Νεπάλ: Πώς η κατάρρευση ενός παγετώνα προκάλεσε φονική κατολίσθηση

Η ταχεία κατολίσθηση πάγου και βράχων, καθώς και οι ξαφνικές πλημμύρες που προκάλεσαν τον θάνατο εκατοντάδων ανθρώπων στο Νεπάλ και στο Θιβέτ της Κίνας, σημειώθηκαν όταν ένα χαμηλότερο τμήμα παγετώνα αποκολλήθηκε και κατέρρευσε στον πυθμένα της κοιλάδας, εκατοντάδες μέτρα χαμηλότερα.

Οι διασώστες συνέχισαν την Πέμπτη τις έρευνες για επιζώντες στις κοιλάδες και τις πλαγιές του Νεπάλ, που έχουν γεμίσει με συντρίμμια, ενώ περισσότεροι από 1.000 άνθρωποι εξακολουθούν να αγνοούνται στη χώρα.

Δεν είναι σαφές τι προκάλεσε την κατάρρευση του παγετώνα. Αρχικά, αξιωματούχοι του Νεπάλ υπέδειξαν ως πιθανή αιτία έναν σεισμό στην περιοχή. Ωστόσο, η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ (USGS) ανακοίνωσε αργότερα ότι η σεισμική δόνηση που καταγράφηκε προκλήθηκε στην πραγματικότητα από σεισμική ενέργεια που δημιουργήθηκε κατά την κατάρρευση παγετωνικού βράχου και πάγου, η οποία ακολουθήθηκε από ροή συντριμμιών.

Η κατάρρευση του παγετώνα

Δορυφορικές εικόνες δείχνουν ότι ένα μεγάλο τμήμα παγετώνα κοντά στην κορυφή Langtang Lirung αποκολλήθηκε, σε σύγκριση με εικόνες που είχαν ληφθεί λίγες ημέρες νωρίτερα.

Μια χιονοστιβάδα πάγου και βράχων κατέκλυσε τον ποταμό Lhende Khola, ο οποίος διασχίζει τη δύσβατη περιοχή κατά μήκος των ορεινών συνόρων μεταξύ Νεπάλ και Θιβέτ.

Η τεράστια ροή λάσπης έπληξε το λιμάνι Gyirong στο Θιβέτ και στη συνέχεια το Νεπάλ, προκαλώντας ξαφνικές πλημμύρες υψηλής ταχύτητας, οι οποίες παρέσυραν ολόκληρα τμήματα δρόμων και ενεργειακών έργων και πλημμύρισαν χωριά.

Επαληθευμένα βίντεο έδειξαν δεκάδες ανθρώπους να παρασύρονται από τα ορμητικά νερά στην περιοχή των συνόρων.

Η ταχύτητα της καταστροφικής ροής

Ο Κινέζος γεωλόγος Γκουό Τζαοτσένγκ δήλωσε στο Reuters ότι η ροή συντριμμιών από τη χιονοστιβάδα πάγου, η οποία προκάλεσε την κατολίσθηση λάσπης, κινήθηκε με ταχύτητα περίπου 50 μέτρων το δευτερόλεπτο- περίπου 165 πόδια το δευτερόλεπτο.

Η ταχύτητα αυτή άφησε ελάχιστο χρόνο στους ανθρώπους για να αντιδράσουν. Η ροή εκτεινόταν σε απόσταση μεγαλύτερη των 20 χιλιομέτρων.

Τα νερά έφτασαν μέχρι την Ινδία

Τα νερά της πλημμύρας που δημιουργήθηκαν από την κατάρρευση κατέκλυσαν τις κοιλάδες του Νεπάλ και άλλαξαν την πορεία των ποταμών σε απόσταση μεγαλύτερη των 100 χιλιομέτρων κατάντη, κοντά στα σύνορα με την Ινδία.

