Μάλτα: Δικάζεται ο επιχειρηματίας για τη δολοφονία της δημοσιογράφου Ντάφνι Καρουάνα Γκαλίτσια

Ο επιχειρηματίας που κατηγορείται ότι διέταξε τη δολοφονία της Μαλτέζας δημοσιογράφου Ντάφνι Καρουάνα Γκαλιζία δικάζεται την Τετάρτη, περισσότερα από εννέα χρόνια μετά τον θάνατό της σε βομβιστική επίθεση με αυτοκίνητο που συγκλόνισε την Ευρώπη.

Ο Yorgen Fenech, κληρονόμος επιχειρηματικής αυτοκρατορίας αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων, είναι ένας από τους επτά άνδρες που οι εισαγγελείς κατηγόρησαν για εμπλοκή στη δολοφονία και ο τελευταίος που οδηγείται σε δίκη, σύμφωνα με τον Guardian.

Κατηγορείται για δύο αδικήματα: συνέργεια σε εκ προθέσεως ανθρωποκτονία της Καρουάνα Γκαλίτσια και συμμετοχή σε εγκληματική συνεννόηση στη Μάλτα με σκοπό τη διάπραξη εγκλήματος. Ο ίδιος αρνείται τις κατηγορίες.

Ο γενικός εισαγγελέας έχει ζητήσει ισόβια κάθειρξη για τη δολοφονία και ποινή 20 έως 30 ετών για την εγκληματική συνωμοσία. Το πρωί της Τετάρτης ορκίστηκε ένορκη επιτροπή στο δικαστικό μέγαρο της πρωτεύουσας της Μάλτας, της Βαλέτα. Από τους άλλους έξι κατηγορούμενους, πέντε καταδικάστηκαν και ένας έλαβε χάρη με αντάλλαγμα μαρτυρία.

Η δημοσιογραφική δράση και το κίνητρο

Η Ντάφνι Καρουάνα Γκαλιζία σκοτώθηκε το 2017, λίγο μετά τις βουλευτικές εκλογές στη Μάλτα που κυριάρχησαν από τις αποκαλύψεις των ερευνών της.

Ως εκδότρια, αρθρογράφος και blogger, υπήρξε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες δημοσιογραφικές φωνές της χώρας. Οι έρευνές της για κυβερνητικά και επιχειρηματικά πρόσωπα την είχαν καταστήσει στόχο επανειλημμένων επιθέσεων από πολιτικούς και υποστηρικτές τους.

Το πόρισμα της δημόσιας έρευνας

Μια δημόσια έρευνα που ζητήθηκε από την οικογένειά της κατέληξε ότι το κράτος είχε επιτρέψει να δημιουργηθεί ένα «κλίμα ατιμωρησίας» από τα ανώτατα κυβερνητικά επίπεδα έως τις ρυθμιστικές αρχές και την αστυνομία, οδηγώντας σε κατάρρευση του κράτους δικαίου και δημιουργώντας «ευνοϊκές συνθήκες» για τη δολοφονία της.

Η Καρουάνα Γκαλίτσια σκοτώθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2017, λίγο πριν τις 3 το μεσημέρι, ενώ οδηγούσε από το σπίτι της στο χωριό Bidnija.

Το αυτοκίνητό της βγήκε από τον δρόμο και κατέληξε σε χωράφι. Μια ισχυρή βόμβα, κρυμμένη σε παιδικό κουτί παπουτσιών, είχε τοποθετηθεί κάτω από το κάθισμα του οδηγού. Οι δράστες φέρεται να πληρώθηκαν 150.000 ευρώ για την επίθεση, έχοντας παρακολουθήσει τις κινήσεις της επί εβδομάδες.

Ο γιος της, Μάθιου Καρουάνα Γκαλιζία, έφτασε πρώτος στο σημείο και βρήκε τα λείψανά της στο φλεγόμενο αυτοκίνητο. Ήταν 53 ετών.

Οι συλλήψεις των εκτελεστών

Τρεις άνδρες που κατηγορήθηκαν για την τοποθέτηση της βόμβας συνελήφθησαν σύντομα σε τηλεοπτικά καταγεγραμμένη επιδρομή σε αποθήκη στο λιμάνι της Marsa.

Πρόκειται για τους αδελφούς Τζορτζ Ντετζόρτζιο και Άλφρεντ Ντετζόρτζιο, καθώς και τον φίλο τους, Βίνσεντ Μουσκάτ.

Η εξέλιξη της έρευνας και ο «μεσάζοντας»

Η έρευνα αρχικά φαίνεται να κολλάει, όμως δημοσιογραφικές αποκαλύψεις έδειξαν ότι ο Muscat και ένας οδηγός ταξί που ισχυρίστηκε ότι ήταν μεσάζοντας είχαν προσφερθεί να καταθέσουν.

Ο οδηγός που αναμένεται να καταθέσει στη δίκη του Fenech, υποστηρίζει ότι ο επιχειρηματίας διέταξε και πλήρωσε τη δολοφονία.

Συνελήφθη τον Νοέμβριο του 2019 κρατώντας ένα κουτί παγωτού με USB που περιείχαν ηχογραφήσεις συνομιλιών με τον Fenech, τις οποίες χρησιμοποιεί η κατηγορούσα αρχή. Η υπεράσπιση κάνει λόγο για «μισές αλήθειες» και «κατάφωρα ψέματα».

Η πολιτική κρίση στη Μάλτα

Ο τότε πρωθυπουργός, Joseph Muscat, ανακοίνωσε ότι ο Theuma είχε λάβει πρόταση προεδρικής χάρης με αντάλλαγμα πληροφορίες για τη δολοφονία.

Λίγο αργότερα, ο Fenech προσπάθησε να διαφύγει με το γιοτ του, αλλά αναχαιτίστηκε από τον στρατό της Μάλτας και συνελήφθη.

Η υπόθεση προκάλεσε βαθιά πολιτική και συνταγματική κρίση, με τον Muscat να παραιτείται τον Δεκέμβριο του 2019.

Οι καταδίκες των συνεργών

Τα επόμενα χρόνια:

• Ο Βίνσεντ Μουσκάτ καταδικάστηκε και συνεργάστηκε με τις αρχές.
• Οι αδελφοί Ντετζόρτζιο δήλωσαν ένοχοι το 2022 και έλαβαν μειωμένες ποινές.
• Οι Ρόμπερτ Αγκιούς και Τζέιμι Βέλα καταδικάστηκαν σε ισόβια κάθειρξη το 2025 για την παροχή της βόμβας.

Ο Θέουμα ζει υπό καθεστώς προστασίας μαρτύρων από το 2019.

Η δίκη του Γιόργκεν Φένεχ και τα νομικά ζητήματα

Η υπεράσπιση του Fenech έχει καταθέσει επανειλημμένες ενστάσεις, υποστηρίζοντας ότι η δημοσιότητα της υπόθεσης μπορεί να επηρεάσει το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη.

Λόγω των καθυστερήσεων, του παραχωρήθηκε εγγύηση τον Φεβρουάριο του 2025 με αυστηρούς όρους, περιλαμβανομένης μεγάλης χρηματικής εγγύησης και περιουσιακών εξασφαλίσεων αξίας δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ.

Η έναρξη της δίκης είχε κρατηθεί μυστική μέχρι την τελευταία στιγμή, λόγω αυστηρών περιορισμών δημοσιογραφικής κάλυψης.