Η τροπή του πολέμου στο Ιράν ενώνει τους αντιπάλους της Μέσης Ανατολής και πιέζουν τον Τραμπ για ειρήνη

Το σοκ του πολέμου στο Ιράν και οι επιπτώσεις του ώθησαν τους αντιπάλους του στη Μέση Ανατολή να υποστηρίξουν μια ειρηνευτική συμφωνία, πιέζοντας την κυβέρνηση Τραμπ να αποδεχθεί μια προσωρινή συμφωνία εν μέσω της έντονης αντίθεσης του Ισραήλ και των υποστηρικτών του στην Ουάσινγκτον.

Οι διπλωματικές προσπάθειες έρχονται καθώς η περιοχή αναδιαμορφώνεται για να προσαρμοστεί στη μειωμένη ισχύ των ΗΠΑ μετά την αδυναμία της Ουάσινγκτον να καταφέρει ένα καθοριστικό πλήγμα στο Ιράν, να επιβάλει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ ή να προστατέψει τους συμμάχους της στον Κόλπο.

Η Τεχεράνη έχει λίγους φίλους στην περιοχή, αλλά η επιβίωση του καθεστώτος σημαίνει ότι οι γείτονές της αναγκάστηκαν να προχωρήσουν σε μια διευθέτηση.

Χώρες του Κόλπου κερδίζουν έδαφος από το Ισραήλ στην επιρροή που ασκούν στις ΗΠΑ

Ο Αντρέας Κρίεγκ, αναπληρωτής καθηγητής στο Kings College London, δήλωσε στον Guardian ότι ο Κόλπος ήταν σοκαρισμένος από τον βαθμό στον οποίο η Ουάσινγκτον προστάτευσε πρώτα το Ισραήλ από ιρανικά drones και πυραύλους, παρά τα τρισεκατομμύρια δολάρια επενδύσεων του Κόλπου που διοχετεύονται στις ΗΠΑ.

«Πιθανότατα βλέπουμε τις τελευταίες ημέρες της αμερικανικής αυτοκρατορίας στη Μέση Ανατολή», είπε. «Σε όλη την περιοχή του Κόλπου, υπάρχει πλήρης απογοήτευση με την αμερικανική επιρροή και την ικανότητα της Αμερικής να ηγηθεί».

Η προσωρινή συμφωνία που προέκυψε στα τέλη της περασμένης εβδομάδας, αφού αξιωματούχοι του Πακιστάν και του Κατάρ ταξίδεψαν στο Ιράν σε μια τελευταία προσπάθεια για μια συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον.

Σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ το Σάββατο, ηγέτες από μια ομάδα οκτώ εθνών με μουσουλμανική πλειοψηφία τον κάλεσαν να αποδεχτεί μια συμφωνία που θα τερματίζει τον πόλεμο, θα ανοίγει ξανά το στενό του Ορμούζ και θα επανεκκινεί τις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Οι ίδιες χώρες έχασαν τη διαμάχη στην Ουάσινγκτον από τον Μπενιαμίν Νετανιάχου πριν από τον πόλεμο, αλλά τώρα κατάφεραν να υπερισχύσουν του Ισραηλινού πρωθυπουργού – ο οποίος μίλησε με τον Τραμπ την ίδια ημέρα – με τον πρόεδρο των ΗΠΑ να δηλώνει ότι η συμφωνία «διαπραγματεύτηκε σε μεγάλο βαθμό».

Ο Τραμπ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι ο Νετανιάχου «θα κάνει ό,τι του πω» για το Ιράν. Ανάλυση που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα στους Times of Israel είχε τον τίτλο: «Το Ισραήλ ξεκίνησε τον πόλεμο του Ιράν ως εταίρος των ΗΠΑ — και τον τερματίζει στο περιθώριο».

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία φέρεται να είχαν παροτρύνει τις υπόλοιπες χώρες του Κόλπου να συμμετάσχουν στον πόλεμο κατά του Ιράν και πραγματοποίησαν τις δικές τους αεροπορικές επιδρομές, τάχθηκαν υπέρ της ειρηνευτικής συμφωνίας μαζί με τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, την Ιορδανία, το Μπαχρέιν, το Πακιστάν, την Τουρκία και την Αίγυπτο. Η διαδικασία οικοδόμησης περιφερειακής συναίνεσης φάνηκε να αποκαθιστά μέρος της αντιπαλότητας για επιρροή μεταξύ των ΗΑΕ και της Σαουδικής Αραβίας, με αρκετές τηλεφωνικές κλήσεις μεταξύ των ηγετών τους να πραγματοποιούνται τις τελευταίες εβδομάδες.

Ελάχιστες οι προοπτικές να υπογράψουν περισσότερες χώρες τις Συμφωνίες του Αβραάμ

Οι συνέπειες του πολέμου αφήνουν ελάχιστες προοπτικές για την ένταξη περισσότερων χωρών στις Συμφωνίες του Αβραάμ — τη χαρακτηριστική πρωτοβουλία του Τραμπ για την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ του Ισραήλ και αρκετών αραβικών κρατών — παρά την απαίτησή του τη Δευτέρα όλες οι χώρες που συμμετέχουν στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις να προχωρήσουν σε αυτό το βήμα.

