Ισραήλ: Θανατική ποινή και δημόσιες δίκες για εμπλεκόμενους στην επίθεση της 7ης Οκτωβρίου

Το Ισραήλ ψήφισε νέο νόμο που επιτρέπει την επιβολή της θανατικής ποινής και τη διεξαγωγή δημόσιων δικών για όσους συνδέονται με τις επιθέσεις και τις μαζικές απαγωγές της 7ης Οκτωβρίου 2023, υπό την ηγεσία της Χαμάς.

Η νομοθεσία εγκρίθηκε από την ισραηλινή Βουλή, την Κνεσέτ, με 93 ψήφους υπέρ και καμία κατά. Το νομοσχέδιο υποστηρίχθηκε από κοινού τόσο από την κυβέρνηση όσο και από την αντιπολίτευση, κάτι ασυνήθιστο για τα ισραηλινά πολιτικά δεδομένα. Οι υπόλοιποι 27 βουλευτές απουσίαζαν ή απείχαν.

«Ας δει όλος ο κόσμος πώς τα θύματα και οι οικογένειές τους κοιτούν στα μάτια αυτούς τους δολοφόνους, βιαστές και απαγωγείς», δήλωσε η Γιούλια Μαλινόφσκι, μία από τις εισηγήτριες του νόμου, πριν από την ψηφοφορία.

«Ας δει όλος ο κόσμος ότι το Κράτος του Ισραήλ είναι ένα κυρίαρχο κράτος που γνωρίζει πώς να λογοδοτούν όσοι το έβλαψαν», πρόσθεσε η πολιτικός της αντιπολίτευσης.

«Φτάσαμε στη γραμμή τερματισμού, που στην πραγματικότητα είναι η γραμμή εκκίνησης: η αρχή ιστορικών δικών που θα παρακολουθήσει ολόκληρος ο κόσμος.»

Αντιδράσεις από οργανώσεις υπεράσπισης ανθρωπίνων δικαιώματα

Ισραηλινές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αντέδρασαν έντονα στον νέο νόμο, εκφράζοντας αντίθεση τόσο στη θανατική ποινή όσο και στον κίνδυνο διεξαγωγής «δικών-θεάματος» βασισμένων σε ομολογίες που ενδέχεται να αποσπάστηκαν μέσω βασανιστηρίων.

Η 7η Οκτωβρίου 2023 ήταν η πιο αιματηρή ημέρα στην ιστορία του Ισραήλ. Μαχητές υπό την ηγεσία της Χαμάς σκότωσαν περισσότερους από 1.200 ανθρώπους στο νότιο Ισραήλ, κυρίως αμάχους. Άλλοι 251 άνθρωποι απήχθησαν και κρατήθηκαν όμηροι στη Λωρίδα της Γάζας, ανάμεσά τους άνδρες, γυναίκες, παιδιά και ξένοι υπήκοοι.

Τα γεγονότα αυτά οδήγησαν στον πιο φονικό πόλεμο που έχει σημειωθεί ποτέ στη Γάζα, όπου σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Χαμάς έχουν σκοτωθεί μέχρι σήμερα 72.740 άνθρωποι — στην πλειονότητά τους παιδιά, γυναίκες και ηλικιωμένοι.

Αν και η Κνεσέτ είχε ήδη εγκρίνει τον Μάρτιο τον «Νόμο περί Θανατικής Ποινής για Τρομοκράτες», που αφορά Παλαιστινίους καταδικασμένους για τρομοκρατία, ο νόμος δεν είχε αναδρομική ισχύ. Έτσι απαιτήθηκε ξεχωριστή νομοθεσία για τους φερόμενους δράστες των επιθέσεων της 7ης Οκτωβρίου.

Οι υποστηρικτές του νόμου δηλώνουν ότι η δίκη θα έχει ιστορική σημασία, συγκρίνοντάς την με εκείνη του ναζί εγκληματία πολέμου Άντολφ Άιχμαν. Ο Άιχμαν, ένας από τους αρχιτέκτονες του Ολοκαυτώματος, εκτελέστηκε διά απαγχονισμού το 1962 και παραμένει το μοναδικό πρόσωπο που καταδικάστηκε σε θάνατο από πολιτικό δικαστήριο στο Ισραήλ.

