Ιερουσαλήμ: Παλαιστίνιοι αναγκάζονται να γκρεμίσουν τα σπίτια τους για να δημιουργηθεί ισραηλινό θεματικό πάρκο

Στο κάτω μέρος μιας απότομης και πυκνοκατοικημένης κοιλάδας, ακριβώς κάτω από τα τείχη της Παλιάς Πόλης της Ιερουσαλήμ, η γη τρέμει τις τελευταίες εβδομάδες από τα τρυπάνια και τους εκσκαφείς.

Αυτοί είναι οι ήχοι που σκεπάζουν την Ιερουσαλήμ εδώ και δεκαετίες, καθώς το ισραηλινό κράτος έχει αδιάκοπα προσπαθήσει να επιβάλει μια ομοιόμορφα εβραϊκή ταυτότητα στην κατεχόμενη ανατολική πλευρά της πόλης, ενώ παράλληλα σβήνει τον παλαιστινιακό της χαρακτήρα.

Συνήθως, είναι οι εργάτες του κράτους και του δήμου στο τιμόνι των εκσκαφέων, αλλά στη γειτονιά αλ-Μπουστάν, στη σκιά του 11ου αιώνα τεμένους αλ-Άκσα, ο θόρυβος προέρχεται από μια πιο πρόσφατη εξέλιξη.

Είναι ο ήχος των Παλαιστινίων που γκρεμίζουν τα δικά τους οικογενειακά σπίτια.

Βάζουν τους Παλαιστίνιους να κατεδαφίσουν τα δικά τους σπίτια ή να πληρώσουν για αυτό

«Αυτό είναι κάτι πραγματικά δύσκολο. Αυτό είναι κάτι πικρό», λέει στον Guardian ο Jalal al-Tawil καθώς παρακολουθούσε έναν τρακτέρ που είχε νοικιάσει, με μπροστινό φορτωτή και πιστολέτο στο πίσω μέρος, να καταστρέφει τα τελευταία υπολείμματα του σπιτιού που είχε χτίσει ο πατέρας του, το οποίο με τη σειρά του βρισκόταν στον χώρο του σπιτιού των παππούδων του.

Μέχρι το πρωί της Τετάρτης, οι περισσότεροι τοίχοι είχαν γκρεμιστεί μέχρι τα θεμέλια και τα χαλάσματα είχαν σπρωχτεί σε ένα μόνο σωρό. Ο al-Tawil άφησε μέχρι το τέλος τη χοντρή, σκληρή ρίζα ενός 35ετούς αμπελιού.

«Παλιά είχε σταφύλια για όλο το αλ-Μπουστάν», είπε. Τα φύλλα της ανοιξιάτικης κληματαριάς είχαν ήδη βλαστήσει πάνω από το κεφάλι του, αλλά είχε αποδεχτεί το γεγονός ότι ποτέ ξανά δεν θα έδιναν καρπούς.

Η εμπειρία του να γκρεμίσει το ίδιο του το οικογενειακό σπίτι και την ιστορία του είχε εξαντλήσει τον al-Tawil, αλλά όλα κατέληγαν στην σκληρή οικονομία. Ο δήμος της Ιερουσαλήμ του είχε πει ότι θα του κόστιζε 280.000 σέκελ (περίπου 82.500 ευρώ) αν οι εργαζόμενοι του δήμου κατεδάφιζαν το σπίτι. Η ενοικίαση του δικού του εξοπλισμού και εργατικού δυναμικού θα κόστιζε στον al-Tawil λιγότερο από το ένα δέκατο αυτού.

«Επίσης, αν το κάνουν, θα ξεριζώσουν τη γη και θα δημιουργήσουν πλήρες χάος», είπε. Για εκείνον ήταν σαν να του έδιναν την επιλογή ανάμεσα σε αυτοκτονία ή δολοφονία, είπε.

