Κρίστα Πάικ: Γλίτωσε για να την εκτελέσουν ξανά; Τα σενάρια που εξετάζονται

Η αποτυχημένη εκτέλεση της Κρίστα Πάικ στο Τενεσί έχει οδηγήσει το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης της πολιτείας σε αχαρτογράφητα νερά.

Μία εβδομάδα αφότου της χορηγήθηκαν δύο θανατηφόρες δόσεις πεντοβαρβιτάλης, φέρεται να έχει ανακτήσει σε περιορισμένο βαθμό την ικανότητα να περπατά και να μιλά.

Ο κυβερνήτης του Τενεσί, Μπιλ Λι, διέταξε τη διεξαγωγή ανεξάρτητης έρευνας και ανέστειλε όλες τις εκτελέσεις για το υπόλοιπο του έτους.

Η τύχη της Πάικ, η οποία βρίσκεται στην πτέρυγα των μελλοθανάτων εδώ και 30 χρόνια για τη δολοφονία της Κολίν Σλέμερ, βρίσκεται πλέον σε μια ασαφή, πρωτοφανή νομική κατάσταση.

Κατά τη διάρκεια ακροαματικής διαδικασίας την Τετάρτη, δικηγόρος που εκπροσωπούσε το Τενεσί δήλωσε ότι η απόφαση για τον ορισμό νέας ημερομηνίας εκτέλεσης εναπόκειται στο Ανώτατο Δικαστήριο της πολιτείας.

Ωστόσο, οι δικηγόροι της Πάικ επιδιώκουν τη μετατροπή της θανατικής ποινής της σε ισόβια κάθειρξη χωρίς δυνατότητα αποφυλάκισης υπό όρους. Ο Λι, ο οποίος έχει την εξουσία να μετατρέπει ποινές, δεν έχει αποσαφηνίσει ποια στάση θα τηρήσει η πολιτεία.

Η Σλέμερ δολοφονήθηκε από την Πάικ και τον τότε σύντροφό της, Τάνταριλ Σιπ, ο οποίος ήταν ανήλικος την εποχή του εγκλήματος και, ως εκ τούτου, δεν καταδικάστηκε σε θάνατο. Παραμένει στη φυλακή.

Το BBC συνομίλησε με αρκετούς ειδικούς, προκειμένου να διερευνήσει τα πιθανά επόμενα βήματα.

Το ενδεχόμενο νέας εκτέλεσης με θανατηφόρα ένεση

Το σωφρονιστικό σύστημα του Τενεσί θα μπορούσε να επιχειρήσει εκ νέου την εκτέλεση της Πάικ με θανατηφόρα ένεση. Ωστόσο, η πολιτεία είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα αντιμετώπιζε νομικές προσφυγές, στη βάση των συνταγματικών διατάξεων που απαγορεύουν τη σκληρή και ασυνήθιστη τιμωρία.

«Εάν η πολιτεία επιχειρούσε να την εκτελέσει ξανά χρησιμοποιώντας την ίδια μέθοδο, θα αντιμετώπιζε εξαιρετικά σοβαρά νομικά εμπόδια», δήλωσε ο δικηγόρος υπεράσπισης, Στίβεν Ρος Τζόνσον, ο οποίος δραστηριοποιείται στο Τενεσί.

Ο Τζόνσον επισήμανε ότι το Τενεσί έχει αποτύχει να ολοκληρώσει δύο εκτελέσεις μέσα σε έναν χρόνο, καθώς τον Μάιο δεν κατάφερε να εκτελέσει ούτε τον Τόνι Καράδερς. Το γεγονός αυτό θα μπορούσε να προσφέρει στους δικηγόρους τη βάση για να αμφισβητήσουν συνολικά τη συνταγματικότητα του πρωτοκόλλου εκτέλεσης με θανατηφόρα ένεση που εφαρμόζει η πολιτεία.

Πώς επέζησε η Κρίστα Πάικ από δύο θανατηφόρες ενέσεις;

Οι δικηγόροι της Πάικ θα μπορούσαν επίσης να υποστηρίξουν ότι η εκτέλεση με θανατηφόρα ένεση είναι, όπως το διατύπωσε ο Τζόνσον, «αντισυνταγματική ως προς την εφαρμογή της». Με άλλα λόγια, ότι συνιστά σκληρή και ασυνήθιστη τιμωρία ειδικά στην περίπτωση της Πάικ, εξαιτίας της κατάστασης της υγείας της.