Ο νέος νόμος δημιουργεί ειδικό νομικό πλαίσιο για τη δίωξη όσων κατηγορούνται για άμεση συμμετοχή στις επιθέσεις, συμπεριλαμβανομένων μελών της μονάδας Νουχμπά των Ταξιαρχιών αλ-Κασάμ, της στρατιωτικής πτέρυγας της Χαμάς, που συνελήφθησαν στο Ισραήλ.

Οι κατηγορίες αναμένεται να περιλαμβάνουν τρομοκρατία, ανθρωποκτονίες, σεξουαλική βία και ακόμη και γενοκτονία — αδικήματα που θα μπορούν να επιφέρουν τη θανατική ποινή. Οι δίκες θα διεξαχθούν ενώπιον ειδικού στρατιωτικού δικαστηρίου στην Ιερουσαλήμ, με διαφορετικούς κανόνες από αυτούς των κοινών ποινικών δικαστηρίων.

Κρίσιμες στιγμές των ακροάσεων — όπως η έναρξη, η ανακοίνωση της ετυμηγορίας και η επιβολή της ποινής — θα κινηματογραφούνται και θα μεταδίδονται μέσω ειδικής ιστοσελίδας.

Θύματα της επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου και συγγενείς θυμάτων συμμετείχαν στις κοινοβουλευτικές συζητήσεις για τον νέο νόμο.

Η Καρμίτ Πάλτι Κατζίρ δήλωσε ότι συμμετείχε για να διασφαλίσει τα δικαιώματα όσων επλήγησαν περισσότερο. Ο αδελφός της, Ελάντ Κατζίρ, απήχθη από το σπίτι τους στο κιμπούτς Νιρ Οζ και σκοτώθηκε στην αιχμαλωσία. Ο πατέρας της, Ράμι, σκοτώθηκε, ενώ η μητέρα της, Χάνα, απήχθη και αργότερα απελευθερώθηκε.

«Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι με πολλούς τρόπους αυτό το γεγονός δεν έχει τελειώσει ακόμη», είπε στο ραδιόφωνο του ισραηλινού στρατού. «Πολλές οικογένειες έχουν μείνει με αναπάντητα ερωτήματα για τις δολοφονίες. Ένα τεράστιο μέρος πληροφοριών δεν φτάνει ποτέ σε εμάς.»

Η Πάλτι Κατζίρ δήλωσε ότι ελπίζει να λάβει απαντήσεις μέσα από τις δίκες, αλλά ζήτησε ευαίσθητες πληροφορίες να γνωστοποιούνται πρώτα στις οικογένειες των θυμάτων πριν δημοσιοποιηθούν.

“Θα καταδικαστούν και ίσως εκτελεστούν βάσει ομολογιών που αποσπάστηκαν με βασανιστήρια”

Η Υπηρεσία Φυλακών του Ισραήλ κρατά σήμερα 1.283 άτομα ως «παράνομους μαχητές», χωρίς να έχουν απαγγελθεί επίσημες κατηγορίες. Η συντριπτική πλειονότητα προέρχεται από τη Γάζα. Μικρός αριθμός κρατείται επίσης από τον ισραηλινό στρατό, ενώ εκτιμάται ότι 300 έως 400 Παλαιστίνιοι από τη Γάζα κρατούνται ως ποινικοί κατηγορούμενοι για πιθανή συμμετοχή στις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου.

Οι υποστηρικτές του νέου νόμου αναφέρουν ότι το ειδικό στρατιωτικό δικαστήριο θα προσαρμόσει ορισμένους κανόνες αποδείξεων και διαδικασιών ώστε να μπορέσει να διαχειριστεί μια τόσο μεγάλης σημασίας και κλίμακας διαδικασία, χωρίς να θίγεται ουσιαστικά η δικαιοσύνη της δίκης.

Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων διαφωνούν, επιμένοντας ότι οι υπάρχουσες διαδικασίες έχουν σχεδιαστεί για να προστατεύουν τα δικαιώματα των κατηγορουμένων. Εκτιμούν επίσης ότι κάποιες ακροάσεις μπορεί να πραγματοποιηθούν χωρίς τη φυσική παρουσία των κατηγορουμένων.

«Μέλη του κυβερνητικού συνασπισμού έχουν ξεκαθαρίσει ότι αναμένουν μαζικές εκτελέσεις από αυτό το δικαστήριο που δημιούργησαν», δήλωσε η Σάρι Μπάσι, εκτελεστική διευθύντρια της Δημόσιας Επιτροπής κατά των Βασανιστηρίων στο Ισραήλ.