Όταν ο Τραμπ χρησιμοποίησε την τηλεδιάσκεψη του Σαββάτου για να παροτρύνει περισσότερες χώρες να προσχωρήσουν, φέρεται να αντιμετωπίστηκε με σιωπή. Το Ισλαμαμπάντ, που ηγήθηκε των προσπαθειών διαμεσολάβησης, δήλωσε ότι η έλλειψη ενότητας στον μουσουλμανικό κόσμο λειτουργεί τελικά υπέρ του Ισραήλ.

Ο Μασούντ Χαν, πρώην πρέσβης του Πακιστάν στις ΗΠΑ, δήλωσε ότι η επιτυχία του Ισλαμαμπάντ έγκειται στο ότι κατάφερε να εντάξει και άλλες χώρες στην ειρηνευτική διαδικασία. Η Τουρκία, η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ αξιοποίησαν τα δικά τους διπλωματικά κανάλια προς υποστήριξη της προσπάθειας.

«Το Πακιστάν δεν θα μπορούσε να κινηθεί μόνο του», είπε. «Χρειαζόταν να διασφαλίσει τη στήριξη και από άλλες πλευρές, ώστε η διαμεσολάβησή του να αποκτήσει μεγαλύτερη αξιοπιστία».

Μια νέα Μέση Ανατολή: Οι ανακατατάξεις ισχύος στην περιοχή

Η αμερικανική παρουσία στη Μέση Ανατολή, κατανεμημένη σε περισσότερες από δώδεκα βάσεις, αναμένεται να παραμείνει. Ωστόσο, οι χώρες της περιοχής στρέφονται και προς επιπλέον εταίρους ασφαλείας, τόσο εντός όσο και εκτός περιοχής, ενώ η Ευρώπη αναμένεται να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το Πακιστάν έστειλε στρατεύματα και μαχητικά αεροσκάφη για την υπεράσπιση της Σαουδικής Αραβίας, ενώ Αιγύπτιοι στρατιώτες και αεροσκάφη στάθμευσαν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τον σημαντικότερο οικονομικό υποστηρικτή του Καΐρου. Παράλληλα, γίνονται συζητήσεις και για τη σύναψη συμφωνιών μη επίθεσης με το Ιράν.

Ο Αμπντούλ Χάλεκ Αμπντάλα, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, δήλωσε ότι η χώρα του επιθυμούσε να δει το Ιράν χωρίς πυραύλους και drones, χωρίς πληρεξούσιες δυνάμεις και χωρίς πυρηνική δραστηριότητα, όμως αυτό τελικά αποδείχθηκε ανέφικτο.

«Τα ΗΑΕ είναι μια εξαιρετικά πραγματιστική χώρα», είπε. «Το Ιράν παραμένει μια μεγάλη απειλή, αλλά δεν είναι πλέον το ιμπεριαλιστικό Ιράν που βλέπαμε τα τελευταία 20 χρόνια».

Πρόσθεσε ότι διαμορφώνεται μια νέα Μέση Ανατολή, στην οποία η Τουρκία, το Ισραήλ και τα κράτη του Κόλπου ανταγωνίζονται για να καλύψουν το κενό που αφήνει πίσω της μια αποδυναμωμένη Τεχεράνη.

Ένας νέος άξονας φαίνεται να διαμορφώνεται γύρω από τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, οι οποίες υπέγραψαν πέρυσι σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας. Παράλληλα, έχουν διεξαχθεί συνομιλίες για την ένταξη της Τουρκίας, του Κατάρ και της Αιγύπτου σε αυτή τη συνεργασία, η οποία έχει χαρακτηριστεί ως ένα «μουσουλμανικό ΝΑΤΟ». Στην απέναντι πλευρά βρίσκεται η συμμαχία μεταξύ ΗΑΕ, Ινδίας, Ισραήλ και ΗΠΑ, γνωστή ως ομάδα I2U2.

Ο ΧΑ Χέλιερ, ανώτερος συνεργάτης του think tank Royal United Services Institute στο Λονδίνο, δήλωσε ότι οι χώρες της περιοχής υπολόγισαν πως μια αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη θα ήταν υπερβολικά επικίνδυνη, καθώς θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάρρευση του κράτους και χάος — κάτι που, όπως είπε, επιθυμούσε μόνο το Ισραήλ. Παράλληλα, έγινε σαφές και στον Τραμπ ότι ο πόλεμος δεν θα απέφερε τα αποτελέσματα που επιδίωκε. Έτσι, σύμφωνα με τον Χέλιερ, η περιοχή δεν τον έπεισε τόσο να αποδεχθεί μια συμφωνία, όσο του επέτρεψε να υποστηρίξει ότι διέθετε συντριπτική περιφερειακή στήριξη.

«Δεν πρόκειται πλέον για μια αρχιτεκτονική ασφάλειας που βασίζεται αποκλειστικά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα κράτη του Κόλπου προετοιμάζονται ολοένα και περισσότερο για το ενδεχόμενο η Ουάσινγκτον να μην βρίσκεται εκεί όταν τη χρειαστούν περισσότερο», ανέφερε ο Χέλιερ.