Πριν από την απόπειρα εκτέλεσης, οι δικηγόροι της είχαν προειδοποιήσει ότι διαθέτει μικρές φλέβες και πάσχει από θρομβοκυττάρωση, μια διαταραχή που σχετίζεται με την πήξη του αίματος και θα μπορούσε να περιπλέξει τη διαδικασία.

Σύμφωνα με τον Τζόνσον, ο συνδυασμός της ιατρικής κατάστασης της Πάικ και της αποτυχημένης εκτέλεσης θα καθιστούσε δύσκολο για το Τενεσί να παρουσιάσει πειστικά νομικά επιχειρήματα υπέρ μιας νέας απόπειρας εκτέλεσης με θανατηφόρα ένεση.

Οι δικηγόροι της Πάικ πίστευαν ότι ήταν εγκεφαλικά νεκρή, πριν ξυπνήσει «προς έκπληξη όλων»

Οι δικηγόροι της Κρίστα Πάικ πίστευαν τη Δευτέρα ότι ήταν εγκεφαλικά νεκρή και ότι την επόμενη ημέρα θα αποσυνδεόταν από τη μηχανική υποστήριξη της ζωής. Ωστόσο, «προς έκπληξη όλων», την Τρίτη ξύπνησε και άρχισε να μιλά, σύμφωνα με τον δικηγόρο Ράντι Σπάιβι, από την Υπηρεσία Υπεράσπισης Καταδικασθέντων του Τενεσί.

«Δεν έχω κάποια εξήγηση για το τι συνέβη από το βράδυ της Δευτέρας μέχρι το πρωί της Τρίτης, αλλά αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι η Κρίστα έχει μπροστά της έναν μακρύ δρόμο ανάρρωσης», δήλωσε ο Σπάιβι.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Πάικ πάσχει από πνευμονία και έχει έναν θρόμβο αίματος στο ένα της χέρι. Παράλληλα, δεν είναι ακόμη σε θέση να καταπιεί και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να τραφεί.

«Δεν μπορεί να κινήσει κανένα από τα δύο της χέρια. Και τα δύο χέρια της, συμπεριλαμβανομένων των παλαμών, είναι εξαιρετικά πρησμένα και δεν γνωρίζουμε εάν, και σε ποιον βαθμό, θα ανακτήσει τη λειτουργικότητά τους. Αυτό που γνωρίζουμε, όμως, είναι ότι έχει μπροστά της έναν μακρύ δρόμο», πρόσθεσε.

Εκτέλεση με διαφορετική μέθοδο

Ο Τζόνσον, ο οποίος πρόκειται να αναλάβει την προεδρία της Εθνικής Ένωσης Δικηγόρων Ποινικής Υπεράσπισης, θεωρεί πιθανό η πολιτεία να επιχειρήσει την εκτέλεση με διαφορετική μέθοδο.

Αυτό, ωστόσο, θα απαιτούσε την υπέρβαση «πρόσθετων νομικών εμποδίων», συμπεριλαμβανομένης της έγκρισης από το γραφείο του κυβερνήτη και, ενδεχομένως, από το νομοθετικό σώμα της πολιτείας.

Μετά την επιβίωση της Πάικ, πολιτικοί ηγέτες στο Τενεσί ζήτησαν να προχωρήσει η εκτέλεση της θανατικής ποινής της με άλλα μέσα.

Η γερουσιάστρια, Μάρσα Μπλάκμπερν, υποψήφια των Ρεπουμπλικανών για το αξίωμα του κυβερνήτη στις εκλογές του επόμενου μήνα, δήλωσε: «Επαναφέρετε την ηλεκτρική καρέκλα».

Ο βουλευτής Τιμ Μπέρτσετ ανέφερε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι έχει ήδη καταθέσει νομοσχέδιο για την «επαναφορά του απαγχονισμού».

Το Τενεσί θα μπορούσε να έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει την ηλεκτρική καρέκλα, καθώς η Πάικ διέπραξε τη δολοφονία το 1995, πριν από την τροποποίηση της νομοθεσίας της πολιτείας για τις εκτελέσεις.

Ωστόσο, θα έπρεπε να παραιτηθεί εγγράφως από το δικαίωμά της να εκτελεστεί με θανατηφόρα ένεση, πράγμα που σημαίνει ότι η απόφαση θα έπρεπε να είναι δική της, εξήγησε ο Κρις Σλόμπογκιν, καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο Βάντερμπιλτ.

