Ισραήλ: Εκλογές στη σκιά της 7η Οκτωβρίου – Διχασμός γύρω από τον Νετανιάχου

Καθώς το Ισραήλ προετοιμάζεται για τις πρώτες εκλογές μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, τόσο ο Μπενιαμίν Νετανιάχου όσο και οι αντίπαλοί του τοποθετούν το γεγονός αυτό στο επίκεντρο της προεκλογικής τους εκστρατείας.

Σχεδόν κάθε αφίσα, προεκλογική ομιλία ή τηλεοπτική αντιπαράθεση παραπέμπει στην επίθεση, η οποία έχει σημαδέψει τη χώρα και παραμένει νωπή στη μνήμη των ψηφοφόρων. Τρία χρόνια αργότερα, η χειρότερη αποτυχία ασφαλείας στην ιστορία του Ισραήλ απειλεί πλέον να βάλει τέλος στην πολιτική καριέρα του μακροβιότερου πρωθυπουργού της χώρας.

«Η 7η Οκτωβρίου λειτουργεί κατά κάποιον τρόπο ως το πλαίσιο ολόκληρης της πολιτικής συζήτησης που διεξάγεται», δήλωσε στο Associated Press η Ταμάρ Χέρμαν, ειδική στην ισραηλινή κοινή γνώμη στο Israel Democracy Institute, μια δεξαμενή σκέψης με έδρα την Ιερουσαλήμ. «Όλοι μας, με έναν τρόπο, βρισκόμαστε σε μετατραυματική κατάσταση».

Οι αντίπαλοι του Νετανιάχου θέλουν να του καταλογιστούν οι ευθύνες για τις αποτυχίες που οδήγησαν στη φονικότερη ημέρα στην 78χρονη ιστορία του Ισραήλ και βύθισαν τη χώρα σε μια σειρά πολέμων χωρίς ξεκάθαρη κατάληξη. Οι υποστηρικτές του λένε ότι ο Νετανιάχου προδόθηκε από το στρατιωτικό κατεστημένο και ότι οδήγησε το Ισραήλ σε μια εντυπωσιακή ανάκαμψη από τη σκοτεινότερη στιγμή της ιστορίας του.

Μια ήττα στις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου πιθανότατα θα έβαζε τέλος στην καριέρα του Νετανιάχου, ο οποίος σε λίγο γίνεται 77 ετών. Μια νίκη, αντίθετα, θα συνιστούσε τη μεγαλύτερη πολιτική ανατροπή μέχρι σήμερα για έναν άνθρωπο που εδώ και τρεις δεκαετίες διαψεύδει όσους προεξοφλούν το τέλος του.

Η φονική επίθεση της 7ης Οκτωβρίου που συγκλόνισε ολόκληρη την περιοχή

Το πρωί της 7ης Οκτωβρίου, μαχητές της Χαμάς εκτόξευσαν αρκετές χιλιάδες ρουκέτες προς το Ισραήλ, ενώ χιλιάδες ένοπλοι πέρασαν στο ισραηλινό έδαφος μέσα από ανοίγματα που δημιουργήθηκαν στον συνοριακό φράχτη, καθώς και με σκάφη ή μηχανοκίνητα αλεξίπτωτα πλαγιάς. Περίπου 1.200 άνθρωποι σκοτώθηκαν και άλλοι 251 απήχθησαν και κρατήθηκαν όμηροι.

Το Ισραήλ εξαπέλυσε πόλεμο στη Γάζα που έχει χαρακτηριστεί ως γενοκτονία και έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 74.000 Παλαιστινίους, σύμφωνα με τις τοπικές υγειονομικές αρχές, έχει μετατρέψει την περιοχή σε ερείπια και έχει προκαλέσει μια συνεχιζόμενη ανθρωπιστική καταστροφή. Στη συνέχεια, το Ισραήλ πραγματοποίησε πολεμικές επιχειρήσεις και στον Λίβανο,  κατέλαβε τμήμα της Συρίας, έπληξε στόχους στην Υεμένη και συμμετείχε μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε δύο πολέμους κατά του Ιράν.

Εκατοντάδες Ισραηλινοί, στην πλειονότητά τους νεαροί στρατιώτες, έχουν σκοτωθεί, ενώ σχεδόν κάθε οικογένεια έχει επηρεαστεί από τη βία. Ο Νετανιάχου είχε υποσχεθεί «ολοκληρωτική νίκη» απέναντι στους εχθρούς του όπως η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν, αλλά εκείνοι εξακολουθούν να υφίστανται.

Η θέση του Ισραήλ σε διεθνές επίπεδο έχει επιδεινωθεί δραματικά, αρκετές ξένες κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμοί το έχουν κατηγορήσει για γενοκτονία — κατηγορία που το ίδιο απορρίπτει κατηγορηματικά — ενώ ο Νετανιάχου καταζητείται πλέον από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.