«Γνωρίζουμε ότι Παλαιστίνιοι που κρατούνται ως ύποπτοι για συμμετοχή στα εγκλήματα της 7ης Οκτωβρίου έχουν υποστεί βασανιστήρια, συστηματικά και σε ευρεία κλίμακα. Ανησυχώ ότι θα καταδικαστούν και ίσως εκτελεστούν βάσει ομολογιών που αποσπάστηκαν με βασανιστήρια.»

«Όσοι επιτέθηκαν σε αμάχους στο νότιο Ισραήλ πρέπει να λογοδοτήσουν, αλλά όχι με αυτόν τον τρόπο», πρόσθεσε. «Δικαιούνται δίκαιη δίκη και η θανατική ποινή δεν θα έπρεπε ποτέ να αποτελεί επιλογή.»

Η ισραηλινή κυβέρνηση απορρίπτει τις κατηγορίες περί εκτεταμένων βασανιστηρίων και υποστηρίζει ότι τηρεί τα πρότυπα του διεθνούς δικαίου.

Ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιαρίβ Λεβίν δήλωσε ότι έγινε «έργο τεράστιας και πρωτοφανούς κλίμακας» για τη δημιουργία του ειδικού νομικού πλαισίου.

Όπως είπε, ειδική ομάδα ερευνών «παρακολούθησε χιλιάδες ώρες βίντεο, εξέτασε τεράστιο όγκο αποδεικτικών στοιχείων και ταυτόχρονα ανέκρινε τους τρομοκράτες που πραγματοποίησαν τη σφαγή και συνελήφθησαν».

Πολλοί κάτοικοι της Γάζας εξακολουθούν να αναζητούν πληροφορίες για συγγενείς που είναι γνωστό ή πιθανολογείται ότι πέρασαν τα σύνορα προς το Ισραήλ κατά τις επιθέσεις του Οκτωβρίου 2023 ή συνελήφθησαν αργότερα.

Ορισμένοι άνθρωποι διαδήλωσαν τη Δευτέρα έξω από τα γραφεία της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού στην Πόλη της Γάζας κατά του νέου νόμου περί θανατικής ποινής.

«Αυτός ο νόμος είναι σκληρός· προσπαθεί να σου στερήσει την ελπίδα με την οποία ζεις», δήλωσε στο BBC ο Χισάμ αλ-Ουάχαντ, αδελφός του αγνοούμενου δημοσιογράφου Χάιθαμ αλ-Ουάχαντ.

Η οικογένεια αλ-Ουάχαντ αναφέρει ότι ο Χάιθαμ εθεάθη τελευταία φορά μαζί με συναδέλφους του να καλύπτει γεγονότα κοντά στο πέρασμα Ερέζ προς τη Γάζα, στην περιοχή Μπέιτ Χανούν, μετά την κατάληψή του από ενόπλους της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου.

Παρότι το Ισραήλ θεωρείται επί δεκαετίες κράτος που στην πράξη έχει καταργήσει τη θανατική ποινή, πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν αυξανόμενη υποστήριξη μεταξύ των Εβραίων Ισραηλινών — ιδιαίτερα όσον αφορά μέλη της μονάδας Νουχμπά που καταδικάζονται για τρομοκρατία.

Οι έρευνες δείχνουν επίσης ευρεία υποστήριξη για τη δημιουργία ανεξάρτητης εξεταστικής επιτροπής σχετικά με τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου, αν και η σημερινή κυβερνητική συμμαχία δεσμεύεται μόνο για κυβερνητική έρευνα.

Πολλές οικογένειες Ισραηλινών θυμάτων επιμένουν ότι ο νέος ειδικός στρατιωτικός νόμος αφορά μόνο μία πτυχή της δικαιοσύνης.

Η Καρμίτ Πάλτι Κατζίρ δήλωσε: «Δεν γίνεται να επικεντρωνόμαστε μόνο στους τρομοκράτες της Νουχμπά και όχι στο πώς συνέβη αυτή η τρομερή τραγωδία, ποιος θα αναλάβει την ευθύνη και ποιος θα λογοδοτήσει, ώστε να μπορέσουν οι συγγενείς να αρχίσουν να επουλώνονται.»