Δεδομένου ότι η ακριβής κατάσταση της υγείας της Πάικ παραμένει άγνωστη, ο Σλόμπογκιν ανέφερε ότι υπάρχει ένα ενδεχόμενο στο οποίο η πολιτεία θα μπορούσε να εμποδιστεί να επιχειρήσει ξανά την εκτέλεσή της, ανεξάρτητα από τη μέθοδο.

Όπως εξήγησε, θεωρείται επίσης σκληρή και ασυνήθιστη τιμωρία η εκτέλεση ενός ανθρώπου που δεν είναι διανοητικά ικανός να κατανοήσει γιατί πρόκειται να εκτελεστεί.

Ιστορικά, αυτό έχει εφαρμοστεί σε κρατουμένους με άνοια ή ψύχωση. Ωστόσο, ειδικοί έχουν επισημάνει ότι υπάρχει πιθανότητα η Πάικ να έχει υποστεί εγκεφαλική βλάβη.

Υπάρχει, πάντως, προηγούμενο πολιτειών που επέλεξαν διαφορετική μέθοδο για την εκτέλεση θανατοποινίτη.

Το 2024, η Αλαμπάμα εκτέλεσε έναν καταδικασμένο δολοφόνο χρησιμοποιώντας διαφορετική μέθοδο από εκείνη που είχε αρχικά σχεδιαστεί. Ο Κένεθ Γιουτζίν Σμιθ εκτελέστηκε με τη χρήση αερίου αζώτου, αφού είχε αποτύχει η αρχική απόπειρα εκτέλεσής του με θανατηφόρα ένεση.

Το ενδεχόμενο μετατροπής της θανατικής ποινής σε ισόβια

Το Τενεσί προχωρά σε μια μακρά αναστολή της εφαρμογής της θανατικής ποινής.

Μόνο ένας ακόμη κρατούμενος επρόκειτο να εκτελεστεί φέτος μετά την Πάικ, αλλά ο κυβερνήτης ανέβαλε πλέον και αυτή την εκτέλεση.

Νωρίτερα, τον Μάιο, η εκτέλεση του Καράδερς είχε ανασταλεί για έναν χρόνο, αφού οι αρμόδιοι υπάλληλοι της πολιτείας δεν κατάφεραν να εντοπίσουν φλέβα για τη χορήγηση της θανατηφόρας ένεσης. Αυτό σημαίνει ότι του έχει δοθεί αναστολή εκτέλεσης διάρκειας ενός έτους.

Επομένως, είναι πιθανό να χρειαστεί αρκετός χρόνος προτού υπάρξουν εξελίξεις στην υπόθεση της Πάικ.

«Κατ’ ελάχιστον, θα υπάρξει σημαντική καθυστέρηση όσο η πολιτεία εξετάζει το ζήτημα», δήλωσε ο δικηγόρος υπεράσπισης Τζόνσον, προσθέτοντας ότι θα πρέπει επίσης να εξεταστεί η κατάσταση της υγείας της Πάικ.

Ο Σλόμπογκιν εκτιμά ότι ο κυβερνήτης θα μετατρέψει τη θανατική ποινή της, ιδιαίτερα εάν η έρευνα που έχει διατάξει αποκαλύψει λάθη των αρμόδιων κρατικών υπαλλήλων.

«Εάν η έρευνα υποδείξει, με οποιονδήποτε τρόπο, ότι το πρωτόκολλο δεν τηρήθηκε ή ότι είναι δύσκολο να εφαρμοστεί, αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει την εύκολη διέξοδο για τον κυβερνήτη, δεδομένων των επιπλοκών κατά την εκτέλεση και της αρνητικής δημοσιότητας», δήλωσε.

Υπάρχει νομικό προηγούμενο μετατροπής θανατικής ποινής εξαιτίας μιας αποτυχημένης εκτέλεσης σε συνδυασμό με την επιβαρυμένη κατάσταση της υγείας του κρατουμένου.

Η εκτέλεση του θανατοποινίτη Ντόιλ Χαμ στην Αλαμπάμα ματαιώθηκε, αφού απέτυχαν οι προσπάθειες που διήρκεσαν περισσότερες από δύο ώρες για την τοποθέτηση ενδοφλέβιας γραμμής.

Η πολιτεία εγκατέλειψε την προσπάθεια εκτέλεσής του έπειτα από δικαστικό συμβιβασμό, ο οποίος συνδεόταν εν μέρει με την κατάσταση της υγείας του.

Ο Χαμ πέθανε αργότερα από φυσικά αίτια.