Μετά από μια σειρά παραιτήσεων κορυφαίων αξιωματούχων ασφαλείας, ο Νετανιάχου είναι ο μόνος ανώτατος παράγοντας της περιόδου της 7ης Οκτωβρίου που παραμένει στη θέση του, γεγονός που μετατρέπει, από πολλές απόψεις, τις εκλογές αυτού του μήνα σε δημοψήφισμα για την ηγεσία του.

Η 7η Οκτωβρίου στο επίκεντρο της εκστρατείας και των δύο πλευρών

Ο Νετανιάχου και οι αντίπαλοί του έχουν θέσει την 7η Οκτωβρίου στο επίκεντρο της προεκλογικής τους εκστρατείας — για διαφορετικούς λόγους.

Οι αντίπαλοί του, από ολόκληρο το πολιτικό φάσμα, αποκαλούν την απερχόμενη κυβερνητική του συμμαχία «κυβέρνηση της σφαγής», αναφερόμενοι στο γεγονός ότι η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου σημειώθηκε επί των ημερών της. Ο Νετανιάχου, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι ηγήθηκε ενός «πολέμου λύτρωσης».

Κύριος αντίπαλός του είναι ο Γκάντι Άιζενκοτ, πρώην αρχηγός του στρατού, του οποίου ο γιος και ο ανιψιός σκοτώθηκαν σε μάχες στη Γάζα. Οι αντίπαλοι του Νετανιάχου έχουν δεσμευτεί να σχηματίσουν μια κυβέρνηση «αποκατάστασης και ανοικοδόμησης», ξεκινώντας από τη συγκρότηση επίσημης εξεταστικής επιτροπής για την 7η Οκτωβρίου. Έχουν επίσης δεσμευτεί να τερματίσουν τις εξαιρέσεις από τη στράτευση για τους υπερορθόδοξους άνδρες, μια μακροχρόνια πολιτική που έχει προκαλέσει την οργή της κοσμικής πλειονότητας σε περίοδο πολέμου, ενώ κατηγορούν τον Νετανιάχου ότι απειλεί τους δημοκρατικούς θεσμούς του Ισραήλ.

«Οι πιο κρίσιμες εκλογές στην ιστορία του Κράτους του Ισραήλ είναι ανάμεσα στη φυγοστρατία και τη στράτευση», έγραψε ο Άιζενκοτ στο X. «Ανάμεσα στην ανάληψη ευθύνης και τη φυγή από την ευθύνη».

Ο Νετανιάχου έχει επανειλημμένα απορρίψει τα αιτήματα για συγκρότηση εξεταστικής επιτροπής, επιχειρώντας παράλληλα να μεταθέσει την ευθύνη στους αξιωματούχους ασφαλείας. Πρόσφατα κατηγόρησε τον τότε επικεφαλής της υπηρεσίας εσωτερικής ασφάλειας Shin Bet, Ρόνεν Μπαρ, ότι απέκρυψε πληροφορίες πριν από την επίθεση. Ο Μπαρ έχει δηλώσει ότι θα καταθέσει αγωγή για δυσφήμιση.

Παράλληλα, ο Νετανιάχου έχει διαψεύσει δημοσιεύματα αμερικανικών μέσων ενημέρωσης σύμφωνα με τα οποία τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Αίγυπτος τον είχαν προειδοποιήσει πριν από την 7η Οκτωβρίου.

Ο ίδιος επιμένει ότι η χώρα είναι ισχυρότερη από ποτέ.

«Οι εχθροί μας περίμεναν ότι θα καταρρεύσουμε», δήλωσε ο Νετανιάχου σε πρόσφατη ομιλία του στα Ηνωμένα Έθνη. «Όμως δεν καταρρεύσαμε. Αντίθετα, σηκωθήκαμε και πολεμήσαμε σαν λιοντάρια».

Συγγενείς θυμάτων της 7ης Οκτωβρίου διεκδικούν έδρες στην Κνεσέτ

Το νέο ψηφοδέλτιο του κόμματος Yashar του Άιζενκοτ περιλαμβάνει δύο γονείς που έχασαν παιδιά στις 7 Οκτωβρίου. Στο Λικούντ του Νετανιάχου συμμετέχουν επίσης δύο γονείς που θρηνούν τα παιδιά τους, μεταξύ αυτών η μητέρα ενός αστυνομικού που σκοτώθηκε σε μάχη στις 7 Οκτωβρίου και του οποίου τα λείψανα ήταν τα τελευταία που επεστράφησαν στο Ισραήλ στο πλαίσιο εκεχειρίας. Ένας ακόμη υποψήφιος του Λικούντ έχασε και τα δύο του πόδια ενώ υπηρετούσε στη Γάζα.