Περισσότερα από 57 σπίτια στο αλ-Μπουστάν, μέρος της μεγαλύτερης συνοικίας Σιλβάν στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, έχουν κατεδαφιστεί τα τελευταία δύο χρόνια, με τουλάχιστον οκτώ να έχουν χαρακτηριστεί για κατεδάφιση τις επόμενες εβδομάδες.

Στη θέση των σπιτιών, βιβλικό θεματικό πάρκο για τον βασιλιά Σολομώντα

Στον χώρο πρόκειται να κατασκευαστεί ένα βιβλικό θεματικό πάρκο, ονομάζεται Kings Garden, υποτίθεται εκεί όπου ο βασιλιάς Σολομώντας περνούσε τις μέρες του για αναψυχή πριν από τρεις χιλιετίες.

Το πάρκο σχεδιάζεται να αποτελέσει μέρος ενός διασπαρμένου, κυρίως εποικιστικού, αρχαιολογικού έργου που εστιάζει αποκλειστικά στο εβραϊκό παρελθόν της Ιερουσαλήμ και επικεντρώνεται σε αυτό που έχει ονομαστεί Πόλη του Δαβίδ – παρά την άποψη πολλών Ισραηλινών αρχαιολόγων ότι τα ορατά ερείπια χρονολογούνται σε άλλες εποχές, πριν και μετά την εποχή του σιδηρού αιώνα του βασιλιά Δαβίδ.

Ο Aviv Tatarsky, ανώτερος ερευνητής στο Ir Amim, μια ομάδα που προωθεί μια δίκαια κατανομή της Ιερουσαλήμ, λέει ότι το αλ-Μπουστάν είναι ένα παράδειγμα που συνοψίζει τη διαγραφή των Παλαιστινίων τόσο από τη γεωγραφία όσο και από την ιστορία.

«Το Ισραήλ δεν είναι πρόθυμο να αναγνωρίσει την δι-εθνική, πολυ-εθνοτική, πολυ-πολιτισμική πραγματικότητα της Ιερουσαλήμ και διαγράφει πρώτα και κύρια τους Παλαιστινίους – αλλά στην πραγματικότητα οτιδήποτε δεν είναι εβραϊκό, και στη συνέχεια το παρουσιάζει με αυτήν την παραμυθένια, Disney-ική ανοησία», είπε. «Αν αυτό συμβεί μέχρι το τέλος, οι Ισραηλινοί θα πάνε εκεί και θα δουν την ιστορία του πάρκου και θα αγνοούν πλήρως το γεγονός ότι ζωές καταστράφηκαν, μια ολόκληρη κοινότητα καταστράφηκε για να δημιουργηθεί ο χώρος για αυτό».

Η σκιά του θεματικού πάρκου Kings Garden πλανιόταν πάνω από το αλ-Μπουστάν για σχεδόν δύο δεκαετίες, αλλά οι εκσκαφείς κρατούνταν πίσω μέχρι τώρα από την παλαιστινιακή αντίσταση, σε συνδυασμό με τη διεθνή αντίθεση και μια κάποια αμφιθυμία στην ισραηλινή πολιτική.

Και τα τρία αυτά εμπόδια έπεσαν από τις 7 Οκτωβρίου 2023, μετά τις επιθέσεις της Χαμάς, τον επακόλουθο πόλεμο στη Γάζα και την επαναφορά του Ντόναλντ Τραμπ ως προέδρου των ΗΠΑ. Πρέσβεις από άλλες χώρες συνεχίζουν να επισκέπτονται και να υπόσχονται υποστήριξη, αλλά με τη στήριξη της Ουάσιγκτον, η παρέμβασή τους αποδείχθηκε αναποτελεσματική.