Τα νερά είχαν κατέβει από τα Ιμαλάια, καλύπτοντας υψομετρική διαφορά μεγαλύτερη των 4.500 μέτρων.

Ο Ερυθρός Σταυρός ανακοίνωσε ότι ολόκληρα χωριά καταστράφηκαν, ενώ οι αδιάβατοι δρόμοι και οι κατεστραμμένες γέφυρες έχουν αφήσει πολλές κοινότητες αποκομμένες.

Η πλήρης έκταση της καταστροφής παραμένει ακόμη άγνωστη.

«Η λάσπη ερχόταν κατευθείαν προς το μέρος μας»

«Ήταν ένας τεράστιος όγκος λάσπης που ερχόταν κατευθείαν προς το μέρος μας», δήλωσε ο Κεσάβ Πρασάντ Μπαράλ, ένας 68χρονος επιζών που νοσηλεύεται σε νοσοκομείο του Νεπάλ.

«Όσο πλησίαζε, ανέβαινε όλο και πιο ψηλά. Όταν είδα τη λάσπη να μπαίνει στο σπίτι μας, προσπάθησα να πιάσω το χέρι της γυναίκας μου και να την πάω στη βεράντα. Όμως παρασύρθηκε από τη λάσπη».

Το Διεθνές Κέντρο Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης των Ορεινών Περιοχών (ICIMOD) ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι η ξαφνική πλημμύρα προκάλεσε ένα ισχυρό κύμα νερού, ιζημάτων και ογκολίθων στα ποτάμια συστήματα Bhote Koshi και Trishuli.

Στην περιοχή Galchhi, η στάθμη του ποταμού φέρεται να αυξήθηκε έως και 9 μέτρα μέσα σε μόλις 30 λεπτά.

Η κλιματική αλλαγή και η αστάθεια των παγετώνων

«Η κλιματική αλλαγή δημιουργεί συνθήκες που μπορούν να αποσταθεροποιήσουν τους βράχους και τους πάγους στα μεγάλα υψόμετρα», δήλωσε ο Σάιμον Κοξ, επικεφαλής επιστήμονας του προγράμματος Mountains to Sea της Earth Sciences New Zealand.

Αυτό, πρόσθεσε, μπορεί να καταστήσει συχνότερες τις καταρρεύσεις και τις αλυσιδωτές φυσικές καταστροφές όπως αυτή που σημειώθηκε αυτή την εβδομάδα.

Οι ειδικοί προειδοποιούν, ωστόσο, ότι δεν πρέπει να αποδοθεί η κατάρρευση αποκλειστικά και άμεσα στην κλιματική αλλαγή.

Επισημαίνουν όμως ότι η άνοδος της θερμοκρασίας και το λιώσιμο των παγετώνων πιθανότατα διαδραμάτισαν κάποιον ρόλο στην καταστροφή.

Η υπερθέρμανση μπορεί να μειώσει τη στήριξη που παρέχει ο πάγος σε απότομες πλαγιές, να αυξήσει τα νερά από το λιώσιμο των πάγων και να μεταβάλει τα πρότυπα παγετού, απόψυξης και βροχοπτώσεων.

Όλοι αυτοί οι παράγοντες μπορούν να αποδυναμώσουν τις ορεινές πλαγιές και, σε ορισμένες περιοχές, να αυξήσουν την πιθανότητα μεγάλων καταρρεύσεων.

Νέες προειδοποιήσεις για πλημμύρες

Το Νεπάλ και η Κίνα προειδοποίησαν την Πέμπτη για νέους κινδύνους πλημμυρών στα Ιμαλάια.

Δύο λίμνες που έχουν σχηματιστεί στις δύο πλευρές των συνόρων μεταξύ των δύο χωρών απειλούν να υπερχειλίσουν και να προκαλέσουν νέα καταστροφή, σε μια περιοχή που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες των καταστροφικών πλημμυρών αυτής της εβδομάδας.