Ταϊλάνδης και Καμπότζης, φιλοξενώντας πολλαπλές συναντήσεις μεταξύ τους και συμμετέχοντας στις αρχικές συνομιλίες για κατάπαυση του πυρός μαζί με τις ΗΠΑ στη Μαλαισία. Όταν οι συγκρούσεις ξεκίνησαν ξανά τον Δεκέμβριο, η Κίνα και οι ΗΠΑ βοήθησαν στη μεσολάβηση για μια ακόμη κατάπαυση του πυρός.

Το Πεκίνο έχει επίσης εκδώσει ειρηνευτικές προτάσεις για τον πόλεμο στην Ουκρανία, φιλοξενώντας σε κάποιο σημείο τον Ουκρανό υπουργό Εξωτερικών, παρόλο που διατηρεί αυτό που αποκαλεί «απεριόριστη» φιλία με τη Ρωσία.

Οι – πάντα προσεκτικές – κινήσεις της Κίνας

Οι διπλωματικές προσπάθειες της Κίνας τείνουν να ακολουθούν ένα μοτίβο, λένε οι ειδικοί, με το Πεκίνο να επαναλαμβάνει τις εκκλήσεις του για σεβασμό του χάρτη του ΟΗΕ και της εθνικής κυριαρχίας.

Με τον πόλεμο στο Ιράν, ο Σι τον περασμένο μήνα ζήτησε «την τήρηση των αρχών της ειρηνικής συνύπαρξης, την υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας, την υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου και τον συντονισμό της ανάπτυξης και της ασφάλειας».

«Πολλά από τα σημεία έχουν αξιοσημείωτη συνέπεια», είπε ο Χου.

Σε συγκρούσεις που διεξάγονται πιο μακριά, τα διακυβεύματα για το Πεκίνο μπορεί να είναι χαμηλά, αλλά τα οφέλη μπορεί να είναι υψηλά, καθώς ο κόσμος προσπαθεί να αποδεχτεί την προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ στις διαπραγματεύσεις, δήλωσε ο Θιτίναν Πονγκσουντίρακ, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Τσουλαλονγκόρν της Ταϊλάνδης.

«Αυτό που κάνουν οι ΗΠΑ είναι βαθιά καταστροφικό και όλοι υποφέρουν από αυτό… και η Κίνα επιδεικνύει παγκόσμια ηγεσία και ασκεί τον παγκόσμιο ρόλο της μιλώντας στο διεθνές σύστημα που βασίζεται σε κανόνες», είπε. «Είναι μια αναπόφευκτη αντίθεση».