Οι Παλαιστίνιοι αρνούνται να εκτοπιστούν για άλλη μια φορά από τα πατρογονικά τους εδάφη

«Υπάρχουν αδέσποτα σκυλιά που περιφέρονται στη γειτονιά τη νύχτα που αισθάνονται πιο ασφαλή και σίγουρα από εμάς», είπε ο Mohammad Qwaider, 60 ετών, πατέρας έξι παιδιών. Πρόσφατα κατεδάφισε το μέρος του σπιτιού που αποτελούσε οικογενειακή εστία για περισσότερα από μισό αιώνα, ελπίζοντας να ικανοποιήσει τους σχεδιαστές. Αυτή την εβδομάδα, όμως, ένας άνδρας από τον δήμο ήρθε να τον προειδοποιήσει ότι οι εκσκαφείς θα επέστρεφαν για να ισοπεδώσουν το υπόλοιπο.

Ο Qwaider έχει χρόνιες προβλήματα στη μέση, έναν γιο με ειδικές ανάγκες και μια ηλικιωμένη μητέρα που δεν μπορεί να κινηθεί, και υποστηρίζει ότι δεν έχουν άλλες επιλογές.

«Αν κατεδαφίσουν το σπίτι μας, θα στήσουμε μια σκηνή. Δεν θα φύγουμε», είπε. «Ίσως παρερμηνεύουν τη νοοτροπία μας ως Παλαιστινίων. Δεν είμαστε εύκολος στόχος. Δεν μπορείτε να μας πάρετε τη γη».

Η μητέρα του, Yusra, είναι καθηλωμένη σε ένα κρεβάτι σε ένα μικρό δωμάτιο ισογείου. Η ζωή της ενσαρκώνει τη σύγχρονη παλαιστινιακή ιστορία. Γεννήθηκε πριν από 97 χρόνια στη Jaffa, αλλά η οικογένειά της αναγκάστηκε να φύγει το 1948 στη Νάκμπα, που σημαίνει καταστροφή, το μαζικό εκτοπισμό των Παλαιστινίων από τη γη τους.

Η ημέρα μνήμης της Νάκμπα συνέπεσε την Παρασκευή, την ημέρα μετά που οι Ισραηλινοί Εβραίοι επιβεβαίωσαν τον έλεγχό τους με μια εθνικιστική πορεία μέσα στην Παλιά Πόλη για να σηματοδοτήσουν την Ημέρα της Ιερουσαλήμ, φωνάζοντας «θάνατος στους Άραβες».

Από τη Jaffa, η οικογένεια της Yusra Qwaider αναζήτησε καταφύγιο σε ένα χωριό που ονομάζεται Yalo, σε εδάφη υπό ιορδανικό έλεγχο δυτικά της Ιερουσαλήμ. Το 1967 εκδιώχθηκαν ξανά στον Αραβοϊσραηλινό πόλεμο των Έξι ημερών, και οι ισραηλινές δυνάμεις κατεδάφισαν το σπίτι τους και το υπόλοιπο χωριό. Από εκεί πήγαν στη Εβραϊκή συνοικία της Παλιάς Πόλης της Ιερουσαλήμ το 1970, αλλά μπόρεσαν να μείνουν μόνο τρία χρόνια πριν μεγάλα τμήματα της συνοικίας κατεδαφιστούν από τους νέους αφέντες της πόλης.

«Μετά την Εβραϊκή συνοικία, ήρθαμε εδώ στο Σιλβάν. Από εδώ δεν φεύγουμε. Ούτε εγώ, ούτε τα παιδιά μου», είπε.

Δύο πόρτες πιο κάτω, ο Fakhri Abu Diab, ηγέτης της κοινότητας του αλ-Μπουστάν, πήρε την ίδια απόφαση όταν το οικογενειακό του σπίτι κατεδαφίστηκε το 2024. Τώρα εκείνος και η σύζυγός του, Amina, ζουν σε μια φορητή καλύβα ανάμεσα στα χαλάσματα αυτού που κάποτε ήταν το οικογενειακό τους σπίτι τεσσάρων γενεών. Μόνο μέρος της κουζίνας του παλιού σπιτιού έχει μείνει όρθιο ανάμεσα στα συντρίμμια.