Ο ηγέτης του μετριοπαθούς κόμματος Democrats, Γιαΐρ Γκολάν, είναι απόστρατος στρατηγός, ο οποίος φόρεσε τη στολή του και έσπευσε στα νότια σύνορα για να πολεμήσει στις 7 Οκτωβρίου. Το ψηφοδέλτιο του κεντρώου κόμματος Together περιλαμβάνει έναν ακόμη πρώην στρατηγό, τον Νόαμ Τιμπόν, ο οποίος επίσης πολέμησε τους μαχητές ενώ επιχειρούσε να σώσει την οικογένεια του γιου του, καθώς και τη μητέρα ενός στρατιώτη που σκοτώθηκε εκείνη την ημέρα.

Και άλλα κόμματα έχουν συμπεριλάβει στα ψηφοδέλτιά τους ανθρώπους που επηρεάστηκαν άμεσα από την επίθεση.

Οι διοργανωτές μιας μαζικής εκδήλωσης μνήμης στο Τελ Αβίβ την Τετάρτη, μεταξύ των οποίων συγγενείς θυμάτων, λένε ότι θέλουν να κρατήσουν την πολιτική έξω από την τελετή. Ωστόσο, δύσκολα κρύβουν την οργή τους απέναντι στην ηγεσία της χώρας.

«Δεν θα επιτρέψουμε σε κανέναν να αποφύγει τις ευθύνες του», δήλωσε σε ραδιοφωνική συνέντευξη ο Γιονάταν Σαμρίζ, του οποίου ο αδελφός απήχθη και σκοτώθηκε κατά λάθος από Ισραηλινούς στρατιώτες αφού είχε καταφέρει να δραπετεύσει από την αιχμαλωσία.

Ελάχιστη συζήτηση για τους Παλαιστινίους

Από τον δημόσιο διάλογο στο Ισραήλ απουσιάζει σε μεγάλο βαθμό οποιαδήποτε συζήτηση για τη δραματική κατάσταση στη Γάζα ή για το μέλλον των Παλαιστινίων.

Οι Ισραηλινοί ηγέτες έχουν πει ελάχιστα για τον πρωτοφανή αριθμό νεκρών στη Γάζα, την ανθρωπιστική καταστροφή και την απουσία ανοικοδόμησης. Αντίθετα, έχουν επικεντρωθεί κυρίως στον πόνο που προκάλεσε στη χώρα η 7η Οκτωβρίου.

Οι ειρηνευτικές συνομιλίες σχεδόν δεν αναφέρονται, ενώ ακόμη και οι αντίπαλοι του Νετανιάχου τάσσονται σε μεγάλο βαθμό κατά της ίδρυσης παλαιστινιακού κράτους δίπλα στο Ισραήλ, λύση που προκρίνει η διεθνής κοινότητα για τη σύγκρουση που διαρκεί εδώ και δεκαετίες.

Όταν δύο Ισραηλινοί σκηνοθέτες κυκλοφόρησαν τον περασμένο μήνα ένα ντοκιμαντέρ για τους θανάτους αμάχων στη Γάζα, το NAZA, πολιτικοί αρχηγοί από όλο το φάσμα, μεταξύ αυτών και ο Άιζενκοτ, τους κατηγόρησαν για προδοσία.

Αμφίρροπη η εκλογική αναμέτρηση

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μια αμφίρροπη αναμέτρηση ανάμεσα στον Νετανιάχου και τον βασικό του αντίπαλο, Άιζενκοτ, με το αποτέλεσμα να παραμένει αβέβαιο.

Σύμφωνα με το Israel Democracy Institute, περισσότερο από το 60% των Ισραηλινών δηλώνει ότι η στάση του απέναντι στην 7η Οκτωβρίου αποτελεί κεντρικό παράγοντα για την επιλογή ψήφου. Το ποσοστό αυτό ανεβαίνει στο 68% μεταξύ της εβραϊκής πλειονότητας, ενώ οι Άραβες ψηφοφόροι δηλώνουν ότι ανησυχούν περισσότερο για το κύμα εγκληματικότητας στις κοινότητές τους.

Ωστόσο, η Χέρμαν, ειδική στις δημοσκοπήσεις του IDI, σημείωσε ότι αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα κακά νέα για τον Νετανιάχου. Όπως είπε, τα τελευταία τρία χρόνια έχουν παγιώσει τις απόψεις και στις δύο πλευρές.

Το γεγονός ότι όλοι θεωρούν σημαντική την 7η Οκτωβρίου, σημείωσε, «δεν σημαίνει ότι θα καταλήξουν όλοι στο ίδιο συμπέρασμα».