«Εδώ τρώγαμε με τα παιδιά μου, τα εγγόνια μου», είπε ο Abu Diab. «Κατεδάφισαν το παρελθόν μας. Κατεδάφισαν τις αναμνήσεις μας. Κατεδάφισαν τα όνειρά μας. Κατεδάφισαν την παιδική μου ηλικία, την παιδική μας ηλικία, και κατεδάφισαν το μέλλον μας».

Σύγκρινε το μαρτύριο του να ζει στα συντρίμμια της οικογενειακής του ιστορίας με μια ασθένεια. «Η καρδιά μου καίγεται», είπε. «Ίσως με βλέπετε να κάθομαι μαζί σας, να σας μιλάω, αλλά μέσα μου, καίγομαι».

Ο Abu Diab εξακολουθεί να πληρώνει το πρόστιμο των 43.000 σέκελ (περίπου 12.600 ευρώ) που επέβαλε ο δήμος για να καλυφθεί το κόστος της κατεδάφισης του σπιτιού του, με ρυθμό 4.000 σέκελ (περίπου 1.150 ευρώ) το μήνα. Είπε επίσης ότι έπρεπε να πληρώσει 9.000 σέκελ (περίπου 2.600 ευρώ) για τα σάντουιτς που έφαγαν οι αστυνομικοί κατά την εκτέλεση της πολυήμερης επιχείρησης.

Οι προκλητικές δηλώσεις του δήμου της Ιερουσαλήμ

Ο δήμος της Ιερουσαλήμ δεν απάντησε σε αίτημα του Guardian για σχόλιο σχετικά με τις ενέργειές του στο αλ-Μπουστάν, αλλά είπε στο ειδησεογραφικό site +972 ότι το προγραμματισμένο θεματικό πάρκο «κατασκευάζεται για το όφελος όλων των κατοίκων της πόλης» και ότι τα σπίτια του αλ-Μπουστάν χτίστηκαν παράνομα.

«Αυτή η περιοχή δεν είχε ποτέ χαρακτηριστεί για οικιστική χρήση, και ο δήμος της Ιερουσαλήμ εργάζεται τώρα για να χτίσει ένα πάρκο σε μια περιοχή που υποφέρει από σοβαρή έλλειψη ανοιχτών δημόσιων χώρων», ανέφερε.

Σχετικά με αυτό, ο Abu Diab επισήμανε ότι η κοινότητα είχε παρουσιάσει εδώ και καιρό ένα γενικό σχέδιο για τη συνοικία με άφθονο πράσινο χώρο, το οποίο, όπως είπε, είχε υπερκεραστεί σε πολιτικό επίπεδο. Στο θέμα των αδειών, είπε ότι ορισμένα σπίτια όπως το δικό του χρονολογούνται πολύ πριν από την ισραηλινή κατοχή.

Ο δήμος έχει συστηματικά αρνηθεί οικοδομικές άδειες σε Παλαιστίνιους στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, ενώ τις εγκρίνει συστηματικά για Ισραηλινούς Εβραίους. Επιπλέον, όπως αναφέρει ο Abu Diab, οι ίδιοι κανόνες δεν εφαρμόστηκαν ποτέ σε παράνομες εποικιστικές εγκαταστάσεις, που συνεχώς εμφανίζονται στην Ανατολική Ιερουσαλήμ και στη Δυτική Όχθη.

Η Amina Abu Diab, δασκάλα και κοινωνική λειτουργός, είπε ότι η κύρια ανησυχία της τώρα ήταν τα παιδιά που φροντίζει, τα οποία αντιμετωπίζουν ένα μέλλον με αστεγία και αβεβαιότητα.

«Ένα σπίτι είναι το όνειρο ενός παιδιού για το μέλλον, και αν κάποιος έρθει να τα κατεδαφίσει, καταστρέφει τα όνειρα και την αίσθηση ασφάλειας ενός παιδιού», είπε. «Και μετά τι σκέφτονται τα παιδιά για εμάς; Ότι δεν μπορούμε να προστατευτούμε και δεν μπορούμε να προστατεύσουμε τα παιδιά μας».